Ordliste

  1. A
  2. B
  3. D
  4. E
  5. F
  6. G
  7. H
  8. I
  9. J
  10. K
  11. L
  12. M
  13. N
  14. O
  15. P
  16. R
  17. S
  18. T
  19. U
  20. V
  21. Y
  22. Æ
  23. Ø
  24. Å
  25. *
Tal ord på F: 439 | Totalt: 6174 | nullstill
Forklåring Døme
check fabrekk

fabrikk

Da gjère kjettinga på dessa fabrekkjæ.

check fadd

1. eit dyr som er slakta
2. fall
Sjå også fænåfadd.

1. Hèr heng'e trjú fodd.
2. "Der æ fadd for adde", sa mannen, 'an datt n'i kjeddaren.

check faggji

liten, tjukk og seinfør person
Sjå også fagge, faggjen, faggelèg'e og fagge seg ti'.

Gunnúv va' enn líten faggji, å 'an fagga å gjekk au.
Eg kan alli skjöne at Gývi ville take denna faggjen.

check faibróer

farbror
NB: I ordet "faibróer" fell "r"-en bort når fyrste bokstaven i ordet etterpå er ein konsonant.
Sjå også moibróer og brói.

Knút æ sjå faibróe sí. Faibróer 'ass Lidvår va' så gó'e an smé'e.

check Faibrói

farbror

Eg æ mæ 'ó Faibrói å legg'e ihóp vé'e.

check fair'e

1. far
2. liten gut
Sjå også moir.
NB: Siste dømet under forklåring 1 er dativ, sidan "fýe" styrer dativ.
NB: I ordet "fair'e" fell "r"-en bort når fyrste bokstaven i ordet etterpå er ein konsonant (sjå døme 1, setning nr 2)

1. Der va' fleire fairi på forellemǿtæ mǿkedagskveldi. Fai' din sa du laut kåme heim'tt'e å hjelp' 'ó. Fair 'enni Gunne æ stǿri 'ell fair 'ass Bjúg. Fýg 'ó fai' dí! 'An jaktar på fai sís.
2. Nò va' du stautt'e, fairen min!, sa Gamlegóme. Sæ min fair'e, vi' du flí mi staven! Æ det den lisli fairen min! Stakkars lisle fairen min, hève du vóndt i magâ?

check fairsfókk

slekt på farssida

Fairsfókkji kåm vestâti'.

check fairsgar'e

farsgard

Fairsgaren såg 'an alli att'e førr'ell 'an va' vaksen.

check fairskant'e

slekt frå farssida

Yngjebjør å Birgjitt våre sylle på fairskantæ.

check fairsnamn

etternamnet til faren

Nò æ det 'kji lenge' barre fairsnamni som vare brúka på bonnó, men au jamt moirsnamni, ell' bå' fairs- å moirsnamni.

check fairssvipi

likne på faren i utsjånad

Eg ska' seie at Såvi hèv' fairssvipen, det æ plent som å sjå fair 'ass.

check fairsætt

ætt på farssida

Fairsættí kjenne mi langt tibake i tí'inn, men mi vite líti om moirsættí.

check faisyster

farsyster
NB: I td ordet "faisyster" fell "r"-en bort når fyrste bokstaven i ordet etterpå er ein konsonant (sjå det tredje dømet)
Sjå også moisyster og systi.

Eg hève tvæ faisysta. Faisyster 'enni Gró reiste ti' Amérika. Eg låg sjå faisyste mí då eg va' ti' býn.

check Faisysti

farsyster, tante

Faisysti Targjær æ heimi plent nò.

close faksi

1. hest med faks
2. "husgud"

2. "Faksi-Brokke" héldt nóg lengji ti' i "Brokkesvòlinn".

check fakti

kroppslege rørsler; bruka berre i fleirtal
Sjå også faktegrei'e.

Eg kjend' 'an på faktó ei gong.
Sjå også faktegrei'e.

close faméli

familie

close famn'e

1. romet mellom to utstrekte armar
Sjå også fimne.
2. famn, lengdemål, 1 famn = 188 cm
3. famn, volummål på oppstabla ved, 1 famn = 0,6 m x 2,0 m x 2,0 m = 2,4 m2

check fang

1. dei to stoffstykka som er framme på båe stakkane i setesdalsbunaden
2. fang med høy
3. fang

1. Fangji æ av vallmål.
2. Du tar 'kji gjève a heilt fang ti' dei kjýrinn som hèv' låte âv.
3. Vi' du sitje i fangjæ mí?

close fangji

fange

check fanni

"djevel", drittsekk

"Din fanni!", sa Dreng mæ 'an Åsmund, å 'an såg mannvónd'e út.

check fansúningji

person som klagar over at han er fattigare enn han er (eller klær seg på ein fattigare måte enn vedkomande har råd til)

Fansúningan vare sjella líka.

close fant'e

1. mannleg omstreifar
Sjå også fente og fantefýi.
2. kjeltring, ein som ikkje er til å stole på

check fantebuksu

bukser som ikkje var dalebuksu; bruka berre i fleirtal
Sjå også fanteklæi.

Fantebuksun vurte reikna úvande. Der va' barre tvæ blòku i a fantebuksepar.

close fantefýi

fantefylgje, flokk med omstreifarar, menn, kvinner og born
Sjå også fant'e og fente.

check fanteklæi

klede som ikkje var daleklæi; bruka berre i fleirtal
Sjå også fantebuksu og klæi.

Då 'an kåm heim'tt'e frå Býn, kasta 'an fanteklæó, å ha' på seg daleklæi.

close fantepavi

person som fer med fanteskap

close fantesekk'e

person som fer med fanteskap

close fantungji

unge som er kjeltring, ikkje til å stole på

close farg

press, trykk
Sjå også fergje.

check fari

1. hinne av det som flyt opp når mjølka har stått lenge (dette er ikkje etande)
Sjå også bleng'e.
2. rest av rotna stokkar og tre

1. Èg fløyter av faren å kastar 'ó.
2. no æ de' barre faren ette dei gamle buinn

check farri

tater (mann)

'Er va' tidt farra ette vègó førr' i tí'inn.

check farvèg'e

"veg" i terrenget der det er fotspor etter menneske eller dyr (gjeld alle årstider)

Det sýner farvèg'e i snjóræ ette a menneskjinn som hèv' gjengje der nýss.

check fasi

liten gut; positivt ord

Tarjei æ an snill'e fasi.

close fasleskjørt

seleskjørt

check faslestytte

pinne eller stav som ein legg innom fatlane på ein ryggmeis

Det hender an hèv' brúk for a faslestytte, fysst an ungji vi' låne meisen.

check fasli
image

1. fatlar, berereimar
2. selane på setesdalsstakken

1. Faslan på rjúpesekkjæ mí æ for stutte.
2. Der æ vén'e løyesaum'e på fasló.

check fat

fat

Eg vi' have av dei djúpe fòtó, dei æ så hǿge ti' mangt.

close fatikksfókk

fattigfolk

check fatikksgåve

noko ein gjev til folk som tiggar (bée si)

'Er æ ingjen som treng'e fatikksgåvu i dag.

close fatikksmann'e

fattigmann
Sjå også fatikk'e.

close fatikksmenneskjinn

fattig menneske

check fatr'e

gammal og sterkt redusert mannsperson

Fatren hèv' fatra inn'å seg denna fotrí (gammal herme).

close fauk'e

kamp, slagsmål, felle bjørn osv.

check fauks'e

fort og uvyrde

Det gjekk i ein fauks'e, så det varte 'kji så godt som mi ha' tenkt.

close fauksi

uvyrden og fortfarande

close faus'e

lite nøyen person som steller seg dårleg og uvyrde

close fausk'e

tre som er so rote at veden er heilt laus, blaut, utan brennverdi; bruka berre i eintal
Sjå også dravròten.

check fedd'e
image

hjulfelg, til sykkel og bil m.m.
Sjå også snæle (1).

