Ordliste

  1. A
  2. B
  3. D
  4. E
  5. F
  6. G
  7. H
  8. I
  9. J
  10. K
  11. L
  12. M
  13. N
  14. O
  15. P
  16. R
  17. S
  18. T
  19. U
  20. V
  21. Y
  22. Æ
  23. Ø
  24. Å
  25. *
Tal ord på F: 465 | Totalt: 6903 | søketips | nullstill
Forklåring Døme
check fabrekk

fabrikk

Da gjère kjettinga på dessa fabrekkjæ.

check fadd

1. eit dyr som er slakta
2. fall
Sjå også fænåfadd.

1. Hèr heng'e trjú fodd.
2. "Der æ fadd for adde", sa mannen, 'an datt n'i kjeddaren.

check faggji

liten, tjukk og seinfør person
Sjå også fagge, faggjen, faggelèg'e og fagge seg ti'.

Gunnúv va' enn líten faggji, å 'an fagga å gjekk au.
Eg kan alli skjø̀ne at Gývi ville take denna faggjen.

check faibróer

farbror
NB: I ordet "faibróer" fell "r"-en bort når fyrste bokstaven i ordet etterpå er ein konsonant.
Sjå også moibróer og brói.

Knút æ sjå faibróe sí. Faibróer 'ass Lidvår va' så gó'e an smé'e.

check Faibrói

farbror

Eg æ mæ 'ó Faibrói å legg'e ihóp vé'e.

check fair'e

1. far
2. liten gut
Sjå også moir.
NB: Siste dømet under forklåring 1 er dativ, sidan "fýe" styrer dativ.
NB: I ordet "fair'e" fell "r"-en bort når fyrste bokstaven i ordet etterpå er ein konsonant (sjå døme 1, setning nr 2)

1. Der va' fleire fairi på forellemǿtæ mǿkedagskveldi. Fai' din sa du laut kåme heim'tt'e å hjelp' 'ó. Fair 'enni Gunne æ stǿri 'ell fair 'ass Bjúg. Fýg 'ó fai' dí! 'An jaktar på fai sís.
2. Nò va' du stautt'e, fairen min!, sa Gamlegóme. Sæ min fair'e, vi' du flí mi staven! Æ det den lisli fairen min! Stakkars lisle fairen min, hève du vóndt i magâ?

check fairsfókk

slekt på farssida

Fairsfókkji kåm vestâti'.

check fairsgar'e

farsgard

Fairsgaren såg 'an alli att'e førr'ell 'an va' vaksen.

check fairskant'e

slekt frå farssida

Yngjebjør å Birgjitt våre sylle på fairskantæ.

check fairsnamn

etternamnet til faren

Nò æ det 'kji lenge' barre fairsnamni som vare brúka på bonnó, men au jamt moirsnamni, ell' bå' fairs- å moirsnamni.

check fairssvipi

likne på faren i utsjånad

Eg ska' seie at Såvi hèv' fairssvipen, det æ plent som å sjå fair 'ass.

check fairsætt

ætt på farssida

Fairsættí kjenne mi langt tibake i tí'inn, men mi vite líti om moirsættí.

check faisyster

farsyster
NB: I td ordet "faisyster" fell "r"-en bort når fyrste bokstaven i ordet etterpå er ein konsonant (sjå det tredje dømet)
Sjå også moisyster og systi.

Eg hève tvæ faisysta. Faisyster 'enni Gró reiste ti' Amérika. Eg låg sjå faisyste mí då eg va' ti' býn.

check Faisysti

farsyster, tante

Faisysti Targjær æ heimi plent nò.

check faksi

1. hest med faks
2. "husgud"

1. Faksen åkkå æ allstǿtt så létt'e å hav' mæ å gjère.
2. "Faksi-Brokke" héldt nóg lengji ti' i "Brokkesvòlinn".

check fakti

kroppslege rørsler; bruka berre i fleirtal
Sjå også faktegrei'e.

Eg kjend' 'an på faktó ei gong.
Sjå også faktegrei'e.

check faméli

familie

Targjær å Ègjil finge enn stór'e faméli.

close famn'e

1. romet mellom to utstrekte armar
Sjå også fimne.
2. famn, lengdemål, 1 famn = 188 cm
3. famn, volummål på oppstabla ved, 1 famn = 0,6 m x 2,0 m x 2,0 m = 2,4 m2

check fang

1. dei to stoffstykka som er framme på båe stakkane i setesdalsbunaden
2. fang med høy
3. fang

1. Fangji æ av vallmål.
2. Du tar 'kji gjève a heilt fang ti' dei kjýrinn som hèv' låte âv.
3. Vi' du sitje i fangjæ mí?

check fangji

fange

Unde kríi fóre da mangestad kalleg stygt mæ fangó.

check fanni

"djevel", drittsekk

"Din fanni!", sa Dreng mæ 'an Åsmund, å 'an såg mannvónd'e út.

check fansúningji

person som klagar over at han er fattigare enn han er (eller klær seg på ein fattigare måte enn vedkomande har råd til)

Fansúningan vare sjella líka.

check fant'e

1. mannleg omstreifar, tater
Sjå også fente og fantefýi.
2. kjeltring, ein som ikkje er til å stole på

1. Fantan kóme mæ hest'e å kjerre om sommåri, å da ha' stóre famélia.
2. Fókk våre ræde den ruskni fanten som kåm å vill' tigge si mat'e.

check fantebuksu

bukser som ikkje var dalebuksu; bruka berre i fleirtal
Sjå også fanteklæi.

Fantebuksun vurte reikna úvande. Der va' barre tvæ blòku i a fantebuksepar.

check fantefýi

fantefylgje, flokk med omstreifarar (menn, kvinner og born)
Sjå også fant'e og fente.

Det va' så nennelegt å sjå, fysst det kåm a fantefýi mæ små bonn, mæ hest'e å slé'i om vetren.

check fantehúve

heimelaga eller kjøpt lue av stoff

Fantehúvun våre av kaupeverk.

check fanteklæi

klede som ikkje var daleklæi; bruka berre i fleirtal
Sjå også fantebuksu og klæi.

Då 'an kåm heim'tt'e frå Býn, kasta 'an fanteklæó, å ha' på seg daleklæi.

check fantepavi

person som fer med fanteskap

"Å din fantepavi du æ!", húva Fókkji då Herjús kasta enn hard'e ísball'e beint n'i blèsâ 'ass.

check fantesekk'e

person som fer med fanteskap

Hèr må hav' vòre an fantesekk'e å øy'lagt denné gamli búrslåsen.

check fantungji

uskikkeleg unge

Fær eg tak i den fantungjen, så ska' eg nýv' 'an så 'an kjenner det!

check farg

press, trykk
Sjå også fergje.

Eg ha' for tungt farg på braui i gjår, så det gjekk sund'e.

check fari

1. hinne av det som flyt opp når mjølka har stått lenge (dette er ikkje etande)
Sjå også bleng'e.
2. rest av rotna stokkar og tre

1. Èg fløyter av faren å kastar 'ó.
2. no æ de' barre faren ette dei gamle buinn

check farri

tater (mann)

'Er va' tidt farra ette vègó førr' i tí'inn.

check farvèg'e

"veg" i terrenget der det er fotspor etter menneske eller dyr (gjeld alle årstider)

Det sýner farvèg'e i snjóræ ette a menneskjinn som hèv' gjengje der nýss.

check fasi

liten gut; positivt ord

Tarjei æ an snill'e fasi.

check fasleskjørt

seleskjørt

Eg såg så lítí å snill a jente som gjekk mæ fasleskjørt, 'u va' plent som an blóm'e.

check faslestytte

pinne eller stav som ein legg innom fatlane på ein ryggmeis

Det hender an hèv' brúk for a faslestytte, fysst an ungji vi' låne meisen.

check fasli
image

1. fatlar, berereimar
2. selane på setesdalsstakken

1. Faslan på rjúpesekkjæ mí æ for stutte.
2. Der æ vén'e løyesaum'e på fasló.

check fat

fat

Eg vi' have av dei djúpe fòtó, dei æ så hǿge ti' mangt.

check fatik-konn

korn som fattigfolk fekk tildelt av "fatikstýri"
Somme sa "tilleggskonn" om "fatik-konn".

Fatik-konni va' ti' hjelp for dei som inkji kunna greie sikkå sjavi.

check fatikksfókk

fattigfolk

"Førr'e kunna an sjå på klæó kvæ som vår' fatikksfókk, men dèt kan 'an inkji lenge'", sa Knút.

check fatikksgåve

noko ein gjev til folk som tiggar (bée si)

'Er æ ingjen som treng'e fatikksgåvu i dag.

check fatikksmann'e

fattig mann
Sjå også fatikk'e.

D'æ langt midjom fatikksmonnó i dag.

check fatikksmenneskjinn

fattig menneske

Sòme fatikksmenneskjin våre på legd førr' i tí'inn.

check fatikkstýri

nemnd som hadde til oppgåve å hjelpe dei som trong det

Det va' 'kji allstǿtt líke gjævt å sitje i fatikkstýræ, da sille krevje inn konn frå bǿndó.

check fatr'e

gammal og sterkt redusert mannsperson

Fatren hèv' fatra inn'å seg denna fotrí (gammal herme).

check fauk'e

kamp, slagsmål (også bruka om å felling av bjørn)

Håvår å Ívår ha' slig an fauk'e om býtí 'å heiinn. I gåmó tí' kunna det stundom vère fauka for å drèpe údýrí. 

check fauks'e

fort og uvyrde

Det gjekk i ein fauks'e, så det varte 'kji så godt som mi ha' tenkt.

check fauksi

mann som er uvyrden og fortfarande 

Itt fauksan hange fast i an runni, kunn' da ríve sikkå lause åtta å tenkje på klæi 'ell anna.

check faus'e

lite nøyen person som steller seg dårleg og uvyrde

Fausan hav' visst fillí vó' for å få si a kjèring.

check fausk'e

tre som er så rote at veden er heilt laus (blaut, utan brennverdi)
Sjå også dravròten.

