Ordliste

  1. A
  2. B
  3. D
  4. E
  5. F
  6. G
  7. H
  8. I
  9. J
  10. K
  11. L
  12. M
  13. N
  14. O
  15. P
  16. R
  17. S
  18. T
  19. U
  20. V
  21. Y
  22. Æ
  23. Ø
  24. Å
  25. *
Tal ord på K: 178 | Totalt: 2095 | søketips | nullstill
Forklåring Døme
check kabbe

myrde, drepe
Sjå også kabbe seg og kåle.

Hèv' du 'kji kabba den vóndi hanen ennå?
check kabbe seg

1. drepe seg (sjølvmord)
2. omkome pga overanstrengelse
Sjå også kabbe, kåle og myre seg.

1. 'An ha' det tungt dei seiste årí, å kabba seg 'å endâ.
2. Eg sprang så ette' dei skjarre sauæ at eg tenkte eg kabba meg.

check kadde

1. kalle
2. lokke på husdyr

1. Margjit å Torgrím kadda vèrestaen sikkå for Sóltún.
2. Hæge va' så gó' ti' kadde på kjýne.

check kage

kikke

Anne kaga út glasi å ville sjå om kjýne ha' bròte sikkå út.

check kaire
image

karde (ull)
Sjå også kair'e.

Mamme sat å kaira i heile gjerkveld.
check kakke

1. hakke med bordkniv (td toppen av eit koka egg)
2. dele opp kald graut i mindre bitar i varm mjølk

1. Eg kakkar hatten av dei só'ne eggjæ.
2. Eg èt'e kall'e graut'e i vorm mjåkk å kakkar grauten sund'e.

check kakle

1. ikkje få til noko ein prøvar på
Sjå også kaklen og kakl.
2. ruske med (td høy i usikkert tørkever, for å få det tørt)
3. lyd frå høne

1. Kò æ det du kaklar mæ; sjå ti' vare færig'e!
2. Nò hèv eg kakla mæ desse høyttæ i dagevís, men ennå æ det 'kji tjurrt, så det vare a dýrt fór!
3. Hǿnun kakle fysst da have vurpi.

check kaldgríne

lage seg i andlitet når det er kaldt
Sjå også kaldgrini.

Sigmund kaldgrein oppi hoppbakkâ mǿkedagskveldi då da gjåre sikkå sypti i dei minste Brokkebakkâ.

check kaldslå

1. tynne ljåen under smiing utan oppvarming
2. blande kald væske med varm for å få opp temperaturen (mest bruka om væske som skal drikkast)

1. I stògesvòló stóge da å kaldslóge ljæne på a dengslesté.
2. Vatni æ så kaldt at du lýt kaldslå det førr'ell du drikk'e, hellis kan du vare krímsjúk, Titta!

check kangse

"kaste på seg" på ein ugrei måte (særleg å vri og bøygje på hovudet til alle kantar)

Svein kangsa mæ hòvúdæ, å det såg út som 'an va' så svær'e.

check kanne

kjennast ved (bruka om dyr, om mora vil kjennast ved avkomet sitt, og la det / dei suge morsmjølk)
Sjå også vite av og kanne innât.

Stóresau va' så gó'e ti' kanne lombí sí.

check kappast

tevle

Eg kappast an Òlav, å èg vann. Èg å systi kappast om å telje fórtast'e ti' hundre.

check kappgange

gå om kapp

Sku mi kappgange å sjå kvæ som kjæm'e fysst'e at Nórdibǿ?

check kapphoppe

tevle i lengdesprang eller skihopping

Gútungan tótte så gama kapphoppe.

check kappløype

kappast på ski (løyping, hopping)

Mi kappløypte jamt å samt då mi våre små.

check karte

1. hogge eller sage ned eit område (helst bruka om småskog)
2. hogge eller sage av greiner på tre
3. fjerne alt

1. 'An karta nåkå rynninga oppi voddæ. Torgrím karta néd heile skógstykkji sitt i fjår vèt'e.
2. Tjógjei stód ottenat vé'eskjólæ å karta staur'e å stóppa.
3. "Nò hèv' eg karta meg for tenna", sa Tjóstóv.

check karve

1. skjere eller hakke i små bitar
2. sløse, utnytte dårleg (td tøy)

1. Vi' du reiske å karve opp sǿteplí, så ska' eg stelle ti' disær'e. Eg vi' karve desse småeplí for sauin.
2. 'U karva opp det dýre vallmåli så det varte mykji resti.

check kase

1. drage tømmerstokkane bort frå hogstplassen med hest og fram til støyteplassen eller omlastingsplassen
Sjå også kasedròg og kaseslodde.