Knút hève véne å breie fedda på bílæ sí.

close feddi

felle

check fegdemerkji

dødsvarsel

Det va' a fegdemerkji itt den fyssti gaukjen an høyri om våri va' nóragauk'e.

check fegg'e

velskapt person som er i god form

Eg trefte tvei feggji né'å búinn.

check feggji

gubbe, gamal mann, stabben kar

Da våre jamt vissórige, dei gamle feggan.

check fègjisauga

venstre auga

Fysst an kleier i fègjisauga var' an gla'e.

check feigd / fegd

dødsvarsel

Det vart'e feigdí hass (Gamalt or Setesdal). Det må vère for feigdinn, sa Gývi, då 'u såg an kross'e av strå né'å tilæ.

check feigdarmerkji

teikn på at nokon snart skal døy

Seiste gongjí eg såg 'an, ha' 'an feigdarmerkji.

check feigdarvarsel

varsel om at nokon skulle døy

Da høyre a hågt róp, a feigdarvarsel, førr'ell Åni drukna.

close feitebjúg'e

heimelaga pølse med høgt feittinnhald

close feiti

feitt i innvolane til eit dyr; bruka berre i fleirtal
Sjå også plukkfeiti og tåg.

close félehús

feleskrin

close fengje

stort fang med td høy

close fente

1. kvinneleg omstreifar
Sjå også fant'e og fantefýi.
2. kvinneleg kjeltring, ei som ikkje er til å stole på

close fentehår

mørkt og stivt hår som veks td på ein føflekk

close fentepiss

nedsetjande ord om svært veik og dårleg kaffi
Sjå også fente.

close fénårlèm'e

lem av sau eller lam

check fér

små strå, gras eller hår; berre bruka i ubunden form eintal

Det va' så fillí slåtte at der va' 'kji kå nåkå fér. 'An fór ti' vare så snau'e at der va' 'kji kå nåkå fér oppi krúnunn.

check ferre

taterkvinne

'Er kåm bå' farra å ferru ti' bygdinn i dag.

close fess'e

trylleord, trollbøn, runebøn

check fèt

små steg
Sjå også fèt og kåme fètandi.

Det va' 'kji mange fètí 'an flutte seg.

check fèt'e

1. inndeling av renninga (varpet) i ein vev

1. D'æ sjella høyre om fèta nò, det æ helst'e slutt mæ vèvingjinn.

check figúr'e

original person

Eivind va' enn fæl'e figúr'e.

close fíindi

fiende

close fikke

utvendig lomme på dalebuksó

close fikl

bruka berre i eintal
Sjå også fikle og fikl'e.

close fikl'e

Sjå også fikle og fikl.

check fill

leitt, ufint

D'æ barre fill mæ 'ó.

close filledåsi

person som steller seg dårleg

close fillefókk

folk av "dårleg ætt" (har dårleg ord på seg)

check fillehít

jente med dårleg framferd

Ko hèv' Åshild gjårt, si' 'u var' kadda a fillehít?

check fillerugge (V)

sengeteppe vove av filler, sydd saman i dobbel breidde
Sjå også brossi og rugge

Mi brúke filleruggu ti' å leggje på tili.

check fillesekk'e

ugrei person som ikkje er til å stole på

Du æ 'kji kå an fillesekk'e, så eg vi' inkji låne di pæninge!

close filleskap

fanteri; bruka berre i eintal

close fillesmòlogg

utriven, vantriven (om sau og lam)

close filletasi

stakkar, person som orkar lite

close filletravi

mann med mange svake og dårlege eigenskaper

close filletý

"uskikkeleg" krætur (td bryt seg ut av inngjerdingar)

close filleveir'e

bruka om person som har oppført seg dårleg eller gjort noko dumt

close filtr'e (V)

person som stig stutt

check filúri

"luring", underfundig person
Sjå også filúrlèg'e (V) og filúrleg (H).

An filúri kan finne på mykji lǿglegt å úventa.

check fimmkrúningji (V)

femkroning (setel)

Hèv' du an fimmkrúningji ti' låne mi?

close fingbjör

fingerbjørg

check fing'e

finger

Eg æ 'kji så mjúk i fingó som eg va' for nåkå år sía.

close finglebrett

fingerbrett; på fele, gitar osv.

check finglingevott'e
image

fingervott
Sjå også mufla, lóvevott'e og vott'e.

Finglingevettin vurte barre brúka ti' vént.

check fingrung'e

fingerring (ikkje giftering)
Somme seier "fingringji".

Denné fingrungjen hèv' eg gjårt sjav'e.
close finnsté

grasslette ved elv eller vatn med finngras

close fint'e

sneiord

close fipp'e

liten, tuskeleg person

close fírepottshókk'e

holk; fire liters
Sjå også hókk'e.

close fírskjèringji

firskoren trematerial

close fís'e

fis (lydlaus)
Sjå også físe og moskji.

check físesopp'e (H)

røyksopp

Det rauk fælt då Tóne trodde på físesoppen.

close fiskari

fiskar

close fisk'e

1. aure på ein halv kilo eller meir
2. fisk

close fiskebit

fiskelykke (fisken bit ofte på kroken)

check fiskedyrvi

fast fiskeplass
Somme seier "dyrvi".

Fiskedyrví våre så mykji brúka at da kunna vère blankslitne ell' hardtrakka.

check fiskefjöl (H)

fiskereiskapen "oter"
Sjå også rófjöl og rósnór.

D'æ beste å fiske fiskefjöl itt det bylgjar nòkå.
check fiskehei

fisketur på heia

Mi reiste på fiskeheií å kóme att'e mæ tunge kassa. Vi' du at fiskeheiinn i morgó?

close fiskehókk'e hókk'e til å ha fisk oppi
close fiskehonk

tvigreina kvist til å hengje fisk på
Same forklåring som fiskekræe.

close fiskekass'e

Ryggbør med fisk. Bruka i samband med å bere fisk heim frå heia.
Sjå også kass'e.

check fiskekræe
image

tvigreina trekvist med fisk
Sjå også kræe.