Desse fauskan vi' mi inkji have mæ på lassæ, der æ 'kji nåkå vermdi í da.

check fedd'e
image

hjulfelg, til sykkel og bil m.m.
Sjå også snæle (1).

Knút hève véne å breie fedda på bílæ sí.

check feddi

felle

Eg hèv' sett opp an feddi for røysekatten.

check fegdemerkji

dødsvarsel

Det va' a fegdemerkji itt den fyssti gaukjen an høyri om våri va' nóragauk'e.

check fegg'e

velskapt person som er i god form

Eg trefte tvei feggji né'å búinn.

check feggji

gubbe, gamal mann, stabben kar

Da våre jamt vissórige, dei gamle feggan.

check fègjisauga

venstre auga

Fysst an kleiar i fègjisauga var' an gla'e.

check feigd / fegd

dødsvarsel

Det vart'e feigdí hass (Gamalt or Setesdal). Det må vère for feigdinn, sa Gývi, då 'u såg an kross'e av strå né'å tilæ.

check feigdarmerkji

teikn på at nokon snart skal døy

Seiste gongjí eg såg 'an, ha' 'an feigdarmerkji.

check feigdarvarsel

varsel om at nokon skulle døy

Da høyre a hågt róp, a feigdarvarsel, førr'ell Åni drukna.

check feitebjúg'e

heimelaga pýsse med høgt feittinnhald

Feitebjúgan hinge på a råte i basstògunn.

check feiteeisli

lymfekjertel som er innkapsla i feittet i innvolane

Feiteeislan laut an skjère útó' førr'ell an blanda feití n'i kurven.

check feiti

feitt i innvolane til eit dyr (bruka berre i fleirtal)
Sjå også plukkfeiti og tåg.

'Er æ mange slags feiti itt an slaktar; netje, nýrefeiti å plukkefeiti.

check félehús

feleskrin

Félehúsi mitt æ gåmålt å sliti.

check fengje

stort fang med td høy

Papa tók nåkå stóre fengju mæ høy ti' hestæ.

check fente

1. kvinneleg omstreifar
Sjå også fant'e og fantefýi.
2. kvinneleg kjeltring, ei som ikkje er til å stole på

1. Fentun å fantan våre av omstreifarætt.
2. Den fentâ, 'u narra meg fælt då eg kaupte den ringjen som såg út som sylv, men inkji va' det.

check fentehår

mørkt og stivt hår som veks td på ein føflekk

Jórånd hèv' op'réra vekk fǿsleflekkjen mæ fentehår í.

check fentepiss

svært veik og dårleg kaffi (nedsetjande ord) 
Sjå også fente.

"Sossavóri fentepiss vi' eg inkji have!", sa Lidvår då eg flíd' 'ó an kopp'e mæ kaffé.

check fér

små strå, gras eller hår; berre bruka i ubunden form eintal

Det va' så fillí slåtte at der va' 'kji kå nåkå fér. 'An fór ti' vare så snau'e at der va' 'kji kå nåkå fér oppi krúnunn.

check ferre

taterkvinne

'Er kåm bå' farra å ferru ti' bygdinn i dag.

check fess'e

trylleord, trollbøn, runebøn

Da sa at den gamle kånâ las fess'e av å ti'.

check fèt

små steg
Sjå også fèt og kåme fètandi.

Det va' 'kji mange fètí 'an flutte seg.

check fèt'e

1. inndeling av renninga (varpet) i ein vev

1. D'æ sjella høyre om fèta nò, det æ helst'e slutt mæ vèvingjinn.

check fètetrå'e

noko ein brukar når ein renner ein vev

Hèv' du nýtt fètetråen?

check fètili

1. samling av trådar som kan vere fletta eller tvinna på andre måtar
2. fatle (på 
hýkkji eller ryggmeis)

1. A vèvrenning æ an fètili.
2. Den eini fètilen på hýkkjæ æ mest'e útsliten, å hell'e på å gange âv.

check figúr'e

original person

Eivind va' enn fæl'e figúr'e.

check fíindi

fiende

"D'æ russen som æ fíinden åkkå", meinte Tóre.

check fikke

utvendig lomme på dalebuksó 

Det va' mest'e i Bykle da ha' fikku i dalebuksó. Fikkâ æ pynta mæ løyesaum'e.

check fill

leitt, ufint

D'æ barre fill mæ 'ó.

check fillefókk

folk av "dårleg ætt" (har dårleg ord på seg)

Fillefókk stelte sikkå inkji greitt.

check fillehít

jente med dårleg framferd

Ko hèv' Åshild gjårt, si' 'u var' kadda a fillehít?

check fillerugge (V)
image

sengeteppe vove av filler, sydd saman i dobbel breidde
Sjå også brossi og rugge

Mi brúke filleruggu ti' å leggje på tili.

check fillesekk'e

ugrei person som ikkje er til å stole på

Du æ 'kji kå an fillesekk'e, så eg vi' inkji låne di pæninge!

check filleskap

1. fanteri
2. dårleg kvalitet

1. 'Æ det barre filleskap 'an fèr'e mæ, denna som hèv' flutt inn i Oppistog?
2. Det va' barre filleskap, detta maskjíni eg kaupte av 'ó Einår.

check fillesmòlogg

utriven, vantriven (om sau og lam)

Det nyttar alli mæ fillesmòloggó, da æ allstǿtt útrivne.

check filletasi

stakkar, person som orkar lite

Filletasan æ 'kji mannti' så mykji.

check filletravi

mann med mange svake og dårlege eigenskapar

Filletravan ljóte jamt få hjelp av aire.

check filletý

"uskikkeleg" krætúr (td bryt seg ut av inngjerdingar)

Filletýtti kan skape mykji brý.

check filletått'e

hang til noko negativt

Taddâk ha' an filletått'e, 'an gjåre alli nåkå arbei' plent færigt.

check filleveir'e

bruka om person som har oppført seg dårleg eller gjort noko dumt

"Den filleveiren Bjørgúv som narra meg sò!"

check filtr'e (V)

person som stig stutt

Haddvår æ an filtr'e nò, men 'an æ nå gåmål'e au.

check filúri

"luring", underfundig person
Sjå også filúrlèg'e (V) og filúrleg (H).

An filúri kan finne på mykji lǿglegt å úventa.

check fimmkrúningji (V)

femkroning (setel)

Hèv' du an fimmkrúningji ti' låne mi?

check fingbjø̀r

fingerbjørg

Ska' an stelle på gamle, tykke ladda, så æ an nøydd'e ti' have fingbjø̀r.

check fing'e

finger

Eg æ 'kji så mjúk i fingó som eg va' for nåkå år sía.

check fing'e

finger (måleeining)

Beltí våre omlag trí finge breie.

check finglebein

gripebrett på hardingfele

"Dèt finglebeini va' vént gjårt!", sa Haddvår.

check finglebrett

fingerbrett (på fele, gitar osv)

Finglebrettí på harangeféló æ tídt vént gjåre.

check finglingevott'e
image

fingervott
Sjå også mufla, lóvevott'e og vott'e.

Finglingevettin vurte barre brúka ti' vént.

check fingrung'e

fingerring (ikkje giftering)
Somme seier "fingringji".

Denné fingrungjen hèv' eg gjårt sjav'e.
check finnsté

grasslette med finngras (td ved elv eller vatn)

Finnstéí våre líti være ti' beiti.

check fipp'e

liten, tuskeleg person

"På Rysstad æ der mange fippa", meinte Einår.

check fírepottshókk'e

holk (fire liters)
Sjå også hókk'e.

Den gamli fírepottshókkjen 'ass Gamle-Gófa var' inkji brúka lenge'.

check fírskjèringji

kvadratisk trematerial som er saga på alle fire sider 

Fírskjèringan vare helst'e brúka ti' reisverk.

check físesopp'e (H)

røyksopp

Det rauk fælt då Tóne trodde på físesoppen.

check fiskari

fiskar

Eg såg an fiskari som løynte si âv, å då skjø̀na eg det va' an austmann'e.

check fisk'e

1. aure på ein halv kilo eller meir
2. fisk

1. Mi sette út nèt om kveldi, å då mi dróge da opp, finge mi tvei fiska, trí kjývinga å fjågó kót.
2. Mi have fisk'e jólepdagskveldi.

check fiskebit

fiskelykke (fisken bit ofte på kroken)

Det va' fiskebit i kveld, mi finge fudde fiskekræu.

check fiskedyrvi

fast fiskeplass
Somme seier "dyrvi".

Fiskedyrví våre så mykji brúka at da kunna vère blankslitne ell' hardtrakka.

check fiskefjø̀l (H)

fiskereiskapen "oter" Sjå også rófjø̀l og rósnór.

D'æ beste å fiske fiskefjø̀l itt det bylgjar nòkå.

check fiskehei

fisketur på heia

Mi reiste på fiskeheií å kóme att'e mæ tunge kassa. Vi' du at fiskeheiinn i morgó?

check fiskehókk'e

hókk'e til å ha fisk oppi

Fiskehókkjen lýt an bytne godt, så der inkji kjæm'e flugu inn, som leggje egg.

check fiskehonk

tvigreina kvist til å hengje fisk på
Same forklåring som fiskekræe.

I fiskehonkjinn hékk der fimm kót.

check fiskekass'e

ryggbør med fisk (bruka i samband med å bere fisk heim frå heia)
Sjå også kass'e.

Itt da låge i Finndalæ å fiska om vetren, kóme da heim'tt'e mæ tunge fiskekassa.

check fiskekræe
image

tvigreina trekvist med fisk
Sjå også kræe.

'An kåm a fiskekræe så tung at det va' så vídt 'u héldt.
check fiskeråte

fiskestong (ikkje bambus)
Sjå også råte.

Mi våre at skógjæ å skåre åkkå fiskeråtu, helst'e av raun'e, å tóke da mæ åkkå på støylen.

check fiskespâ

"fiskesuppe" til jolematen i Setesdal (mest bruka i Hylestad)

Nikelos sette seg ti' å ète fiskespâ jólepdagskveldi.

check fiskesåt

kjend / god fiskeplass (såt kjem av å sitje)

Salmundssåt va' a gód fiskesåt.

check fisketaum'e

fiskesnøre
Sjå også taum'e.