Jø̀rund høgg'e, å Stein kasar.

check kasne

1.Fisk som vert liggjande daud i vatnet i fleire timar (sommarstid når vatnet er varmt), vil kasne. Då vert kjøtet blautt, og beina kjem ut på innsida når ein klemmer i samband med å reinske fisken.
2. verte heilt tom for krefter
Sjå også kasen.

1. Mi ljóte take opp nètí fyrr'ell mi ète bítåi, for disom mi vente ti' ettå, så vare det så lengji at fiskjen kan kasne.
2. Eg æ plent kasen ette dei harde túræ.

check kaste

1. abortere (helst bruka om kyr)
2. grave (td grøft eller grav)
3. kaste 
4. kaste
5. gli av (om reim)

1. Kjýrí kasta kåvæ i nótt.
2. Mi kasta opp tvæ veito i Myrinn i dag.
3. Hav' di kasta dessa gamle bókó?
4. Kasti nå ballæ ti' mi!
5. Reimí kasta i ei sau fordé reimhjúlí ha' fengje an sleng'e.

check kastebýte

byte likt mot likt, utan mellomlegg

Sku mi kastebýte klokku? gamle bíla æ det vågeleg å kastebýte. Sòme kastebýtte gar'a i gamle dage.
check kaupe

kjøpe
Sjå også kaup.

'U ville kaupe si an nýe bíl'e.

check kause

kjæle og kose med katten
Sjå også kausi.

'U sat å kausa så snilt mæ kattæ i fangjæ.

check kave

1. kave, streve
Sjå også i søkk å kav.
2. dukke under (i vatn)
Sjå også i kav.

1. 'U kava fælt for å bitale gjellin.
2. Der va' så djúpt at eg kava.

check kâvére

gå god for, kausjonere

Ha' 'kji Åni kâvéra fyr' 'an, så ha' 'an mått frå garæ.

check kjadre

mase, prate for mykje, tale einsformig og utan opphald
Sjå også kjadr.

Ko æ det du kjadrar etti, nò ljóte mi kåme i gong!

check kjafse

1. sakse, slå, skjere eller hogge på ein uvyrden og barnsleg måte som tek lang tid
2. ete på ein ufin måte (om menneske og dyr)

1. Dei tvei brǿan kjafsa å slóge, ljæne vår' helst'e skjemde.
2. Haddvår kjafsa å åt, 'an va' så solten.

check kjakke

mase, småkjekle, kritisere, stendig klage på ein annan person
Sjå også kjakkjen.

Sòme moiri æ fæle ti' å kjakke på ungan. 'U gjåre 'kji kå kjakka på mannen sin allstǿtt.

check kjamsle

1. ete så høglydt at det kan verte irriterande
2. tyggje noko som er seigt

1. Bóa kjamsla å åt så eg skjemdest fyr' .
2. Eg kjamsla lengji på den seige elgesteikjí.

check kjangle

småkrangle, gnåle om noko ofte

Turíd va' fæl ti' å kjangle.

check kjatre

1. "barnespråk" (utydeleg tale hjå små born)
2. skravle
Somme seier "kjadre"
Sjå også kjatren.

1. Den lisli gúten kjatra å tala, men moirí ass svòra 'ó alli.
2. Dei tvæ systan kjatra så fælt at eg kunna alli vère der.

check kjave

tale mykje slik at det vert irriterande; helst bruka om born

Ungan kjava så fælt at dei vaksne finge alli rǿe.

check kjeikje si

få svei i ryggjen; bruka om dyr og folk (om dyr: ein gjer seg dermed klar til paring)

Kjýrí kjeikte si då stúten kåm. Å kjeikje si varte reikna for toskji, for då sýnte an at an va' svær'e.

check kjeile

stikke ut eller fram

Fysst hòka kjeilar út, då æ an spahòka.

check kjeime

slå ut med armen / armane
Sjå også veivle og feipte.