'An kåm a fiskekræe så tung at det va' så vídt 'u héldt.
close fiskeråte

fiskestong (ikkje bambus)
Sjå også råte.

close fiskespâ

"fiskesuppe" til jolematen i Setesdal

check fiskesåt

kjend / god fiskeplass (såt kjem av å sitje)

Salmundssåt va' a gód fiskesåt.

close fisketaum'e

fiskesnøre
Sjå også taum'e.

close fiskji

fiskeri, fiske

check fisklingji

fiskeyngel, opptil ca 5 cm
Sjå også kót, kjývi, kjývingji, mikkjålskót og skark'e.

Der æ mykji fisklinga i Finndǿl. Fisklingan æ 'kji så létte å .

close fisl

"innynding" (prøve å gjere seg god)
Sjå også fisle, fislen og fisletút'e.

check fisletút'e

smiskar; gjeld både menneske og dyr
Sjå også fisl, fisle og fislen.

Haddvår va' an fæl'e fisletút'e.

close fismylle

ei type leiketøy (ein tråd med ein knapp, når ein strammar gjev det lyd: bruka td mot vindauga)

check fisonn

noko ein vil gjere seg ferdig med (men som ikkje hastar); spottande uttrykk

"Detta va' a fæl fisonn", sa moirí om gúten som inkji vill' slutte førr'ell 'an ha' gjårt færigt krýssórdi.

check fissopp'e (V)

røyksopp

Det rauk fælt då Tóne trodde på fissoppæ.

check fistó

nemning på antal trådar i renninga i ein vev (1 rensle = 4 trådar, 2 rensler = 8 trådar. 8 trådar er ei "fistó)

Ko mange fistói vi' du have i dessa vèvæ?

check fisåli

veik, stakkarsleg person

'An va' an fisåli, som alli tóre hoppe frå trandetroppinn.

check fit

grasslette ved vatn

Der æ så stór a fit mæ Fitbekk.

check fit'e

Form på hestemåna. Ein fjordhest har mån som er svart i midten og ljos på båe sider. Ein klypper dei ljose delane i vinkel, slik at den svarte delen i midten vert ståande ein god del høgare.
Somme seier "fèt'e".

Papa klyppte allstǿtt måní mæ fit'e.

close fitji

hud med hår frå hasane av kalv eller reinsdyr; bruka til å saume hudskó

close fívelmýr

myr med myrull

close fívili

myrull

check fívleblóm'e

myrull

Prinsessâ gjekk å plukka fívleblóm'e på mýró.

check fívrell
image

fivreld, sommarfugl

Mange fívrell have nauendi véne farga.

close fjadding

pussing og vasking

close fjas

tull, tøys
Sjå også vas

check fjasekatt'e (H)

tullekopp
Somme seier "vasekatt'e"

"Din fjasekatt'e!" sa Ånund då Svein sa at jórdí æ rund.

check fjasekopp'e

tøysekopp; person som fer med (uskuldig) tøys

Lidvår va' an fjasekopp'e; du visste alli ko 'an kunna kåme på.

close fjatr'e

bruka om person som det alli æ rétting mæ

close fjatt'e

person som er unøyen og likesæl med resultatet av eit arbeid, vil berre få det unna i ein fei

check fjér (H)

kaffi

Sku mi hav' åkkå nåkå fjér nò?

check fjetre (V)

1. dei vertikale "stolpane" mellom sledemeien og "toppen" på sleden (bereflata)
Sjå også stabband.
2. flat stein til å fjetre med
Sjå også verbet fjetre og fjetrestein'e.

1. Der va' fleire fjetru 'å kvære lénæ 'å sléâ.
2. D'æ 'kji létt å finne góe fjetru.

close fjetrestein'e (H)

flat stein til å fjetre med
Sjå også verbet fjetre og substantivet fjetre (V).

close fjolsefót'e

person som ikkje er flink lekamleg (som det er alli rétting mæ og líti mæ)

close fjóm

fnugg, noko som er lite og lett
Sjå også snjófjóm og fjón.

close fjón

fnugg, noko som er lite og lett
Sjå også fjóm.

check fjórfǿsle

firfisle

Eg tikje at fjórfǿslun æ helste ulkeleg.

close fjórfyrriåri (H)

"året før i fjor"
Sjå også fjårførriåri (V).

close fjórong'e

fjerdedels mil (2,5 km)

close fjórongji

lengdemål, 1/4 mil

close fjórongsmòli

1/4 av ein heil flatbraudleiv
Sjå også braumòli.

check fjórongsraust
image

uttrykk bruka om takvinkelen på ein bygning, når høgda er 1/4 av breidda (26,6 grader).
Sjå også tréungsraust og raust.

A fjórongsraust æ mest'e for flatt for torvtòku.
close fjórongsår

1/4 år

close fjórpotthókk'e

holk som rømer 4 "potter" (mest 4 liter)

check fjórúvi (H)

Fjorgamalt gras som har visna på rot.
Sjå også fjårúvi (V) og i fjór.

Dýrlækjen sa at det va' helsigt for húsdýrí å ète fjórúvi i hóp mæ nýgrói.

check fjós

Romet i driftsbygningen som er for storbuskapen. "Fjóset" før i tida kunne også vere eit eige bygg i tilknytning til løa.

Mi have tíe båsa i fjósæ åkkå, å nåkå stiddi for kåvan.

check fjóskjól'e

tunn og sid frakk av bomull til å ha på seg i fjøset (helst bruka av kvinner)

Fjóskjólen ha' an ottenat dei vanlège kvenndagsklæó fysst an mókka å stelte i fjósæ.

check fjóskrakk'e

liten stol utan ryggstø bruka til å sitje på når ein mjølkar kyrne

Nò æ fjóskrakkjen så lórtutt'e at nò lýt eg två 'an.

close fjósrèke

spade i fjøset til mòking

check fjósskåli

inngang mellom fjøs og løe
Sjå også skåli og høyskåli.

Fjósskålen æ mørk'e fysst húrí æ att'e.

check fjóstrèv

hems i fjøs
Sjå også lǿetrèv.

Unge fókk såve jamt på fjóstrèvó om sommåró.

check fjúkari

pilot, flygar

An fjúkari lýt have godt sýn, å iallfall inkji hægdeskrekk'e.

check fjúkemaskjín

1. fly
2. høyfrøsåmaskin (handdrive)

1. Fjúkemaskjíni 'ass Eivind hèv' fare sund'e.
2. Eg sådde inn det nýe stykkji mæ fjúkemaskjín.

check fjúkúvi

1. alle slag flygande insekt
2. vimsen person

1. Høyveirsbikåren æ an fæl'e fjúkúvi.
2. Grundi æ an fjúkúvi, 'an kan alli vèr' i ró!

check fjuskelepp'e

jukselapp

Læraren gådde at 'an ha' fjuskelepp'e unde' prǿvunn, å tók 'an av .

close fjúskenakkji

løvetann som er avblømd
Sjå også gullbosti.

check fjúskr

uryddig, tvas

Håri 'ass va' i eitt fjúskr.

check fjært'e

lort
Sjå også dalli (V).