An laut hav' mæ si nóg av fisketaum'e itt an reiste ti' heis.

check fiskji

fiskeri, fiske

I Tveitebǿ drive da fiskji ti' jóle ti' ette kríæ.

check fisklingji
image

fiskeyngel, opptil ca 5 cm
Sjå også kót, kjývi, kjývingji, mikkjålskót og skark'e.

Der æ mykji fisklinga i Finndǿl. Fisklingan æ 'kji så létte å .

check fisl

innynding
Sjå også fisle, fislen og fisletút'e.

Tarjær va' a fælt fisl, 'u gjåre seg ti' for å få fòrdéla.

check fisletút'e

smiskar; gjeld både menneske og dyr
Sjå også fisl, fisle og fislen.

Haddvår va' an fæl'e fisletút'e.

check fisling

1. smeiking
2. smisking

1. Pusi kan av å ti' vare leid'e fislingjinn, å då bít'e å klórar 'an!
2. Alli høyr på denna fislingjí; da meine det alli!

check fismylle

ei type leiketøy (ein tråd med ein knapp, når ein strammar gjev det lyd: bruka td mot vindauga)

An trær tråen gjænom nappeaugó å så tvinnar an tråen itt an brúkar fismyllu.

check fisonn

noko ein vil gjere seg ferdig med (men som ikkje hastar); spottande uttrykk

"Detta va' a fæl fisonn", sa moirí om gúten som inkji vill' slutte førr'ell 'an ha' gjårt færigt krýssórdi.

check fissbikkje

"snushane", "nysgjerrigper"

Fissbikkjun båre vóndt rundt i bygdinn.

check fissopp'e (V)

røyksopp

Det rauk fælt då Tóne trodde på fissoppæ.

check fistó

nemning på antal trådar i renninga i ein vev (1 rensle = 4 trådar, 2 rensler = 8 trådar. 8 trådar er ei "fistó)

Ko mange fistói vi' du have i dessa vèvæ?

check fisåli

veik, stakkarsleg person

'An va' an fisåli, som alli tóre hoppe frå trandetroppinn.

check fit

grasslette ved vatn

Der æ så stór a fit mæ Fitbekk.

check fit'e

Form på hestemåna. Ein fjordhest har mån som er svart i midten og ljos på båe sider. Ein klypper dei ljose delane i vinkel, slik at den svarte delen i midten vert ståande ein god del høgare.
Somme seier "fèt'e".

Papa klyppte allstǿtt måní mæ fit'e.

check fitji

skinn frå klauva og oppetter leggen på dyret (bruka til å saume húdskó)

Det va' létt å saume si skó av fitja.

check fívelmýr
image

myr med mykje myrull

På "Fívli", mæ Stavatn, æ der a vé' fívelmýr.

check fívili

myrull

Mýran kunn' vèr' kvíte av fívili i moltetíinn.

check fívleblóm'e

myrull
Somme seier "fívilblóm'e".

Prinsessâ gjekk å plukka fívleblóm'e på mýró.

check fívrell
image

fivreld, sommarfugl

Mange fívrell have nauendi véne farga.

check fjadding

vasking og rydding

Om lau'dagan va' det fjadding i stògó mest'e adde stad.

check fjasekatt'e (H)

tullekopp
Somme seier "vasekatt'e"

"Din fjasekatt'e!" sa Ånund då Svein sa at jórdí æ rund.

check fjasekopp'e

tøysekopp; person som fer med (uskuldig) tøys

Lidvår va' an fjasekopp'e; du visste alli ko 'an kunna kåme på.

check fjatr'e

bruka om "undermåls" person som det alli æ rétting mæ

Taddâk va' an fjatr'e, an kunna alli vite ko 'an kåm ti' finne på.

check fjatt'e

person som er unøyen og likesæl med resultatet av eit arbeid (vil berre få det unna i ein fei)

Tór va' an fjatt'e mæ addeslags arbei'.

check fjér (H)

kaffi

Sku mi hav' åkkå nåkå fjér nò?

check fjetre (V)

1. dei vertikale "stolpane" mellom sledemeien og "toppen" på sleden (bereflata)
Sjå også stabband.
2. flat stein til å fjetre med
Sjå også verbet fjetre og fjetrestein'e.

1. Der va' fleire fjetru 'å kvære lénæ 'å sléâ.
2. D'æ 'kji létt å finne góe fjetru.

check fjetrestein'e (H)

flat stein til å fjetre med
Sjå også verbet fjetre og substantivet fjetre (V).

Fjetresteinan laut vère flate å passeleg stóre, så da kunna gjère fleire "hopp" på vatnæ.

check fjolsefót'e

person som ikkje er flink lekamleg (som det er alli rétting mæ og líti mæ)

Eirik va' an fjolsefót'e, inkji kunna an gjère praktisk arbei, å inkji va' det gama mæ 'ó.

check fjóm

fnugg, noko som er lite og lett
Sjå også snjófjóm og fjón.

Eg dustar fjómi av tæpó. Vinden tèk'e fjómi mæ å lagar snjóskavla.

check fjón

fnugg (noko som er lite og lett)
Sjå også fjóm.

Det ska' 'kji mykji vind'e ti' førr'ell fjóní kåme fjúkandi.

check fjórfyrriåri (H)

"året før i fjor"
Sjå også fjårførriåri (V).

I fjórfyrriåri va' der líti snjór'e.

check fjórfǿsle

firfisle

Eg tikje at fjórfǿslun æ helste ulkeleg.

check fjórmenningji

firmenning

Syllskâ æ mei' útvatna nò 'ell førr' i tí'inn, d'æ mange som alli kjenne fjórmenningan sí.

check fjórong'e

fjerdedels mil (2,5 km)

Det æ an fjórong'e frå Tósong ti' Nórdibǿ.

check fjórongji

lengdemål, 1/4 mil

Den seisti fjórongjen va' tung'e gange.

check fjórongsmòli

1/4 av flatbraudleiven
Sjå også braumòli.

Lisle-Gýró ville 'kji have mei' 'ell an fjórongsmòli ti' sodd'e.

check fjórongsmål

1/4 dekar (250 m2)

Eg hèv 'kji mælt det mæ mælestong, men eg hèv' stiga det opp, så eg gjèt'e på a fjórongsmål.

check fjórongsraust
image

uttrykk bruka om takvinkelen på ein bygning, når høgda er 1/4 av breidda (26,6 grader).
Sjå også tréungsraust og raust.

A fjórongsraust æ mest'e for flatt for torvtòku.
check fjórongsår

1/4 år

Førr' i tí'inn laut an bitale skatten kverrt fjórongsår.

check fjórpotthókk'e

holk som rømer 4 "potter" (mest 4 liter)

Ko gåmål'e æ denna fjórpotthókkjen?

check fjórúvi (H)

Fjorgamalt gras som har visna på rot.
Sjå også fjårúvi (V) og i fjór.

Dýrlækjen sa at det va' helsigt for húsdýrí å ète fjórúvi i hóp mæ nýgrói.

check fjós

Romet i driftsbygningen som er for storbuskapen. "Fjóset" før i tida kunne også vere eit eige bygg i tilknytning til løa.

Mi have tíe båsa i fjósæ åkkå, å nåkå stiddi for kåvan.

check fjóskjól'e

tunn og sid frakk av bomull til å ha på seg i fjøset (helst bruka av kvinner)

Fjóskjólen ha' an ottenat dei vanlège kvenndagsklæó fysst an mókka å stelte i fjósæ.

check fjóskrakk'e

liten stol utan ryggstø bruka til å sitje på når ein mjølkar kyrne

Nò æ fjóskrakkjen så lórtutt'e at nò lýt eg två 'an.

check fjósrèke

spade i fjøset til mòking

Kòri hèv' du gjårt av fjósrèkunn?

check fjósskåli

inngang mellom fjøs og løe
Sjå også skåli og høyskåli.

Fjósskålen æ mørk'e fysst húrí æ att'e.

check fjóstrèv

hems i fjøs
Sjå også lǿetrèv.

Unge fókk såve jamt på fjóstrèvó om sommåró.

check fjósvèg'e

gangveg mellom setehuset og fjøset

Om vetren æ det èg som skjǿrer fjósvègjen for snjór'e.

check fjotr

kvinne med tankelaus tale eller gjerning

Gývi va' a fjotr som fjatra inn'å seg an fjatr'e.

check fjúkandi

flygande insekt (berre bruka i ubunden form eintal)

Eg vi' helst'e inkji få fjúkandi inn i húsi.

check fjúkari

pilot, flygar

An fjúkari lýt have godt sýn, å iallfall inkji hægdeskrekk'e.

check fjúkemaskjín

1. fly
2. høyfrøsåmaskin (handdrive)

1. Fjúkemaskjíni 'ass Eivind hèv' fare sund'e.
2. Eg sådde inn det nýe stykkji mæ fjúkemaskjín.

check fjúkemaur'e

maur med venger

Eg kabba tvei fjúkemaura mæ flugesmikkjæ.

check fjúkúvi

1. alle slag flygande insekt
2. vimsen person

1. Høyveirsbikåren æ an fæl'e fjúkúvi.
2. Grundi æ an fjúkúvi, 'an kan alli vèr' i ró!

check fjuskelepp'e

jukselapp

Læraren gådde at 'an ha' fjuskelepp'e unde' prǿvunn, å tók 'an av .

check fjúskenakkji (H)
image

løvetann som er avblømd
Sjå også gullbosti.

Såvi tótte gama å blåse på fjúskenakkan.

check fjusketak

1. uheiderleg knep i styrkeprøve
2. dårleg grep

1. Haddvår va' fæl'e ti' brúke fjusketòk fysst mi prǿvdest.
2. Pass deg nå; du hèv' 'kji kå a fjusketak dèra!

check fjúskr

uryddig, tvas

Håri 'ass va' i eitt fjúskr.

check fjært'e

lort
Sjå også dalli (V).