Sòme kjeime så armó fysst da gange ette vègjæ.

check kjeimeslå

svingslag

Der va' an drykkjebassi som kjeimesló så fælt, men 'an trefte alli nòken.

check kjeimespenne

sparke horisontalt

Tårål kjeimespente for å sýne ko svím'e 'an va'.

check kjembe

1. å lage ei kjembe
2. lyfte framføtene høgt i ei "kjembe-rørsle" når ein spring (om hest)
3. kjemme håret

1. Da kjembde høytti mæ rívunn, for at høytti sille liggje tétt å fast i høybýrinn.
2. Haddvår kjýtte ko godt hesten min kjembdi mæ framfótó.
3. Det va' inkji allstǿtt líke gama å kjembe ungan itt da våre flókutte.

check kjenne

1. kjenne at fisk bit på kroken
2. kjenne

1. Eg fiska heile kveldi, men kjende alli.
2. Eg kjend' 'æ alli, men hú tóttest kjenne mèg.

check kjepte

kjefte

Tóne va' så fæl ti' kjepte på ungan.

check kjére seg

uttrykkje glede for noko (vere godt nøgd med eit resultat eller ein situasjon og syne dette med ord og fakter)
Sjå også kjèrelèg'e (V) og kjéreleg (H).

'U kjéra seg som a líti bån. 'An kjéra seg då 'an fortålde 'an ha' vunne i tipping.

close kjesle (H)

katten kjeslar
Sjå også yngje.

check kjiggje

når geit / rådyr får kje

Gjeití kjiggjar úti.

check kjíke (V)

1. sjå i kikkert
Somme seier "kjikre".
2. kike, sjå

1. Då eg kjíka, såg eg der va' an stóre reissdýrhóp'e som låg å kvílti.
2. Knút kjíka på den nýe túptí som varte graví út.

check kjíkre (H)

kikre (sjå i kikkert)

Sòme æ så nýsgjèruge at da plag' tídt kjíkre né'å vègjen.

check kjile

symje fort avgarde; om fisk

Såg du den fiskjen som kjila hítunde landstéi.

check kjíletenne

sugegrøft med naturstein lagd som eit møne

An lýt hav' fast'e botn'e i veitunn itt an kjíletenner.

check kjinge

1. slå inn ein krampe (u-forma jernkrok)
2. spengje td ein omn
Sjå også kjingji.

1. I fjósæ åkkå hav' da kjinga ihóp tvei timrestokka.
2. An omn'e som ha' fengje an sprekk'e kunna da kjinge ihóp'tt'e.

check kjinkse

kaste med hovudet (om folk og hest)

Tòróv kjinksa då 'an vann ryggjetakji. Anlaug kjinksa fælt då 'u fekk att'e den filne reikneprǿvâ.

check kjinnslétte

lage kjinninga på båe sider av eit laftehogg når ein laftar eit hus

An kjinnsléttar stokkan så da sku' vare tétte å góe i nòvó.

check kjíse

myse

Koss æ detta du sit'e å kjíser, sér du filli?

check kjisle

kile
Sjå også kjislen ogkjislug'e .

Inkji kjisl meg, eg æ så kjislen!

check kjistetenne

sugegrøft med naturstein som er lagd med ei rad stein på kvar side og steinar som kviler på toppen av desse (småstein over desse "toppsteinane" og torv med graset vendt nedover, heilt på toppen)

Itt an ska' kjistetenne a veite, lýt an have lagelège steina.
check kjóse

velje

"Eg vi' kjóse mi den vénaste møyí i verdinn", æ der hoggje inn i steinen i Stórheddér i Bykle.

check kjukle

klynke, ynke seg, gråte lågt og smått

Det va' syndlegt, 'u kjukla å grein så.

check kjúre

bry seg

Eg kjúrar alli om du gjère dèt. Kjúrar du om eg sveisar att'e dèt hòli?

check kjúskne

høy og klede som turkar

Høytti hèv' kjúskna nòkå, så då vare det vel tjurt ti' kveldæ.

check kjúsne

misse råsken, turke noko (om høy)

Mi líka at høytti ha' kjúsna itt mi sille hesje det.

check kjydde

plukke alt av frukt eller bær ned frå busk eller tre i hagen

No ljóte mi kjydde aplan; det hève alt vòre frostnétte. Eg hèv' kjylt tvau ripsebèrtré.

check kjyddelauve

lauve småbuskar og smågreiner

Eg kjyddelauva holtí fram'ttemæ bekkjæ.

check kjýle

vende oppover 

Sku' mi sage âv den stóre avbrotne greiní som kjýler ti' veirs?

check kjylje

1. brenne kol
2. fyre kraftig i omnen

1. Sméen ha' øydt opp kòli, så 'an laut ti' å kjylje att'e.
2. "Nò må du 'kji kjylje å elle så mi ljóte rýme", sa Taddâk.

check kjympe seg

1. vere vrang, ikkje ville lyde
2. utfordre til slagsmål
Sjå også kjympen.