Der låg mang an fjært'e ette sauó.

check fjødd
image

fjell

"Fysst eg kjæm út'å bygdan flate, eg saknar fjøddó i Sætisdalæ". (Stevlinje)

close fjøddedrag

langstrekt fjellrekkje

check fjøddekamb'e

fjellkam

Mi såge mjúke fjøddekamba i himlesýninn.

close fjøddepík'e

spiss fjelltopp

close fjøddeskjil

konturar eller omrit av eit fjell

Det va' så mørkt at mi såge alli fjøddeskjil.

check fjøllsendi

enden av eit fjell

Der æ nåkå góe grǿi nórd 'å fjøllsendâ.

check fjøllsjug'e

susen i fjellet eller vidda på ein godversdag

Eg saknar så fjøllsjugjen, nò som eg barre hèv' vorte sitjandi inni.

close fjøyr

1. skovl i kvinnekaddæ
2. fjør
Sjå også fjøyre.

check fjøyrart'e

fjøring; bruka berre i ubunden form eintal

Der æ gó'e fjøyrart'e i desse madrassunn!

check fjåd

fjøld, stor folkehop

Heile fjådí stód åttenat kjørkjunn. Eg va' midt i fjådinn, å kåm mest' inkji út'tte.

check fjårførriåri (V)

forfjor
Sjå også fjórfyrriåri (H).

I fjårførriåri va' det mykji snjór'e.

check fjårúvi (V)

Fjorgamalt gras som har visna på rot.
Sjå også fjórúvi (H) og i fjår.

Dýrlækjen sa at det va' helsigt for húsdýrí å ète fjårúvi i hóp nýgrói.

check flak

flagg

Flakji heise mi klokka ní om vetren.

check flakk

1. ugreitt arbeid
2. utan plan

1. Det varte barre nåkå flakk det 'an gjåri.
2. Det varte barre nåkå flakk mæ 'ó Torgrím, 'an tók trjú grunnkúrs, å visste alli ko 'an villi.

close flakkemeis'e

person som vandrar utan plan

close flangji

1. hattepynt i hatteborda (kanskje om lag ein halv meter langt, kvitt, brodert)
2. hoftesid undertrøye av vadmål

check flangr'e

mann som skifter partnar ofte

Pass deg for dei flangræ, Titta!

check flangrelag

"fæl til å flørte", vere lite trufast

Ånund ha' så leitt a flangrelag.

close flangring

flørting

close flaskelé

eit saga materialbord; saga ved borken på treet

check flatelandi

mann frå Flateland

Mange av flatelandó våre så hendige.

close flatemål

areal; bruka berre i eintal

close flatlekkji

langt lekkje kring halsen for brur og brudgom (med "pengar" i; 3 "dalarar" med lauv i)
Same som dalelekkji

close flattong

noko stutt tang med flat kjeft og avbitar

close flaukse

kvinne som renn ikring og er ustadig

close flaumbekk'e

bekk som svell fort opp i regn

close flaustokk'e

tverrstokkar på tvers i ein slede, under "rèmó"

close flauti

"stolpane" i ein slé'emei'e (fjetre)

Flautan æ skjepte på flautstokkjen.

check flèkji

lite stykke (td tøy)

Dessa små flèkan æ 'kji ti' nåkå.

close flekk

liten åker

check flekk'e

1. rute med prikk i midten i flekkjesaumæ (i broderiet i setesdalsbunaden; både for menn og kvinner)
2. flekk

1. Flekkjin æ i midten i mynstrinn.
2. Flekkjin eg fekk på skjortâ mí fær eg visst alli av.

check flekkjesaum'e
image

ruter og trekantar i broderiet i setesdalsbunaden; både for menn og kvinner (bruka berre i eintal)
Sjå også flekk'e.
Somme seier "flekksaum'e".

Góme sat lengji førr'ell 'u va' færig mæ flekkjesaumæ. I flekkjesaum'e sér eg koss aire hav' sipa litó, for det kan skjilje nòkå.

close flèn

fare fort, fare hit og dit

check fleskje

djup flerre (sår)

Denne fleskjâ lýt eg visst ti' doktaræ for å få sauma.

check flette

lausriven hud
Sjå også verbet flette, flett'e, rålíka og hú'rusa.

Eg fekk a flette på hondinn så eg trúr eg lýt fæsle meg.

close flétte

1. mønster i sokkane til setesdalsbunaden, både den kvinnelege og den mannlege
2. flette av hår, garn o.l.
Sjå også verbet flétte og flette.

check flétteband

del av broderiet på setesdalsbunaden; både for menn og kvinner (også bunadsokkar)

I fléttebondó drèg'e an inní an trå'e mæ an anné lit'e.

close flingre

1. stykke av sprengd stein
2. lite stykke slege ut av eit porselenskar
Sjå også skjöl.

close flísekrakk'e

krakk til å setje gryte eller kjele på (Same som ellkrakk'e, av jern, med 3 steg. Vart også bruka til å setje tyreflis i når "flísekrakkjen" stod i "kaklomnsdynní")

check fló

kraftig regnbye

Det kåm a fæl fló å sílevætte alt høytti. Flóne vætte åkkå út så mi begjynte å frjóse.

check fló

tunt lag med td høy eller halm

Fysst høytti æ i råaste lagji, kan an kaste det i a fló på an høystâi, dèr fær det turke.

close flódstokk'e

den attarste stokken i ein bås (langs golvet)

close flòg

stup

check flogre

kvinne som skifter partnar ofte

I "Se og hør" kan an lèse om mange flogru. Hú æ a fæl flogre, 'u tèk'e i lag mæ kvæ som helst.

close flókji

floke

close flòn

person som fer hit og dit, uroleg person

check flòn'e

person som er uvyrden og fer fort fram
Sjå også flòne, flònen og flundr'e.

Asbjynn æ an flòn'e, farlèg'e å kåme úti fyri.

check flong

1. hudfille
2. utsliten hestesko
3. kvinne som ofte skiftar kjærast

1. Eg reiv av mi a flong då eg skódde hesten.
2. Da smía stundum flenga ti' króknèv.
3. Torbjør va' a flong som alli visste kvæ 'u vill' have.

close flòni

person som er uvyrden og fer fort fram

close flǿsand'e

sand som vert førd utover slåttemarka under flaum

Der æ så mykji flǿsand'e på Kvívoddæ.

check flosk

oppflisa og skeivkløyvd ved

Detti æ alli 'kå a flosk, så an kan alli brúk' æ ti' anna 'ell vé'e.

check floskelé

"flasken" på eit bord eller ei planke; berre bruka i bunden form eintal

Floskeléne lýt snú út'tte.

check flossdi

stort og flagrande kledeplagg

Det va' a kallegt flossdi Anne ha' funne si dèra!

close flosse

kvinne som bruka moderne kjole (ordet vart bruka av folk som meinte ho heller burde gå i tradisjonell setesdalsstakk til kvardags)

check flóstokk'e

1. båsskille
2. stokk mellom renna og båsen i fjøset (helst på støylen; båsen fylte ein med torv/jord så det vart blautt og slett i båsen)

1. Stútkåven va' så úrigjérelèg'e at 'an kasta si mót flóstokkjæ å braut 'an av.
2. Kjýne låge blautt å tjurrt innafor flóstokkjen å sluppe å trǿ atti rennâ.

check flòt

feitt i panna frå det som ein steikjer (flesk eller kjøt; bruka berre i eintal)
Sjå også brå og flottmylje.