Der låg mang an fjært'e ette sauó.

check fjødd
image

fjell

"Fysst eg kjæm út'å bygdan flate, eg saknar fjøddó i Sætisdalæ". (Stevlinje)

check fjøddedrag

langstrekt fjellrekkje

"Di va' a vént fjøddedrag!", sa Guttorm.

check fjøddekamb'e

fjellkam

Mi såge mjúke fjøddekamba i himlesýninn.

check fjøddeskjil

konturar eller omrit av eit fjell

Det va' så mørkt at mi såge alli fjøddeskjil.

check fjøllsendi

enden av eit fjell

Der æ nåkå góe grǿi nórd 'å fjøllsendâ.

check fjøllsjug'e

susen i fjellet eller vidda på ein godversdag

Eg saknar så fjøllsjugjen, nò som eg barre hèv' vorte sitjandi inni.

check fjøyr

1. skovl i kvinnekaddæ
2. fjør
Sjå også fjøyre.

1. Fjøyrin i an kvinnekadd'e æ kóvokne, då útnytte da vatni bèt'e 'ell om fjøyrin våre flate.
2. Eg varte létt'e som a fjøyr då eg høyre at den farlègji túren ha' gjengje godt.

check fjøyrart'e

fjøring; bruka berre i ubunden form eintal

Der æ gó'e fjøyrart'e i desse madrassunn!

check fjøyrkvíle

madrass med springfjører

Fjøyrkvílun ivetóke nòkå for håmkvílun.

check fjåd

fjøld, stor folkehop

Heile fjådí stód ottenat kjørkjunn. Eg va' midt i fjådinn, å kåm mest' inkji út'tte.

check fjårførriåri (V)

forfjor
Sjå også fjórfyrriåri (H).

I fjårførriåri va' det mykji snjór'e.

check fjårúvi (V)

Fjorgamalt gras som har visna på rot.
Sjå også fjórúvi (H) og i fjår.

Dýrlækjen sa at det va' helsigt for húsdýrí å ète fjårúvi i hóp nýgrói.

check flage

sterk smertekjensle, ri

A kold flage fór nédette ryggjæ, det va' som a ljós vón som mørkna bort.

check flak
image

flagg

Flakji heise mi klokka ní om vetren.

check flakk

1. ugreitt arbeid
2. utan plan

1. Det varte barre nåkå flakk det 'an gjåri.
2. Det varte barre nåkå flakk mæ 'ó Torgrím, 'an tók trjú grunnkúrs, å visste alli ko 'an villi.

check flakkemeis'e

person som vandrar utan mål

Tårål va' an flakkemeis'e, 'an kunna alli slå seg ti' ró mæ nòkå som helst.

check flangji

1. hattepynt i hatteborda (kanskje om lag ein halv meter langt, kvitt, brodert)
2. hoftesid undertrøye av vadmål

1. Flangan flagra itt òveinangan kóme sǿetti.
2. Denné flangjen æ allfor stór'e!

check flangr'e

mann som skifter partnar ofte

Pass deg for dei flangræ, Titta!

check flangrelag

"fæl til å flørte", vere lite trufast

Ånund ha' så leitt a flangrelag.

check flangring

vere utru

"D'æ så fæl a flangring mæ ungdómæ nò ti' dags", sa Gamle-Jón.

check flatelandi

mann frå Flateland

Mange av flatelandó våre så hendige.

check flatlekkji

langt lekkje kring halsen for brur og brudgom (med "pengar" i; 3 "dalarar" med lauv i)
Same som dalelekkji

Det va' drusteleg å pynte seg mæ flatlekkji, som brúrepari gjåri.

check flattong

noko stutt tang med flat kjeft og avbitar

Flattongjí kan an brúke ti' bøygje blèk å træa mæ.

check flaukse

kvinne i eldre tid som ikkje brydde seg så mykje om korleis ho oppførde seg eller kledde seg (farta mykje; dette vart rekna som negativt)

Flauksun kunna inkji róe sikkå mæ dèt da gjåre, å da vorte sédde néd på. 

check flaumbekk'e

bekk som aukar fort opp i regn

Støylsbekkjen va' an flaumbekk'e som auka fórt dissom det kåm nåkå kraftige élgara.

check flaur

hol (i trehengsle i dør)

Lat att'e húrí å sèt klauví i flaurí.

check flaustokk'e

tverrstokkar på tvers i ein slede, under rèmó

Flaustokkjen skjepter an néd i meien å opp i rèmí.

check flauti

"stolpane" i ein slé'emei'e (fjetre)

Flautan æ skjepte på flautstokkjen.

check flèkji

lite stykke (td tøy)

Dessa små flèkan æ 'kji ti' nåkå.

check flekk

liten åker (oftast kornåker)

Førr'e våre 'kji åkran så stóre, å åkran finge då tídt a namn mæ "flekk" som ending.

check flekk'e
image

1. rute med prikk i midten i flekkjesaumæ (i broderiet i setesdalsbunaden; både for menn og kvinner)
2. flekk

1. Flekkjin æ i midten i mynstrinn.
2. Flekkjin eg fekk på skjortâ mí fær eg visst alli av.

check flekkjesaum'e
image

ruter og trekantar i broderiet i setesdalsbunaden; både for menn og kvinner (bruka berre i eintal)
Sjå også flekk'e.
Somme seier "flekksaum'e".

Góme sat lengji førr'ell 'u va' færig mæ flekkjesaumæ. I flekkjesaum'e sér eg koss aire hav' sipa litó, for det kan skjilje nòkå.

check flèn

person som ikkje kan roe seg (negativt ord om person som fer hit og dit)

Æ an a flèn, fær an inkji gjårt mykji nyttugt arbei'.

check fleskje

djup flerre (sår)

Denne fleskjâ lýt eg visst ti' doktaræ for å få sauma.

check flétte

1. mønster i sokkane til setesdalsbunaden, både den kvinnelege og den mannlege
2. flette av hår, garn o.l.
Sjå også verbet flétte og flette.

1. Fléttun kunna vère úlíkt útforma.
2. Fysst da flétta håri, va' det best'e itt det va' langt.

check flette

lausriven hud
Sjå også verbet flette, flett'e, rålíka og hú'rusa.

Eg fekk a flette på hondinn, så eg trúr eg lýt fæsle meg.

check flétteband
image

del av broderiet på setesdalsbunaden; både for menn og kvinner (også bunadsokkar)

I fléttebondó drèg'e an inní an trå'e mæ an anné lit'e.

check flikr

"uroleg" og spraglete mønster

Flikr æ visst på móti på skjortó nò!

check flingre

1. stykke av sprengd stein
Somme seier "stei'flingre.
2. lite stykke slege ut av eit porselenskar
Sjå også skjø̀l.

1. Der fauk a flingre å øy'ela den eine glasrútâ då da mína né'i voddæ.
2. Eg líma på'tt'e den lisle flingra som ha' losna ifrå vasâ då eg fǿr' 'an néd.

check flísekrakk'e

krakk til å setje gryte eller kjele på (Same som ellkrakk'e, av jern, med 3 føter. Vart også bruka til å setje tyreflis i når "flísekrakkjen" stod i "kaklomnsdynní")

Flísekrakkan våre gjåre av tríkanta brandjinn, å ha' trjú stig.

check fló

kraftig regnbye

Det kåm a fæl fló å sílevætte alt høytti. Flóne vætte åkkå út så mi begjynte å frjóse.

check fló

1. tunt lag med td høy eller halm
2. lag av kornband på låvegolvet (der ein treksti)

1. Fysst høytti æ i råaste lagji, kan an kaste det i a fló på an høystâi, dèr fær det turke.
2. Fysst da trekste la da konnbondí i a fló på låvetilæ.

check flòg

1. bratt fjellside, stup
2. flyging i lufta

1. Nò må du 'kji så langt út'å flògji at du skrí'e útivi, Bóa!
2. Ǿrní kåm i bratt flòg mót kattæ.

check flogre

kvinne som skifter partnar ofte

I "Se og hør" kan an lèse om mange flogru. Hú æ a fæl flogre, 'u tèk'e i lag mæ kvæ som helst.

check flogse

kvinne som skifter partnar ofte

Jentu som sprunge mæ mange drengji vorte kadda flogsu.

check flókji

floke

Jórånd ha' fengje an fæl'e flókji i håræ, som moir 'enni laut klyppe âv.

check flòn

1. person som fer hit og dit, uroleg person
2. uvøre og dårleg handlag

1. Ditt flòn du æ; kan du alli sitje stilt agong mæ mi ète!
2. Gunnúv va' a flòn som øy'elâ mei' 'ell 'an útrétta.

check flòn'e

person som er uvyrden og fer fort fram
Sjå også flòne, flònen og flundr'e.

Asbjynn æ an flòn'e, farlèg'e å kåme úti fyri.

check flong

1. hudfille
2. utsliten hestesko
3. kvinne som ofte skiftar kjærast
4. liten del, "flis"

1. Eg reiv av mi a flong då eg skódde hesten.
2. Da smía stundum flenga ti' króknèv.
3. Torbjør va' a flong som alli visste kvæ 'u vill' have.
4. Det fór a flong av dei eine skjíttæ.

check flòni

person som er uvyrden og fer fort fram

Flònan gjère sikkå líti fyri, å øy'leggje av úvýrskap.

check flór

tunt lag (td mjøl eller melis)

Eg plage drusle a flór mæ mélis útiv' kakâ fysst eg hèv' steikt æ.

check flosk

oppflisa og skeivkløyvd ved

Detti æ alli 'kå a flosk, så an kan alli brúk' æ ti' anna 'ell vé'e.

check floskelé

"flasken" på eit bord eller ei planke; berre bruka i bunden form eintal

Floskeléne lýt snú út'tte.

check flossdi

stort og flagrande kledeplagg

Det va' a kallegt flossdi Anne ha' funne si dèra!

check flosse

kvinne som bruka moderne kjole (ordet vart bruka av folk som meinte ho heller burde gå i tradisjonell setesdalsstakk til kvardags)

Targjær kåm heim'tt'e frå tæniste i Býn å såg út som a flosse.

check flóstokk'e

1. båsskille
2. stokk mellom renna og båsen i fjøset (helst på støylen; båsen fylte ein med torv/jord så det vart blautt og slett i båsen)

1. Stútkåven va' så úrigjérelèg'e at 'an kasta si mót flóstokkjæ å braut 'an av.
2. Kjýne låge blautt å tjurrt innafor flóstokkjen å sluppe å trǿ atti rennâ.

check flòt

smelta feitt (flesk eller kjøt; bruka berre i eintal)
Sjå også brå og flottmylje.