1. 'An kjympa seg, å neikta å gjère som eg sa. Kåvan kjympa sikkå då mi sille ti' støyls.
2. Åni kjympa seg, men det varte inkji slagsmål.

check kjýte

1. kyte (invitere til slåsskamp, skryte av seg sjølv)
2. skryte, rose

1. Aslak kjeima å kjýtti så fókk vorte mest'e ræde.
2. Da kjýtte av dei góe lefsó.

check kjækte

skjemme bort (bruka om born)

Gúten varte kjækta mæ, så 'an fekk mest'e allstǿtt rå si.

check kjæse

bruke kjæsi i mjølk for å få ost

An måtte 'kji kjæse mjåkkjí for lengji.

check kjæte si

hoppe og sprette eller leike seg (mest bruka om dyr)
Sjå også kjæti, slå si opp kjæti og kåt'e.

Lombí plage kjæte sikkå fælt om våró.

check kjæve

kalve (bruka om somme dyr der ein kallar avkomet for kalv; mest bruka om reinsdyr og elg) 
Sjå også kåme ti'.

Reissdýrí kjæve i april/mai.

check kjøyre

køyre

Då da våre úti å kjøyri i dei véne veiræ, kåm der lufsandi an elg'e ive vègjen. Sku' mi 'kji út å kjøyre, no si 'er æ så vént veir?

check kjå

1. slite ut eit velbruka tøy- eller kledeplagg til det er heilt utslite
2. tyne ut siste rest av noko
3. bleikje, misse farge (om høy)

1. Telti mitt æ helst'e kjått av sól å vind'e.
2. Nò hav' mi sói så lengji på sami grúten at nò hav' mi kjått 'an út.
3. Høytti æ kjått.

check klabbe

1. klistre
2. klabbe (ofte bruka om snø som heng fast under skia)

1. Inkji klabb adde dessa klabbemerkjí på skåpdynní dí, Bóa!
2. Skjíne mí klabbe så fælt, Papa!

check klafse

"søle" med mat, ete med kraftig "slafselyd"

Små unga líke å klafse mæ matæ.

check klake

fryse, gjennomfryse (om ting som inneheld væske)

Eg trúr det kjæm'e ti' klake i nótt.

check klakke

banke med flat hand (td ei potetkake)

Ungan klakka út eplekakun.

check klanke

klatre (t.d. i telefonstolpe eller ribbevegg; vertikalt eller horisontalt)

D'æ inkji úfarlegt å klanke si i óvne lǿeveggji.

check klasse

grise
Sjå også klass og klassen.

Du må 'kji klasse sossa mæ matæ!

check klatre

tale ureint (gjeld born som er så små at dei ikkje kan tale reint; katt = "tatt")

Gývi klatra så lengji, men nò talar 'u reint. Adde syskjiní klatra då da våre små.

check klauvstæle

kile stålet inn i jarnet når ein smir

Øksa å níva ljóte klauvstælast.

check klavedrage

å merkje av, lage jamnbreitt

Da ha' a eigji reiskap som da klavedróge mæ, for å få same breiddâ på heile langjen.

check kleie

klø
Sjå også klå og klåi.

'An kleia så 'an fekk inkji sòve.

check kleisse

søle

Du må 'kji kleisse sossa útive bórdi, Bóa!

check klettast

gjeve sneiord til kvarandre
Sjå også klette.

Gunnår å Tór våre fæle ti' å klettast, da tóttest alli kunne vère sams.

check klette

1. gjeve sneiord
Sjå også klettast
2. bruka i uttrykket ko kletter dèt; bruka berre i presens eintal

1. 'U lýt klette fókk ti' kòr 'u kjæm'e.

check klíne

smøre smør på bløytte lefser

Jólelefsun vorte allstǿtt klínte jólepdagjen.

check klíve

klatre

Hèv' du klive i Straumsfjødd i sommår?

check klykkje (V)

å stramme opp klyva over ryggjen på hesten slik at ho ikkje ligg inn mot kroppen og gnagar (det er ein fordel å vere ein person på kvar side til å lyfte litt på klyvmeisane når ein strammar tauget)
Sjå også klykkjeband

Det va' viktig å klykkje passeleg mykji, så klyví låg stǿtt å lageleg.

check klyvje

1.frakte med kløv på hest
Sjå også fǿre og klyv.
2. framlesst tohjuls kjerre

1. Å klyvje va' einaste måten å frakte ti' støyls di an trong om sommåri.
2. Du lýt leggje mei' stein'e attast i tròmæ så det inkji klyvjar.

check klå

klø
Sjå også kleie og klåi.