Det æ godt å dúve n'i flòti i ponnunn. Kurven va' så feit'e at flòti taut ó' munnvíkó.

check flòt

slette

Hopparen landa né'å flòtinn, å braut av si den eini fóten.

check flòtari

person som arbeider med tømmerfloting
Sjå også flòte og fossekar'e.

Flótaran hav' a farlegt arbei' i fossó; dèr må an fýe nøye i det som hender rundt seg.

close flòte

1. flatt område i naturen
2. sletta nedanfor unnarennet i hoppbakke (berre bunden form eintal og dativ eintal)
Sjå også verbet flòte.

check flòtehakji
image

Hake med kring 3 m langt, slankt og mjukt skaft, laga av hassel eller bjørk. Ein måtte byte skaft kvart år.
Sjå også båtshakji, flòte, flòtari, hakji og vendehakji.

Fossekaran brúka flótehakji ti' drage stokkan.
check flotmylje

matrett av knusa flatbraud i suppe av kjøt, erter og gryn
Sjå også flòt, mylje og myljast.

An bíar lengji ette flotmylje.

check flotr

noko som flyt (td isflak, feitt i ei gryte)

Der æ nåkå flotr av ís'e på ån'e ennå, om det lí'e úti april. Der æ nåkå flotr i grýtunn som du lýt fløyte âv.

check flótt

større slette på fjellet

Eg såg reissdýrí oppå flóttinn.

close flǿvatn

flaumvatn; bruka berre i eintal

check flǿveite

lita senkning i terrenget som flaumvatnet kan renne etter

D'æ godt mæ flǿveitu så inkji flǿvatni renn'e útiv' heile åkren.

close flugeslåre

flugesmekk

close flugesmekke (V)

flugesmekke

close flugesmikk'e (H)

flugesmekke

check flump'e

1. noko som er større enn turvande for sitt bruk
2. stor og stiv person
Sjå også flumpen.

1. Denné stóri slé'en æ an ´flump'e som an inkji kan brúke ti' anna 'ell vé'eslé'i.
2. Gunnår va' an flump'e som an inkji kunna have ti' anna ell gróvarbei'.

close flundre

uforsiktig; bruka om kvinner
Sjå også flundre (verb) og flundr'e (substantiv hankjønn)

close flundr'e

uforsiktig eller uvyrden; bruka om personar
Sjå også flundre (verb) og flundre (substantiv hokjønn)

close fluns

slurv, uvyrdskap

check fluns'e

uvyrden og hardhendt person

Taddâk æ an fæl'e fluns'e, an fèr'e fórt å fǿrer jamt sund'e.

check flurpe

tjukk kvinne
Sjå også flurpen, flurp'e og flurpe seg.

Eg sér tvæ flurpu, líke breffelège.

check flurp'e

storbroten og tjukk mann
Sjå også flurpen, flurpe og flurpe seg.

Såvi æ an flurp'e, allfor feit'e.

check flus

1. potetskal på koka poteter, appelsiner o.l.
2. flass (i hovudet)
Sjå også flysje og epleflus.

1. Epleflusi èt' eg inkji. Det vare mykji flus fysst an ska' bake lefsu, for då lýt an flysje eplí fysst an hèv' sóe da.
2. ´Førr' i tíinn brúka sòme smör mót flus.

check flus

dårleg eller unøyaktig arbeid, hastverksarbeid
Sjå også fluse, flusen og flusvirkjen.

Det va' allstǿtt nåkå flus mæ 'ó Haddvår, det varte alli greitt det 'an gjåri.

check flý
image

fly

"Eg va' úti mæ flýttæ i gjår", sa Eivind.

check flygji

samlenamn på blodsugande insekt; bruka berre i eintal
Sjå også avåt.

Der va' så mykji flygji at mi kunna inkji vère úti. Flygji va' så fælt at mi vorte nøydde ti' slutte å arbei'e.

check flygjili

flygel, reiskap til å treskje korn med, var i bruk fram til tidleg på 1900-talet

Hève dú trekst mæ flygjili? Flygjilen æ tvei lyti: handvòl'e å slagvòl'e.

check flykse

snøfnugg

An var' fórt våt'e av stóre flyksu.

close flyksing

snøfnugg som kjem dalande

close flytjedag'e

14. april og 14. oktober (datoane når tenestefolk flytta etter eit halvt års teneste)

check flytjeveir

ver som høvde godt når ein flytta til eller frå stølen (td ikkje for varmt eller mykje regn)

Det æ godt å have lageleg flytjeveir fysst an ska' flytje at støylæ.

close flæe

flatt eller noko hallande og snautt område på heia

close flæse

noko som er uvøre utspreidd (td møk eller høy til turk)

check fløyg'e
image

bakereiskap av tre, til å snu leiven med
Somme seier "bakstrefløyg'e".

Fløygjen lýt vère glatt'e, tunn'e å létt'e.

close fløymann'e

leiar i flokken eller laget

close fløyr'e

1. utvekst i andletet eller på kroppen (på menneske)
2. utvekst under magen på kalvar og ungdyr. Smalare innmed "rota".

close fløyskre

grov "flis" i ved, flak av tre

close fløyskrevé'e

tømmer som flagnar seint og fløyskrar seg opp

close fløyti

trespik til å halde oppe ei stegle i vatnet (kavla av furubork)

check fløytingji

Tunt lag på mysa. Når ein yste søt mjølk til ost og skulle lage brunost av mysa la det seg eit tunt lag på toppen. Dette fløytte dei av fordi ein ikkje skulle blande "fløytingjen" med osten.

An brúka a stór trésleiv ti' å fløyte av fløytingjen.

close fløytingssleiv

sleiv til å fløyte av fløytingjen av mysa

close fløytingsspón'e

treskei som vart bruka til å fløyte rømmen av mjølka

check flågjæve

kvinne eller jente som flørtar med "kven som helst" og held det same korleis ho steller seg i ungdomen (sterkt nedsetjande ord i eldre tid)

Flågjævun æ flogrne å halde det same ko órd da få.

close fnas

rusk og rask etter t.d vedhogst; bruka berre i eintal
Somme seier "fjnas"

check fodd

den delen av vadmålstoffet bak på svartestakken i setesdalsbunaden som er smått plissert (òg bruka til "felte bukser, altså den gamle brudgomsdrakta i Setesdal, i eldre tid)

Der va' véne fedda på desse stakkó. Feddan våre så dvålka. Eg vi' snú foddó.

check foddokk

follog, kårfolk
(Når den yngre generasjonen overtok eit gardsbruk, var det vanleg at foreldra gjorde avtale om retten til å bu i huset, og rett til å få ei bestemt mengd matvarer, ved o.a. så lenge dei levde).

Foddokkjí fýe gar'æ.

close foddokskjýr

ku / kyr som kårfolket "eig" i høve til ei kårkontrakt
Sjå også foddok, foddoksnaut, foddokskróne, foddokskontrakt og kjýr.

check foddokskontrakt

kontrakt om føderåd for dei som har gjeve frå seg garden
Sjå også foddok, foddokskjýr, foddoksnaut og foddokskróne.