Det æ godt å dúve n'i flòti i ponnunn. Kurven va' så feit'e at flòti taut ó' munnvíkó.

check flòt

slette

Hopparen landa né'å flòtinn, å braut av si den eini fóten. 

check flòtari

person som arbeider med tømmerfloting
Sjå også flòte og fossekar'e.

Flótaran hav' a farlegt arbei' i fossó; dèr må an fýe nøye i det som hender rundt seg.

check flòte

1. flatt område i naturen
2. sletta nedanfor unnarennet i hoppbakke (berre bunden form eintal og dativ eintal)
Sjå også verbet flòte.

1. Da samlast jamt ti' dans'e på flòtó førr' i tí'inn.
2. Eg hoppa né'å flòtí i skúlebakkâ.

check flòtehakji
image

Hake med kring 3 m langt, slankt og mjukt skaft, laga av hassel eller bjørk. Ein måtte byte skaft kvart år.
Sjå også båtshakji, flòte, flòtari, hakji og vendehakji.

Fossekaran brúka flótehakji ti' drage stokkan.
check flotmylje

matrett av knusa flatbraud i suppe av kjøt, erter og gryn
Sjå også flòt, mylje og myljast.

An bíar lengji ette flotmylje.

check flotr

noko som flyt (td isflak, feitt i ei gryte)

Der æ nåkå flotr av ís'e på ån'e ennå, om det lí'e úti april. Der æ nåkå flotr i grýtunn som du lýt fløyte âv.

check flótt

større slette på fjellet

Eg såg reissdýrí oppå flóttinn.

check flugeslåri

flugesmekke

Mi gjåre åkkå tvei flugeslåra av skoptó 'å útslitne langstivla.

check flugesmekk'e (V)

flugesmekke

Èg hèv' gjårt mi an flugesmekk'e av skaptæ ti' an langstivili.

check flugesmikk'e (H)

flugesmekke

Flí mi flugesmikkjen, 'er æ a fluge som æ så plagsåm!

check flugesprøyte

reiskap til å sprøyte ut flugegift med

Flugesprøytâ va' grei ti' sprøyte insektsgjift inn i súin.

check flump'e

1. noko som er større enn turvande for sitt bruk
2. stor og stiv person
Sjå også flumpen.

1. Denné stóri slé'en æ an flump'e som an inkji kan brúke ti' anna 'ell vé'eslé'i.
2. Gunnår va' an flump'e som an inkji kunna have ti' anna 'ell gróvarbei'.

check flundr'e

uforsiktig eller uvyrden; bruka om personar
Sjå også flundre (verb) og flundre (substantiv hokjønn)

Flundran kunn' vèr' góe ti' arbeie, men di da gjère vare sjella vént.

check flundre

uforsiktig kvinne
Sjå også flundre (verb) og flundr'e (substantiv hankjønn)

Torbjør æ a flundre som inkji kan gjère fínarbei', å hèv' létt for å øy'leggje ting.

check fluns

slurv, uvyrdskap

Det varte mykji fluns på dei dugnâ'æ, da våre for mange fosstogsnikkara.

check fluns'e

uvyrden og hardhendt person

Taddâk æ an fæl'e fluns'e, 'an fèr'e fórt å fǿrer jamt sund'e.

check flurp'e

storbroten og tjukk mann
Sjå også flurpen, flurpe og flurpe seg.

Såvi æ an flurp'e, allfor feit'e.

check flurpe

tjukk kvinne
Sjå også flurpen, flurp'e og flurpe seg.

Eg sér tvæ flurpu, líke breffelège.

check flus

1. potetskal på koka poteter, appelsiner o.l.
2. flass (i hovudet)
Sjå også flysje og epleflus.

1. Epleflusi èt' eg inkji. Det vare mykji flus fysst an ska' bake lefsu, for då lýt an flysje eplí fysst an hèv' sóe da.
2. ´Førr' i tíinn brúka sòme smø̀r mót flus.

check flus

dårleg eller unøyaktig arbeid, hastverksarbeid
Sjå også fluse, flusen og flusvirkjen.

Det va' allstǿtt nåkå flus mæ 'ó Haddvår, det varte alli greitt det 'an gjåri.

check flý
image

fly

"Eg va' úti mæ flýttæ i gjår", sa Eivind.

check flygji

samlenamn på blodsugande insekt; bruka berre i eintal
Sjå også avåt.

Der va' så mykji flygji at mi kunna inkji vère úti. Flygji va' så fælt at mi vorte nøydde ti' slutte å arbei'e.

check flygjili

flygel, reiskap til å treskje korn med, var i bruk fram til tidleg på 1900-talet

Hève dú trekst mæ flygjili? Flygjilen æ tvei lyti: handvòl'e å slagvòl'e.

check flyglevòla

flygjili som er samansett av ein handvòl'e og ein slagvòli

Trú om det va' a reim ell' an spænili som batt ihóp flyglevòlan?

check flykse

snøfnugg

An var' fórt våt'e av stóre flyksu.

check flyksing

snøfnugg som kjem dalande

Det va' visst nòkå flyksing i gjår.

check flyskje

stor flengje av hud

Di fille ståltaugji tók a heil flyskje 'å handebakjæ mí.

check flytjedag'e

14. april og 14. oktober (datoane når tenestefolk flytta etter eit halvt års teneste)

Húsmannskontraktin kunna seiast opp ti' flytjedagjæ. Fókk som bygde sikkå bigjynte arbei'i flytjedagjen.

check flytjeveir

ver som høvde godt når ein flytta til eller frå stølen (td ikkje for varmt eller mykje regn)

Det æ godt å have lageleg flytjeveir fysst an ska' flytje å' støyli.

check flæe

flatt eller noko hallande og snautt område på heia

Reissdýrí stóge på flæó å glåpte på åkkå.

check flækt'e

person som er flåkjefta

Eivind va' an kallèg'e flækt'e, 'an tala úvýri om adde.

check flæse

noko som er uvøre utspreidd (td møk eller høy til turk)

Eg laut jamne ti' dei stóre flæsun mæ lórterívunn.

check flǿsand'e

sand som vert førd utover åker og slåttemark under flaum

Der æ så mykji flǿsand'e på Kvívoddæ.

check flǿvatn

flaumvatn som renn der det ikkje skal og gjer skade (bruka berre i eintal)

An lýt veite flǿvatni førr'ell det gjèr' skâ'i på vègjen.

check flǿveite

lita senkning i terrenget som flaumvatnet kan renne etter

D'æ godt mæ flǿveitu så inkji flǿvatni renn'e útiv' heile åkren.

check fløyg'e
image

bakereiskap av tre, til å snu leiven med
Somme seier "bakstrefløyg'e".

Fløygjen lýt vère glatt'e, tunn'e å létt'e.

check fløymann'e

"sjølvoppnemnd" leiar i flokken eller laget

Det va' inkji allstǿtt at fløymannen va' den besti ti' leie arbei'i.

check fløyr'e

1. utvekst i andletet eller på kroppen (på menneske)
2. utvekst under magen på kalvar og ungdyr (smalare innmed "rota)

1. D'æ få som have fløyr'e nò ti' dags.
2. Fløyran æ úskullige, det æ 'kji nåkå sjúkdóm'e.

check fløyskre

grov "flis" i ved, flak av tre

Der va' a lei fløyskre i plankunn så mi kunna alli brúk' 'æ.

check fløyskrevé'e

veden i tømmer som flagnar og fløyskrar seg opp

Fløyskrevé'e æ úbrúkeleg ti' matrial'e.

check fløyti

trespik til å halde oppe ei stegle i vatnet eller kavlar av furubork

Itt an inkji såg fløyti fysst an kåm å sille take opp steglâ, va' an sikker på at der hékk fisk'e.

check fløytingesleiv

sleiv til å fløyte âv fløytingjen av mysa

Fløytingesleiví va' gjinni nòkå ví' å flòt.

check fløytingespón'e

treskei som vart bruka til å fløyte fløyten av mjølka

Èg hèv' alli sétt an fløytingespón'e!

check fløytingji

Tunt lag på mysa. Når ein yste søt mjølk til ost og skulle lage brunost av mysa la det seg eit tunt lag på toppen. Dette fløytte dei av fordi ein ikkje skulle blande "fløytingjen" med osten.

An brúka a stór trésleiv ti' å fløyte âv fløytingjen.

check flågjæve

kvinne eller jente som flørtar med "kven som helst" og held det same korleis ho steller seg i ungdomen (sterkt nedsetjande ord i eldre tid)

Flågjævun æ flogrne å halde di same ko órd da få.

check fnas

rusk og rask etter td vedhogst (bruka berre i eintal)
Somme seier "fnjas"

Fnasi æ greitt å gjère 'å mæ.

check fodd

den delen av vadmålstoffet bak på svartestakken i setesdalsbunaden som er smått plissert (òg bruka til "felte bukser, altså den gamle brudgomsdrakta i Setesdal, i eldre tid)

Der va' véne fedda på desse stakkó. Feddan våre så dvålka. Eg vi' snú foddó.

check foddokk

follog, kårfolk
(Når den yngre generasjonen overtok eit gardsbruk, var det vanleg at foreldra gjorde avtale om retten til å bu i huset, og rett til å få ei bestemt mengd matvarer, ved o.a. så lenge dei levde).

Foddokkjí fýe gar'æ.

check foddokskjýr

ku som kårfolket "eig" i høve til ei kårkontrakt
Sjå også foddok, foddoksnaut, foddokskróne, foddokskontrakt og kjýr.

Foddokskjýrí va' mæt for dei som ha' vorte foddok.

check foddokskontrakt

kontrakt om føderåd for dei som har gjeve frå seg garden
Sjå også foddok, foddokskjýr, foddoksnaut og foddokskróne.

Dei unge tótte at foddokskontraktí va' hard.

check foddokskró

bruka i uttrykket foddokskróne æ mørk; bruka berre i eintal
Sjå også foddok, foddokskjýr, foddoksnaut og foddokskontrakt.

Foddokskróne æ mørk.

check foddoksnaut

buskap som kårfolket "eig" i høve til kontrakt
Sjå også foddok, foddokskjýr, foddokskróne og foddokskontrakt.

Kjý, saui å kansi au gjeita, kunna vère foddoksnaut på an gar'e.

check foddoksvær'

nok til livsopphald for foddok.
Sjå også fǿslevær'.

A kjýr å trjú-fjóre smòlogg va' nóg a passeleg foddoksvær'.

check fódrial'e

penneskaft
Sjå også fódrialhús.

Einår ha' fleire fódriala i fódrialhúsæ sí.

check fódrialhús
image

pennal, pennehus
Sjå også fódrial'e.

I fódrialhúsæ mí frå 50-talæ hèv' eg blýant'e, viskeleir å penneskapt.

check fó'gar'e

gard som gjev god avling (fór-gard)

Det va' mætt for a jente å vare gjipt ti' an fó'gar'e.

check fogg

seinfør og klossete person
Sjå også fogge og fogg'e.

A fogg lýt have gód tíd for å stelle seg ti'.

check fogge

seinfør og klossete kvinne
Sjå også fogg'e og fogg.

'U va' a fogge som alli kunna vare færig.

check fogg'e (H)

seinfør og klossete mann
Sjå også fogge og fogg.

Den foggjen kunn' mi inkji brúke på tòkunn.

check foggúvi

1. heimelaga tøydokke; fylt med filler eller ull
2. original person (hadde ofte dårleg handlag og veremåte)

1. Småjentun tótte så gama å stelle mæ foggúvó sikkå.
2. Pål va' an foggúvi, å varte tídt lædd'e at.

check fó'hest'e

hest som ein har på fór (ein kunne bruke hesten mot å fø han)

Jón ha' 'kji råd ti' kaupe si hest'e, men 'an fekk si' an fó'hest'e som 'an ha' i túrevís.

check fòk

fokk (når snø, regn og anna fyk i vinden)
Sjå også rennefòk og fjúke.

Det va' i eitt fòk ette votnó då mi kóme heim'tt'e ó' heiinn.

check fó'kjýr

ku som er bortleigd "på fór"

Fó'kjýrí daua mæ 'u va' sjå 'ó Stein.

check fókk

1. folk, folkegruppe
Sjå også fókkeskjýr'e.
2. slekt, ætt

1. 'Er æ mykji fókk samla på sauesjåæ.
2. Da sa 'an va' av godt fókk.

check fókkefær

"folkeslag" (bruka berre i eintal)

Fantan som fóre hèra ette dalæ, vorte reikna for å vère a ègji fókkefær.

check fókkemink'e

minking med folk

Bygdí hèv' mykji fókkemink'e om sommåri, fysst fókk æ på heiinn, 'å støyló.

check fókkevank'e

"gjennomstrøyming" av folk som stoppar i stuttare eller lengre tid

Der va' mykji fókkevank'e i Sagneska.

check fókkevit

folkevett

Lívsrøynsle æ vel di same som fókkevit?

check Fókkji

Folke

Fókkji æ ódelsgút'e i Heimiga.

check fokksnjor'e

fokksnø
Sjå også fòk og snjor'e.

Fokksnjóren æ sjúr'e å gange på mæ skjí.

check fòkmat'e

når snøen på bakken er så lett / laus at vinden får tak i han til å lage snjóføykje
Same tyding som føykjeimni.

Fysst der æ a tunnt lag mæ mjødd, då æ der fòkmat'e.

check fòli

fole
Sjå også: merr, grahest'e, jalk'e, fyl og annæringji.

Eg vi' blé mi út enn gó'e fòli på dýreskúâ.

check fó'na'e

fødnad, forlager

Hèv' an godt sommårsbeiti, hjelper det på fó'naen.

check fònefót'e

person som er seinfør og tiltakslaus; nytta som skjellsord
Sjå også fònen og fòne seg ti'.

Torjús va' an fæl'e fònefót'e, det tóttest alli haste mæ nòkå ting.

check fonn

fonn

Snjóren hèv' blåse i djúpe fenna.

check fòr

1. spor
Sjå også trask.
2. drill, rad i åkeren med td poteter
Sjå også øyefòr og eplefòr.

1. Såge di fòr ette gaupu då di våre 'pi líinn?
2. An laut hyppe opp'tt'e fòrin i epl'åkræ av å ti'.

check fóras

vinterfor

Fórasi kåm nóg helst'e frå heieslåttæ.

check foreining (V)

1. butikk (forbruksforeining, td Valle handelssamlag og Coop)
2. kristeleg samling

1. Eg handlar barre på foreiningjinn, inkji sjå 'ó Sverri (Sverre Lund).
2. Kjèringan våre på foreiningjí i prestegaræ a gong i månâ.

check foreiningsstadd'e

hestestall for kunde i daglegvareforretning

Valle handelssamlag ha' bygt foreiningsstadda for kunda som kóme langvègjis ifrå å handla. 

check forelli

foreldre; bruka berre i fleirtal

Det æ vóndt fysst nòken av forelló døy mæ' ungan æ små.

check fork'e

1. grov trestav
2. høygaffel

1. Kjýne tóke út; eg kasta an fork'e så at da si' kåme inn'tt'å vègjen.
2. Dei som ha' vòre i "'Mérika" kadda høygaffelen for "fork'e".

check forsagd'e

1. arbeidsoppgåve
2. akkordarbeid
Sjå også akkórt'e.

1. Åni gav mi den forsagden i gjår.
2. Eg ha' det ti' forsagd'e å skjère Gjærisåkr ti' nóss.

check forsil

forskjell

D'æ stórt forsil å kjøyre an gåmål'e bíl'e å an spillnýe. D'æ stórt forsil 'å rake seg å å skjère av si hovú'i.

check fortæniste

1. arbeid
2. overskot, inntekt

1. Lause kara våre jamt úti på fortæniste om vetran.
2. Eg ha' a gó' fortæniste på den skógsdriftí!

check fòrvèg'e

veg laga av mange fòr

Ulven tók jamt fòrvègjen ette reissdýró, helst'e vetretíi.

check fossekar'e

person som arbeider med tømmerfloting
Sjå også flòte og flòtari.

Tårål va' fossekar'e i ungdómæ.

check fossekareikje

solid eikje som tømmerfløytarane bruka 

Fossekareikjun våre stǿri å tyngri 'ell aire eikju.

check fosstòge

forstove, gang
Sjå også fosstogtrèv.

'An sette néd skóne úti fosstògunn.

check fosstoghúr

dørblad til forstovedør

An lýt late att'e fosstoghúrí fysst det æ kalleg kaldt úti.

check fosstogskjeltil

skjeltili over forstoga

Der va' kaldt på fosstogsskjeltilæ, vetretídi.

check fosstogsnikkari

snikkar som ikkje gjer fint/godt arbeid

Fosstogsnikkaran æ inkji så nøynne mæ arbeiæ.

check fosstogsstétt

trapp frå forstoga opp til andre høgda i eit hus

Fosstogsstéttí æ brott å vónd å gange í.

check fosstogtrèv

loftsgangen, romet over forstova
Sjå også fosstòge.

'U høyre an fæl'e glam'e opp'å fosstogtrèvæ.

check foste

fastetid

I fostunn, fyre påske, va' an helst'e nøydd'e ti' fýe tradisjónæ mæ å inkji ète.

check fótband

nedste kornbandet når ein feste korn på staur

Fótbondí stande mæ skjóró né'å jórdinn.

check fót'e

1. heile "beinet" (lår, legger og fotblad)
2. fotblad
Sjå også fót.

1. Dei tvei fǿtan mí æ 'kji líke lange.
2. Eg vrei meg så i fóten at det æ mæden eg stintar.

check fótefeiti

beinmarg

Fótefeiten vare brúka ti' rokke-smyrje, 'an heng'e så godt oppmæ, å rokkjen gjeng'e så sérs létt.

check fótefær

ganglag

Såvi ha' så úvanelèg a fótefær, 'an ha a helti.

check fótespenni

karmen i fotenden av senga

Det kan vère kaldt nédmæ fótespenni itt an inkji hèv gjårt vetrekasti.

check fótfeiti

margfeitt frå leggbeinet

Da brúka fótfeiti ti' smørje rokkjen mæ. Kòri hèv' du gjårt av fótfeitâ?

check fótpòsi

pose som ligg kring fosteret når ein dyreunge vert fødd

Eg kjenner gjænom fótpòsen at der æ tvei fǿta, å då gjeng'e det nóg greitt.

check fotr

gammal og sterkt redusert kvinne

Fotrí i Oppistog kan inkji greie seg sjóv leng'e.

check fótskòre

fast bord framforbi senga (på dei gamle og stutte setesdalssengene)

Dei gamle kvílun våre så håge, an va' nøydd'e ti' hav' fótskòre sill' an sleppe 'pí da.

check fótslag

lyd av føter i fart

Eg tikjest høyre fótslag, det æ nóg Nikelos som kjæm'e.

check frakke

dressjakke, blazer

Denna nýe frakkâ du hèv' kaupt di kan an brúke ti' mangeslags buksu.

check frambul'e

framsida av genser eller jakke (også bruka om bunadsskjorte)
Sjå også bakbul'e og bul'e.

Eg hèv' fengje an stór'e flekk'e på frambulæ 'å dei nýe, kvíte genseræ mí.

check framkjǿmd

måte å kome fram på

Ei framkjǿmd va' å trandle dei blautaste mýran.

check framryv'e

rund stokk med ei spalte til å feste spòlen (i vevstol: der ein sveiver veven på)

Spòlen æ sveipt'e rundt framryven.
check framslengjingji

gut i puberteten

Det va' fleire framslengjinga som dǿe av tæring førr'e.

check framslengsaldr'e

alder mellom barn og vaksen
Sjå også aldr'e.

Da forandre sikkå fælt i framslengsaldræ, ungdóman.

check framslodde

hestereiskap bruka til å køyre tømmer / ved med
Sjå også bakslodde og slodde.