Dei unge tótte at foddokskontraktí va' hard.

close foddokskró

bruka i uttrykket foddokskróne æ mørk; bruka berre i eintal
Sjå også foddok, foddokskjýr, foddoksnaut og foddokskontrakt.

close foddoksnaut

krøter som kårfolket "eig" i høve til kontrakt
Sjå også foddok, foddokskjýr, foddokskróne og foddokskontrakt.

close foddoksvær

nok til livsopphald for foddok.
Sjå også fǿslevær.

close fódrial'e

penneskaft
Sjå også fódrialhús.

check fódrialhús

pennal, pennehus
Sjå også fódrial'e.

I fódrialhúsæ mí frå 50-talæ hèv' eg blýant'e, viskeleir å penneskapt.

close fǿedag'e

fødselsdag

close fó'gar'e

gard som gjev god avling

check fogg

seinfør og klossete person
Sjå også fogge og fogg'e.

A fogg lýt have gód tíd for å stelle seg ti'.

check fogge

seinfør og klossete kvinne
Sjå også fogg'e og fogg.

'U va' a fogge som alli kunna vare færig.

check fogg'e (H)

seinfør og klossete mann
Sjå også fogge og fogg.

Den foggjen kunn' mi inkji brúke på tòkunn.

check foggúvi

1. heimelaga tøydokke; fylt med filler eller ull
2. original person

1. Småjentun tótte så gama å stelle mæ foggúvó sikkå.
2. Pål va' an foggúvi.

close fó'hest'e

hest som ein har på for (ein kunne bruke hesten mot å fø han)

close fǿing

oppføding (helst bruka om husdyr)

Dei gamle ha' líti høy, så det varte so som so mæ fǿingjinn i vårknípunn.

check fǿisheim'e

heimen der ein er fødd

Papa å Mamme héle fǿisheiman så gjæve.

close fòk

fokk, når snø, regn og anna fyk i vinden
Sjå også rennefòk og fjúke.

close fó'kjýr

ku som er bortleigd "på fór"

check fókk

1. folk, folkegruppe
Sjå også fókkeskjýr'e.
2. slekt, ætt

1. 'Er æ mykji fókk samla på sauesjåæ.
2. Da sa 'an va' av godt fókk.

close fókkefær

"folkeslag": bruka berre i eintal

check fókkevank'e

"gjennomstrøyming" av folk som stoppar i stuttare eller lengre tid

Der va' mykji fókkevank'e i Sagneska.

close fókkevit

folkevett

check Fókkji

Folke

Fókkji æ ódelsgút'e i Heimiga.

close fokksnjor'e

foksnø
Sjå også fòk og snjor'e.

check fǿkl

litt snø i lufta

Det dreiv inkji, det va' barre nåkå fǿkl.

close fòkmat'e

når snøen på bakken er så lett / laus at vinden får tak i han til å lage snjóføykje
Same tyding som føykjeimni.

check fòli

fole
Sjå også: merr, grahest'e, jalk'e, fyl og annæringji.

Eg vi' blé mi út enn gó'e fòli på dýreskúâ.

check fó'na'e

fødnad, forlager

Hèv' an godt sommårsbeiti, hjelper det på fó'naen.

check fònefót'e

person som er seinfør og tiltakslaus; nytta som skjellsord
Sjå også fònen og fòne seg ti'.

Torjús va' an fæl'e fònefót'e, det tóttest alli haste mæ nòkå ting.

check fǿ'ningji

buskap som ein forar gjennom vinteren

Mi finge så mykji vetrefór i år at mi kunne have stǿri fǿ'ningji i år 'ell i fjór.

check fonn

fonn

Snjóren hèv' blåse i djúpe fenna.

close fòr

1. spor
Sjå også trask.
2. drill, rad i åkeren med t.d. poteter
Sjå også øyefòr og eplefòr.

close fǿrari

person som leier (fører) klyvhest

check fóras

vinterfor

Fórasi kåm nóg helst'e frå heieslåttæ.

close foreining (V)

1. butikk (Valle Handel)
2. lagsmøte

check forelli

foreldre; bruka berre i fleirtal

Det æ vóndt fysst nòken av forelló døy mæ' ungan æ små.

close fǿrisfadd

bruka om når snøføret vert dårlegare (snøen er så våt og laus at ein søkk ned)

Eg va' 'å heiinn i dag, men nò æ det fǿrisfadd, så det varte nóg seiste túren i vèt'e.

close fǿrismåni

Månad i året då der er best føre til å frakte / ferdast i fjellet med hest og snøskuter. Uttrykket er frå den tid då bøndene slo høy på heia og frakta det heim med hest og slede på vinterføre. Hovudelementer i godt føre er at det er meir stabilt ver og mindre nedbør, og atsnøen har sett seg meir enn tidlegare på vinteren.

Mars æ den besti fǿrismånen ti' å i høyskóg.

close fork'e

høygaffel

check fǿrleik'e

funksjonsdyktig

'U hèv' 'kji rétt'e fǿrleik'e i útlèmó, eg kan alli minnast æ kå sò.

close forsagd'e

1. arbeidsoppgåve
2. akkordarbeid
Sjå også akkórt'e.

check forsil

forskjell

D'æ stórt forsil å kjøyre an gåmål'e bíl'e å an spillnýe. D'æ stórt forsil 'å rake seg å å skjère av si hovú'i.

close fǿrslegjúre

reim til å spenne fast trygjen med (når ein klyvjar)

close fǿrslevèg'e

veg der ein kunne klyvje (men ikkje køyre) med hest

close fortæniste

overskot, inntekt

check fòrvèg'e

veg laga av mange fòr

Ulven tók jamt fòrvègjen ette reissdýró, helst'e vetretíi.

check fǿsleflekk'e

føflekk

Det kan vèr' syndlegt om dei som få mange stóre fǿsleflekkji i andlitæ.

close fǿslevær

(nok til) livsopphald
Bruka berre i eintal
Sjå også foddok og foddoksvær.

close fǿslingji

1. sko, der hælen er skinnet på hasen på eit dyr
2. reim av skinn (der håret sit på; bruka til å binde slagvòlen til handvòlenflygjilen)

check fossekar'e

person som arbeider med tømmerfloting
Sjå også flòte og flòtari.

Tårål va' fossekar'e i ungdómæ.

check fosstòge

forstove, gang
Sjå også fosstogtrèv.

'An sette néd skóne úti fosstògunn.

check fosstoghúr

dørblad til forstovedør

An lýt late att'e fosstoghúrí fysst det æ kalleg kaldt úti.

close fosstogskjeltili skjeltili over forstoga
close fosstogsnikkari

snekkar som ikkje gjer fint arbeid

close fosstogsstétt

trapp frå forstoga opp til andre etasje i eit hus

check fosstogtrèv

loftsgangen, romet over forstova
Sjå også fosstòge.

'U høyre an fæl'e glam'e opp'å fosstogtrèvæ.

check foste

fastetid

I fostunn, fyre påske, va' an helst'e nøydd'e ti' fýe tradisjónæ mæ å inkji ète.

close fót

fot, lengdemåleeining, 1 fot = 31,4 centimeter, vert ikkje bøygt i fleirtal
Sjå også fót'e.

check fótband

nedste kornbandet når ein feste korn på staur

Fótbondí stande mæ skjóró né'å jórdinn.

check fót'e

1. heile "beinet" (lår, legger og fotblad)
2. fotblad
Sjå også fót.