Fysst an kjøyrer vé'e å det æ mykji útfyri, brúkar an barre framslodde.

check framstamn'e

Stamnen fremst i ein slede (høyskógsslé'i)

Framstamnen kan leggjast néd på an høyskógsslé'i.

check framtak

iderik person som det er "tak i" og får planlegging og arbeid gjort

Der æ framtak i 'ó Bjúg, 'an fær ting undâ som aire kunne stræve mæ.

check Frankeríkji

Frankrike

Frankeríkji spenne visst mót Svèrik i kveld, gjeng'e kampen på NRK?

check frau

skum
Sjå også fraue.

Hesten sprang så fraui stó' útó' munnæ. Det va' kalleg di der va' mæ frau né'i støylsbekkjæ.

check frauedott'e

skumdott, gauvdott

Der va' jamt frauedetti i støylsbekkjó.

check fré'e

1. indre fred (ro)
2. ikkje krig
3. fred (ikkje mas)

1. Det fýgde slig fré'e mæ 'enni Gýró. "Hjartefré'e, húsefré'e, grannefré'e, landefré'e, himmelsk'e fré'e", æ a gåmó bǿn. Eg fær alli fré'e fysst eg tenkjer på 'an Bóa som æ úti i desse fæle veiræ.
2. Det sér filli út mæ fré'e i Úkraina.
3. Eg fær alli fré'e for 'enni Tóne som masar så fælt!

check frèt'e

1. promp
2. svært stor navar (brukt ved husbyggjing)
Sjå også frate og gleppefrèt'e.

1. Tvau ting kan du alli take inn'tt'e, frèten du sleppti å órdí du sa!
2. Frèten va' tung'e å bòre mæ, lei'e ti' sprengje út tré'i.

check fríari

friar
Sjå også fríe.

Endeleg kåm der an fríari ti' 'enni Anne!

check frjósari

frysar, fryseskåp

Æ 'er etti moltu i frjósaræ?

check frostsmedd'e

smell i veggene når det er svært kaldt om vinteren

Eg låg mæ hòvúdæ innat veggjæ, å då kåm der an frostsmedd'e så eg stokk mest'e.

check frúbèr
image

skrubbær

Frúbèrí kan an alli brúke ti' nòkå ting.

check frukke
image

støyt, bulk
Sjå også verbet frukke.

A frukke fær an itt an stúar nòkå så det vare núvt.

check frums

gauv, skum (td når ein mjølkar ei ku)

Du lýt barre blåse frumsi ifrå førr'ell du drikk'e!

check frumsebån

førstefødt barn
Sjå også bån, frumbóren og frumsekjýr.

Frumsebåni va' så ettelengta.

check frumsekake

kake med råmjølk (frumsemjåkk) frå ei ku som har fått fyrste kalven

Frumsekakun æ naugóe, mjúke å plent sǿte.

check frumsekjýr

ku / kvige som har fått fyrste kalven
Sjå også frumsemjåkk og frumsebån.

Frumsekjýrí æ så imnelèg å vént faddí.

check frumsekåv'e

første kalven til ei ku 

Detti æ frumsekåven 'enni Gullrós, som kåm tí'legare 'ell mi venta.

check frumsemjåkk (V)

mjølka frå fyrste gongen ei ku / kvige vert mjølka etter at ho har fått fyrste kalven (vert bruka berre i eintal)
Sjå også frumsekjýr.

Mi vi' stelle lykteost'e av nòkå av frumsemjåkkjinn.

check frumvokstringji

gut som er mest vaksen

"Frumvokstringan æ dovne nò ti' dags", sa Gamle-Pål.

check fruttestikke

bruka om person som har lett for å furte
Sjå også frutte og frutten.

Magl va' slig a fruttestikke då 'u va' lítí.

check frúve

frue, dame (oftast bruka om "finare" bydamer)

Eg trefte prestefrúvâ i dag.

check fræ

1. frø
2. settepotet
Sjå også fræ seg, fræhús og frækonn.

1. Det beste konni lýt vèr' etti ti' fræ.
2. Nò ljóte mi setje frætti ti' gróings.

check fræbýre

kjerald til såkorn

Fræbýrâ va' an fírkanta kassi, slègjí ihóp mæ trénagla, ti' å hav' frækonni í.

check fræepli

settepotet

Fræeplí æ om lag stóre som a plomme. Da brúka av å ti' kløyvde, stóre epli ti' fræepli.

check fræhókk'e

lagga holk til å ha såkorn i (medan ein sår)

Fræhókkjen min æ ví'e å inkji så djúp'e.

check fræhús

frøhus
Sjå også fræ.

Fræhúsi skjèr'e an út itt an syltar sǿtepli.

check frækjèr

kjer med frøkorn

Du må alli tǿme frækjèri i vårknípunn. Frækjèri stó' i búræ.

check frækonn

frøkorn, såkorn
Sjå også fræ.

Ti' frækonn brúka da veggjerondí, som va' di beste å tyngste konni.

check fræmindi

framandkar

Den fræminden hèv' eg no sétt tvæ vendu i dag.

check fræmindkar'e

framandkar

Fræmindkaran førr' i tí'inn våre antel fanta 'ell kråmkara.

check fræsa

bestevener (berre om karar)

Gjermund å Tårål våre slig fræsa då da våre små, allstǿtt góe vèni.

check fræskul

skal på korn (kli)

Da kadda det "lóen graut'e" itt der va' mykji fræskul oppå 'ó.

check fræving

1. setje frø
2. såing, planting

1. Nò hèv åkren skrii, så nò æ frævingjí i gong.
2. Úgrasi sýter for fræving sjavt i åkræ.

check frǿestèv

sers vakre eller kloke stev

"Detti må an vel kunn' kadde a frǿestèv", sa Jón om di vísdómsfudde stèvi 'an ha funni.

check frǿsi

mule på ein hest (også bruka om store og utståande lepper på folk)

Hesten la frǿsi innat mi å ville have nåkå godt.

check fu

bakende
Sjå også fuball'e, fuskór og fuhól.

D'æ gama løype 'å fuinn på ísæ.

check fuball'e

rompeball
Sjå også fu, fuskór og fuhól.

Eg sló meg 'å eine fuballæ då eg datt på ísæ.

check fuband

baksele til hest

Fubandi held'e attom hestelærí å róva.

check fubót

bot i buksebak

Nò æ buksun så slitne i fuinn at eg lýt setje på a fubót.

check fubrand'e

1. halestokk (stav til å leggje under halerota på kløvhesten og med band eller kjettingar frå endane fram i kløvsalen)
2. skjellsord

1. Fubranden heldt att'e fysst lassi skaut for mykji.
2. Du kan pakke di heim'tte, din fubrand'e!

check fuddmåni

fullmåne

Der æ vént 'å heiinn itt an kan gange på skjí i fuddmåni.

check fueisti

hemoroide

Åni va' ti' doktaræ, 'an ha' fengje slig fueista.

check fuglemat'e

1. toppen / sporehuset på ein moseart
2. fuglevikke

1. Da fortålde at i húseteigjæ va' jórí så útarma at det vóks barre fuglemat'e.
2. Namni "fuglemat'e" kjæm'e av at fuglan våre slíe ette fræó.

check fuhòl

endetarmsopning, anus
Sjå også fu, fuball'e og fuskór.

Mi tóke temp'ratúren i fuhòlæ fysst mi våre sjúke.

check fullgar'e

gard som var verd ei "hud" (eldre verdsetjing av gardseigedom)

An fullgar'e hèv' syll'e på ei "húd".

check funni

fjorgammalt og turt finnegras som har visna på rot

I góe slåttu, som æ ivekvílde, kan der vèr' mykji funni.

check fure
image

furutre

Den furâ dèr hèv' nóg stae i hundrevís av år.

check fúre

forundeleg hending, merkeleg innfall, noko som er fælt

No mòge di inkji finne på nåkå fúru mæ eg æ úti!

check fúredóm'e

svært negativ gjerning eller hending

D'æ an fúredóm'e som russeran bère sikkå i Úkraina i år.

check furelús

trekrypar (spurvefugl)

Furelýsan æ nåkå små spurvefugla, som jakte på insekti.

check fúreskap

fæl og til dels farleg ting eller påfunn

Kò æ detta for slags fúreskap du finn'e på no?

check fuskòr

rompeskar
Sjå også fu og fuball'e.

Fysst vatni renn'e né'ette fuskòrinn, då dapar móti.

check fusse

tilstand der ein står i stampe og ikkje kjem vidare

'U ussa i same fussunn å varte alli færig.

check fustak

reim under rova på hesten (del av hesteselen)

Fustakji held'e silen på plass.

check futaske

rompetaske

D'æ greitt hav' futaske itt an barre ska' have si an líten túr'e.

check futurke

dotørk av ymse slag (td mose, avispapir, toalettpapir)

På heiinn æ det stundum vanskelegt å finne futurku.

check fydd

fyll

Da ha sikkå fleire fyddi i jólinn, dei tvei sveikaddan hít'å Bygdelénæ. Da gjinge i fyddinn mest'e dagstǿtt.

check fydde
image

sengetøy laga av saueskinnsfellar med ulla på (sydde i hop, bruka som dyne i eldre tid, utan dynetrekk)

Mange vi' 'kji liggje fydde, for da tikje det kleiar så. Der æ mykji vermdi i a fydde haustudd på.

check fyddebassi

fyllefant, ein som er full og bråkar

I jólinn va' det mange fyddebassa ette vègó, da húva å båre sikkå.

check fyddemakari

person som maka og sauma fyddu

Det va' 'kji for adde å vèr' fyddemakari.

check fyddevas

"tullprat" i fylla (som ikkje er noko å lite på)
Sjå også drykkjevas.

Detta æ 'kji nåkå å trú på, det æ barre fyddevas!

check fyddingji

saueskinn (med ulla på)

Fyddingjen æ reidd'e.

check fýe

samling av tømmer i elv som fløytarane skulle få med seg vidare
Sjå også fýe fýunn.