1. Dei tvei fǿtan mí æ 'kji líke lange.
2. Eg vrei meg så i fóten at det æ mæden eg stintar.

close fótefeiti

beinmarg

Fótefeiten vare brúka ti' rokke-smyrje, 'an heng'e så godt oppmæ, å rokkjen gjeng'e så sérs létt.

close fótefær

ganglag

check fótespenni

karmen i fotenden av senga

Det kan vère kaldt nédmæ fótespenni itt an inkji hèv gjårt vetrekasti.

check fótfeiti

margfeitt frå leggbeinet

Da brúka fótfeiti ti' smørje rokkjen mæ. Kòri hèv' du gjårt av fótfeitâ?

check fótpòsi

pose som ligg kring fosteret når ein dyreunge vert fødd

Eg kjenner gjænom fótpòsen at der æ tvei fǿta, å då gjeng'e det nóg greitt.

check fotr

gammal og sterkt redusert kvinne

Fotrí i Oppistog kan inkji greie seg sjóv leng'e.

close frakke

dressjakke

close frambul'e

framdelen av genser / jakke
Sjå ogsp bakbul'e og bul'e.

check framkjǿmd

måte å kome fram på

Ei framkjǿmd va' å trandle dei blautaste mýran.

check framryv'e

rund stokk med ei spalte til å feste spòlen (i vevstol: der ein sveiver veven på)

Spòlen æ sveipt'e rundt framryven.
close framslengjingji

gut i puberteten

check framslengsaldr'e

alder mellom barn og vaksen
Sjå også aldr'e.

Da forandre sikkå fælt i framslengsaldræ, ungdóman.

check framslodde

hestereiskap bruka til å køyre tømmer / ved med
Sjå også bakslodde og slodde.

Fysst an kjøyrer vé'e å det æ mykji útfyri, brúkar an barre framslodde.

close framstamn'e hekkâ fremst i ein slede (høyskógsslé'i)
close Frankeríkji

Frankrike

close frau

skum
Sjå også fraue.

close frauedott'e

skumdott, gauvdott

close fré'e

fred

close frékjèr

kjer til såkorn

check frèt'e

1. promp
2. svært stor navar (brukt ved husbyggjing)
Sjå også frate og gleppefrèt'e.

1. Tvau ting kan du alli take inn'tt'e, frèten du sleppti å órdí du sa!
2. Frèten va' tung'e å bòre mæ, lei'e ti' sprengje út tré'i.

close fríari

friar
Sjå også fríe.

close fríkar'e

person som rår grunnen, som ingen hamlar opp med, helst i karsstykke, slåsting

close frjósari

frysar, fryseskåp

close frǿestèv

sers vakre eller kloke stev

close fròke

dyr som veks raskt opp

close fromvokstringji

gut som er mest vaksen

check frǿsi

mule på ein hest (også bruka om store og utståande lepper på folk)

Hesten la frǿsi innat mi å ville have nåkå godt.

check frostsmedd'e

smell i veggene når det er svært kaldt om vinteren

Eg låg mæ hòvúdæ innat veggjæ, å då kåm der an frostsmedd'e så eg stokk mest'e.

close frúbèr

skrubbær

check frukke

støyt, bulk
Sjå også verbet frukke.

A frukke fær an itt an stúar nòkå så det vare núvt.

check frums

gauv, skum (td når ein mjølkar ei ku)

Du lýt barre blåse frumsi ifrå førr'ell du drikk'e!

check frumsebån

førstefødt barn
Sjå også bån, frumbóren og frumsekjýr.

Frumsebåni va' så ettelengta.

check frumsekake

kake med råmjølk (frumsemjåkk) frå ei ku som har fått fyrste kalven

Frumsekakun æ naugóe, mjúke å plent sǿte.

check frumsekjýr

ku / kvige som har fått fyrste kalven
Sjå også frumsemjåkk og frumsebån.

Frumsekjýrí æ så imnelèg å vént faddí.

check frumsemjåkk (V)

mjølka frå fyrste gongen ei ku / kvige vert mjølka etter at ho har fått fyrste kalven (vert bruka berre i eintal)
Sjå også frumsekjýr.

Mi vi' stelle lyktost'e av nòkå av frumsemjåkkjinn.

close fruttestikke

bruka om personar som har lett for å furte
Sjå også frutte og frutten.

check frúve

frue, dame (oftast bruka om "finare" bydamer)

Eg trefte prestefrúvâ i dag.

check fræ

1. frø
2. settepotet
Sjå også fræ seg, fræhús og frækonn.

1. Det beste konni lýt vèr' etti ti' fræ.
2. Nò ljóte mi setje frætti ti' gróings.

close fræbýre

kjerald til såkorn

close fræepli

settepotet

close fræhús

"frødelen" i midten av ei frukt
Sjå også fræ.

check frækjèr

kjer med frøkorn

Du må alli tǿme frækjèri i vårknípunn.

close frækonn

frøkorn, såkorn
Sjå også fræ.

close fræmindkar'e

framandkar

check fræsa

bestevener (berre om karar)

Gjermund å Tårål våre slig fræsa då da våre små, allstǿtt góe vèni.

close fræving

såing, planting

close fu

baken
Sjå også fuball'e, fuskór og fuhól.

close fuball'e

rompeball
Sjå også fu, fuskór og fuhól.

check fuband

baksele til hest

Fubandi held'e attom hestelærí å róva.

close fubót

bot i buksebak

check fubrand'e

1. halestokk (stav til å leggje under halerota på kløvhesten og med band eller kjettingar frå endane fram i kløvsalen)
2. skjellsord

1. Fubranden heldt att'e fysst lassi skaut for mykji.
2. Du kan pakke di heim'tte, din fubrand'e!

close fuddmåni

fullmåne

check fuglemat'e

toppen / sporehuset på ein moseart

Da fortålde at i húseteigjæ va' jórí så útarma at det vóks barre fuglemat'e.

close fuhòl

endetarmsopning, anus
Sjå også fu, fuball'e og fuskór.

close fullgar'e

gard som var verd ei "hud" (eldre verdsetjing av gardseigedom)

close funni

fjorgammalt og turt finnegras som har visna på rot

I góe slåttu, som æ ivekvílde, kan der vèr' mykji funni.

check fure
image

furutre

Den furâ dèr hèv' nóg stae i hundrevís av år.

check fúre

forundeleg hending, merkeleg innfall, noko som er fælt

No mòge di inkji finne på nåkå fúru mæ eg æ úti!

close furelús

trekrypar

close fúreskap

fæl og til dels farleg ting eller påfunn

close fuskòr

rompeskar
Sjå også fu og fuball'e.