Der va' a stór fýe mæ Halland. Fossekaran hav' kåme ti' Kallefoss mæ fýunn.

check fýi

fylgje, lang rekkje med menneske

Der kåm a langt fýi ette Bispevègjæ.

check fýisfókk

eit ektepar frå kvar av slekta til brur og brudgom og ein eller fleire bruresveinar som var frå brura si side (om lag same funksjon som forlovarar)
Sjå også brúresvein'e og brúrkåne.

Fýisfókk va' a nérskjylt ektepar å' brúgåmæ, å eit å' brúrinn, å brúresvein'e.

check fykl

1. litt snø i lufta
Somme seier "snjófykl".
2. fint og lett materiale i lufta (td mjølstøv)

1. Det dreiv inkji, det va' barre nåkå fykl.
2. Det legg'e seg mjø̀lfykl på víebjalkâ fysst an mèl'e.

check fyklesnjór'e

lett snø i noko stri vind og kaldt ver

D'æ helst'e 'å heiinn mi tale om fyklesnjór'e.

check fyl

føl, opptil 1 års alder
Sjå også fylje, fòli, merr, grahest'e, jalk'e og annæringji.

A kått fyl æ fælt ti' å bakspenne.

check fylje

merreføl mellom 1 og 3 år

Nò æ fyljâ så stór at an kan bigjynde å temj' 'æ.

check fyndi

utstråling, karisma
Sjå også fyndeleg (H) og fyndelèg'e (V).

Der fýer slig fyndi mæ 'ó Aslag.

check fyrebód

varsel om død
Sjå også bèrast fyri.

Skraml'e av líkkjistebórd på lǿunn hèv vurte høyrt som a fyrebód.

close fyregongsmann'e

1. ektefellen til brudgomen si eldste syster (han skulle vere den som opna døra for brudgomen, og liknande)
1. føregangsmann

check fyreklæ

forkle

Fyreklætti 'enni Gýró heng'e ti' turk på vondæ. A ermefyreklæ æ an kjól'e, mæ napping frå halsæ å néd.

check fyrelòge

oppgåve

"An held'e líti út itt det gjeld'e vande fyrelògu", sa Gunnår.

check fyremòn'e

1. fordel, bate
2. forsprang

1. Gònil va' så fislí fysst 'u ville have nåkå fyremòn'e.
2. Brói fekk an fyremòn'e på vègj'e førr'ell dei hí rukke attí 'an.

check fyrenón

føremiddag (mellom kl 10 og 14)
Sjå også nón og ettenón.

"I fyrenónæ æ an kvikast'e i arbeiæ", seie Tór.

check fyresleng'e

dei to fyrste av dei fire linene i eit stev
Sjå også ettesleng'e.

Fyreslengjen din æ rétt'e, men etteslengjen din æ sò som sò!

check fyretóle

varsel, påminning

Lars brýdde seg inkji om fyretólun.

check fyrgje

tjukk kropp og mindre vakker utsjånad (om kvinne)

A kvendi som va' godt i hold varte tótt vé' i gamle dage, men a fyrgje varte inkji tótt vé.

check fýrhús

fyrstikkeske

Vi' du flí mi dèt fýrhúsi, eg vi' gjèr' 'å, eg æ så kulsen å saggjen i klæó.

check fýrstikkhús
image

fyrstikkøskje

Hèv' du enn tennari ell' a fýrstikkhús så eg fær gjèr' 'å?

check fýsemat'e

sers god mat, fin mat (bruka berre i eintal)
Sjå også fýse

Detti va' fýsemat'e; det æ lengji si' eg hèv' ète sò godt.

close fýsn

bruka i uttrykket få fýsní av si; bruka berre i eintal

check fýsne

mindre hug etter noko ein tidlegare har hatt sterk hug til

Eg hèv' 'kji den fýsnâ leng'e, si' eg foråt meg så fælt av blautkake.

check fysstedag

fyrstedag (1. joledagen, 1. påskedagen, 1. pinsedagen)

Fysstedag jól mått' an inkji av å sjale si, førr' i tí'inn.

check fysstegåve

gåve som brura fekk av brudgomen før dei gifte seg (festargåve)

Fysstegåvâ kunna vère an ranglepinni.

check fælskji

uhygge

Der fýgde slig fælskji mæ 'ó fysst 'an va' vónd'e.

check fænåfadd

saueslakt
Sjå også fadd.

Eg hèv' trjú fænåfodd eg lýt lute å salte i dag.

check fænå'hjúringji

sauegjætar 

Det va' tídt unga som våre fænå'hjúringa.

check fænåmjåkk

mjølk av sau eller blanding av sau- og geitemjølk

Sóipå æ best'e mæ fænåmjåkk.

check fænår'e

flokk med småfe (sauer og geiter), samnamn på vaksne sauer, gimrar, verar og lam; bruka berre i eintal
Sjå også smòlogg, gjellsmòlogg og vetrongsmòlogg.

Fænåren gjeng'e rólegt nórdigjænom heievègjen.

check fænårknók'e

knók'e av sau eller geit (med lite kjøt att)
Sjå også fænår'e.

Denné fænårknókjen kunne mi have ti' sundagssuppunn.

check fænårlèm'e

gonglèm'e av sau eller lam

Lærí våre dei beste fænårlèmin.

check færd

1. fylgje
2. ferd

1. Der va sjauåtjúge hesta i færinn då Anlaug å Knút gjipte sikkå.
2. Det va' a long færd å reise ti' Amérika førr' i tí'inn.

check færelag

framferd

'U ha' så greitt a færelag.

check fæsl

bandasje på sår

Mi ljóte vinde a fæsl rundt fingjen din, dèr du hèv' skòre deg.

check fǿedag'e

fødselsdag

Ko æ det som æ fǿedagjen din?

check fǿing

oppføding (helst bruka om husdyr)

Dei gamle ha' líti høy, så det varte sò som sò mæ fǿingjinn i vårknípunn.

check fǿisheim'e

heimen der ein er fødd

Papa å Mamme héle fǿisheiman så gjæve.

check fǿkl

litt snø i lufta

Det dreiv inkji, det va' barre nåkå fǿkl.

check fǿ'ningji

buskap som ein forar gjennom vinteren

Mi finge så mykji vetrefór i år at mi kunne have stǿri fǿ'ningji i år 'ell i fjór.

check fǿrari

person som leier (fører) kløvhest

Sòmestad fýgdest fǿraran å gjinge i ei røkkje fysst da flutte på støylen om sommåri.

check fǿrefadd

blautare snøføre

Mi æ snart i fǿrefaddæ, det bigjyndar å slíte né'å.

check fǿrisfadd

bruka om når snøføret vert dårlegare (snøen er så våt og laus at ein søkk ned)

Eg va' 'å heiinn i dag, men nò æ det fǿrisfadd, så det varte nóg seiste túren i vèt'e.

check fǿrismåni

månaden med best føre for transport på heia (hest og skuter)

Mars æ den besti fǿrismånen ti' å i høyskóg.

check fǿrleik'e

funksjonsdyktig

'U hèv' 'kji rétt'e fǿrleik'e i útlèmó, eg kan alli minnast æ kå sò.

check fǿrslegjúre

reim til å spenne fast trýgjen med (når ein klyvjar)

Fǿrslegjúrâ laut vère så stromm at du såvídt greidde å stinge trí finge midjom gjúrunn å søylefòtó.

check fǿrslevèg'e

veg der ein kunne klyvje (men ikkje køyre) med hest

Hittar du 'kji den gamli fǿrslevègjen, 'an hève plent gródt att'e nò?

check fǿsleflekk'e

føflekk

Det kan vèr' syndlegt om dei som få mange stóre fǿsleflekkji i andlitæ.

check fǿsleudd

ull som vart klipt av vetrelombí den første våren

Ko vi' du brúke denna fǿsleuddí ti?

check fǿslevær'

nok til livsopphald (follogskontrakt / føderåd)
Sjå også foddok og foddoksvær.

Fysst da gåve ifrå sikkå garen, héle da sikkå att'e fǿslevær'.

check fǿslingji

1. sko (der hælen er skinnet på hasen på dyr)
2. reim av skinn (der håret sit på; bruka til å binde slagvòlen til handvòlenflygjilen)
3. skinnet på føtene til ein slakta sau eller geit

1. Fǿslingan passe så greitt ti' hæló.
2. Fǿslingjen laut mjåast for å binde handvòlen ihóp mæ flygjilen.
3. Loddan vare sóla mæ fǿslinga.

check føykje

vind og snø i lufta
Sjå også verbet føykje, snjóføykje og føykjeimni.

Det va' slig føykje at eg såg 'kji snér ti' gange. Detti æ alli nåkå mot dei fæle føykjó 'er va' førr' i tí'inn.

check føykjeimni

når snøen på bakken er så lett og laus at vinden får tak i han til å lage snjóføykje
Sjå også substantivet føykje, verbet føykje og snjóføykje.

Ette den seisti snjókjyngjen va' det nóg av føykjeimni.

check føykjemjødd

lett og fin snø (blæs i vinden og stryk over snøen)

Føykjemjøddí kan lage véne mynstr i snjóræ.

check føysingji

1. Ordet vert bruka om karar som har spesielt flotte klede på seg og viser flott framferd som folk legg merke til. Dei vil gjerne vise seg fram. Noko negativt.
2. person med noko for høge tankar om seg sjølv

1. "An føysingji æ stolt'e på an líklègar'e måti 'ell an grummingji", sa Birgjitt. An føysingji æ alli blaug'e 'ell ræd'e. 
2. Torjús æ an føysingji, å trúr så godt om sjave seg.

check fådapi

kjelde der dei bløytte lin for å lage garn
Sjå også , dapi og dypili.

An fådapi va' an dapi ell' kjelle dèr da fådde líni. Fådapen hèt a kjelle né'enat húsó på Grjógaræ i Ríkjæ.

check fåkjelle

dam eller kjelde der ein fådde lin

I fåkjellunn fådde da líni i gamle dage.

check fån

rest etter noko som har bleikna eller visna bort

'Er æ barre etti nåkå fån.

check fåskji

små lette flak av oske (td etter brenning av papir)

Fåskjen fauk ó' årâ.