Fysst vatni renn'e né'ette fuskòrinn, då dapar móti.

check fusse

tilstand der ein står i stampe og ikkje kjem vidare

'U ussa i same fussunn å varte alli færig.

close fustak

reim attom rova på hesten (del av hesteselen)

close futaske

rompetaske

check futurke

dotørk av ymse slag (td mose, avispapir, toalettpapir)

På heiinn æ det stundum vanskelegt å finne futurku.

check fydd

fyll

Da ha sikkå fleire fyddi i jólinn, dei tvei sveikaddan hít'å Bygdelénæ.

check fydde
image

sengetøy laga av saueskinnsfellar med ulla på (sydde i hop, bruka som dyne i eldre tid, utan dynetrekk)

Mange vi' 'kji liggje fydde, for da tikje det kleiar så. Der æ mykji vermdi i a fydde haustudd på.

check fyddebassi

fyllefant, ein som er full og bråkar

I jólinn va' det mange fyddebassa ette vègó, da húva å båre sikkå.

close fyddemakari

person som sauma og maka fyddu

close fyddevas

"tullprat" i fylla (som ikkje er noko å lite på)
Sjå også drykkjevas.

close fyddingji

saueskinn (med ulla på)

check fýe

samling av tømmer i elv som fløytarane skulle få med seg vidare
Sjå også fýe fýunn.

Der va' a stór fýe mæ Halland. Fossekaran hav' kåme ti' Kallefoss mæ fýunn.

check fýi

fylgje, lang rekkje med menneske

Der kåm a langt fýi ette Bispevègjæ.

check fýisfókk

eit ektepar frå kvar av slekta til brur og brudgom og ein eller fleire bruresveinar som var frå brura si side (om lag same funksjon som forlovarar)
Sjå også brúresvein'e og brúrkåne.

Fýisfókk va' a nérskjylt ektepar å' brúgåmæ, å eit å' brúrinn, å brúresvein'e.

close fýismann'e

ektemannen til brurkåna

check fykl

1. litt snø i lufta
2. fint og lett materiale i lufta (td mjølstøv)

1. Det dreiv inkji, det va' barre nåkå fykl.
2. Det legg'e seg mjölfykl på víebjalkâ fysst an mèl'e.

check fyl

føl, opptil 1 års alder
Sjå også fylje, fòli, merr, grahest'e, jalk'e og annæringji.

A kått fyl æ fælt ti' å bakspenne.

check fylje

merreføl mellom 1 og 3 år

Nò æ fyljâ så stór at an kan bigjynde å temj' 'æ.

close fyndi

usynleg makt
Sjå også fyndeleg (H) og fyndelèg'e (V).

check fyrebód

varsel om død
Sjå også bèrast fyri.

Skraml'e av líkkjistebórd på lǿunn hèv vurte høyrt som a fyrebód.

close fyregongsmann'e

1. ektefellen til brudgomen si eldste syster (han skulle vere den som opna døra for brudgomen, og liknande)
1. føregangsmann

check fyreklæ

forkle

Fyreklætti 'enni Gýró heng'e ti' turk på vondæ. A ermefyreklæ æ an kjól'e, mæ napping frå halsæ å néd.

close fyrelòge

oppgåve

"An held'e líti út itt det gjeld'e vande fyrelògu", sa Gunnår.

close fyremann'e

ein av forfedrane

check fyremòn'e

1. fordel, bate
2. forsprang

1. Gònil va' så fislí fysst 'u ville have nåkå fyremòn'e.
2. Brói fekk an fyremòn'e på vègj'e førr'ell dei hí rukke attí 'an.

close fyrenón

føremiddag
Sjå også nón og ettenón.

close fyresleng'e

dei to fyrste av dei fire linene i eit stev
Sjå også ettesleng'e.

close fyresveip'e

dei to fyrste linene i eit stev eller fyrste delen av ein slått

close fyrgje

tjukk kropp og mindre vakker utsjånad (om kvinne)

check fýrhús

fyrstikkeske

Vi' du flí mi dèt fýrhúsi, eg vi' gjèr' 'å, eg æ så kulsen å saggjen i klæó.

check fýrstikkhús

fyrstikkøskje

Hèv' du enn tennari ell' a fýrstikkhús så eg fær gjèr' 'å?

close fýsemat'e

god / fin mat; bruka berre i eintal
Sjå også fýse

Detti va' fýsemat'e; det æ lengji si' eg hèv' ète så godt.

close fýsn

bruka i uttrykket få fýsní av si; bruka berre i eintal

check fýsne

mindre hug etter noko ein tidlegare har hatt sterk hug til

Eg hèv' 'kji den fýsnâ leng'e, si' eg foråt meg så fælt av blautkake.

close fýsnemål

svært godt og velsmakande måltid

close fysstedag

fyrstedag (1. joledagen, 1. påskedagen, 1. pinsedagen)

close fystegåve

gåve som brura fekk av brudgomen før dei gifte seg

check fælskji

uhygge

Der fýgde slig fælskji mæ 'ó fysst 'an va' vónd'e.

check fænåfadd

saueslakt
Sjå også fadd.

Eg hèv' trjú fænåfodd eg lýt lute å salte i dag.

close fænåmjåkk

mjølk av sau eller blanding av sau- og geitemjølk

Sóipå æ best'e mæ fænåmjåkk.

check fænår'e

flokk med sauer, samnamn på vaksne sauer, gimrar, verar og lam; bruka berre i eintal
Sjå også smòlogg, gjellsmòlogg og vetrongsmòlogg.

Fænåren gjeng'e rólegt nórdigjænom heievègjen.

close fænårknók'e

knok / lem av sau eller lam
Sjå også fænår'e.

check færd

1. fylgje
2. ferd

1. Der va sjauåtjúge hesta i færinn då Anlaug å Knút gjipte sikkå.
2. Det va' a long færd å reise ti' Amérika førr' i tí'inn.

check færelag

framferd

'U ha' så greitt a færelag.

close fæsl

bandasje på sår

check føykje

vind og snø i lufta
Sjå også verbet føykje, snjóføykje og føykjeimni.

Det va' slig føykje at eg såg 'kji snér ti' gange. Detti æ alli nåkå mot dei fæle føykjó 'er va' førr' i tí'inn.

close føykjeimni

når snøen på bakken er så lett / laus at vinden får tak i han til å lage snjóføykje
Sjå også substantivet føykje, verbet føykje og snjóføykje.

Ette den seiste snjókjyngjen va' det nóg av føykjeimni.

check føykjemjødd

lett og fin snø (blæs i vinden og stryk over snøen)

Føykjemjøddí kan lage véne mynstr i snjóræ.

close føysingji

1. Ordet vert bruka om karar som har spesielt flotte klede på seg og viser flott framferd som folk legg merke til. Dei vil gjerne vise seg fram. Noko negativt.
2. person med noko for høge tankar om seg sjølv

check fådapi

kjelde der dei bløytte lin for å lage garn
Sjå også , dapi og dypili.

An fådapi va' an dapi ell' kjelle dèr da fådde líni.

close fåkjelle

dam eller kjelde der ein fådde lin

close fålskji

dårleg brennbart materiale; t.d. ved som er våt eller halvbrend

close fån

rest etter noko som har bleikna eller visna bort

check fåskji

små lette flak av oske (td etter brenning av papir)

Fåskjen fauk ó' årâ.