'An kló seg så i mýhankebitæ, at 'an varte plent rålíka.
Mi klóge kvorairne på ryggjæ. Vi' du klå meg att'å dei vístri hærebla'æ? Kjettâ hèv' klègje seg så mykji i dag.

check klåte

feste klåter på kyhorna
Sjå også substantivet klåte.

Mi klåta allstǿtt kjýne som ha' honn.

check knage

1. streve mykje for å greie seg; gjeld utkome
2. klage, mase

1. Da knaga fælt for å greie sikkå på dei lisle plassæ. 'An knaga pæningan ihóp. No hav' mi knaga det ti'.
2. Gònil æ så fæl ti' knage. Kånâ knaga allstǿtt om at mannen va' ettelaten.

check knekkje

1. kome over storparten, bruke opp mesteparten
2. knekkje

1. Nò hav' mi mest'e knekt vetræ! Nò hav' mi knekt mæ slåttæ. Nò hav' mi knekt mæ brauæ.
2. Eg hèv' knekt tvæ nèta, å båe våre tóme.

check knípast

krangle om pris (gjerne om småpengar)

Da kníptest lengji om prísen førr'ell da kóme ti'.

check knípe

1. vere såvidt
2. vere sparsam

1. Det kníp'e om eg kan kåme i dag.
2. Det hendte førr'e at da knípte mæ matæ så 'an sille halde lenge'.

check knippe

knipse med fingrane eller gomane

Fókkji knippa å spǿnte si på dansetilæ.

check knisle

le smått og mest lydlaust

Det va' helst'e jentun som knisla å lóge.

check knite

1. greie å flytte på
2. vere viljug til å flytte på
3. røre seg seint

1. Steinen va'stór'e at mi knita alli.
2. 'An knita si alli.
3. Det va' såvídt 'an knita si ive tili.

check knolle

knulle

"Fókk ljóte knolle mei, sku mi halde oppi fókketali!", sa den gamli sveikadden.

check knubbast

"småstangast" (bruka om dyr, td lam, og om born)

Inkji knubbast sossa, bonn!

check knuflast

småslåst, stangast

Inkji knuflast att'e, di kunn' dette å slå dikkå!

check knurkle

gråte ørlite grann

Tídt tar det 'kji vère så mykji gali førr'ell båni knurklar.

check knysje

knuse

Augund va' så úheldig'e at 'an knuste den véne konnâ. Råsí knuste skógjen fyre si, dèr 'u gjekk.

check knǿte si

gjere seg til med fakter for å vise seg (helst i dansing)

Det va' vå'verk som Òlav gjekk å knǿtte si.

check kógle

glo, stire

Ko æ det du kóglar etti, du fær alli sjå brævi líkevæl!

check kolle

1. runde kanten i rotenden av ein stokk 
2. person som td drikk så mykje at han vert liggjande

1. Fysst an ska' rinde, lýt an kolle dei stokkan som æ butta.
2. Karen drakk så fælt av dei góe brennevínæ, at 'an kolla.

check komdére

kommandere

Knút va' så fæl'e ti' komdére dei hí syskjinó.

check konformére

1. irettesetje, "setje på plass"
2. konfirmere
Sjå også gange for prestæ, gange lèse, konformant'e, masjónsbonn, teikne seg og vare framtèkjen.

1. disom du inkji gjère som eg seii, så ska' eg konformére deg!
2. Mi vorte konforméra sundagjen ette påske.

check koppe

1. lure folk for pengar eller andre verdiar
2. årelating

1. Eg varte koppa av dei forbaska kråmkaræ.
2. Da koppa i gåmó tíd for sòme slags sjúkdóma.

check kòre

velje

Nò hèv' eg kòra dei lombí eg vi' setje 'å vetren.

check kosse

pleie "vanskelege" folk

Eg kossa så mæ 'enni, men det nytta alli.

check koste seg

fødsels- og smertelyd ved pressing (når eit dyr har fødselsrier / -veer)

Lislesau bigjynder å koste seg, så 'an lember nóg snart.

check kra seg

dyr eller folk som "klumpar seg saman"
Sjå også kradd'e.

Sjå koss fuglan kra sikkå ette tilefóntræó. No have da kradt sikkå i hóp.

check krake

sy att hol i td sokkar med berre tråd (utan bot)

Vi' du krake att'e detti hòli? Sokkehælen va' så úvýri kraka at eg maka meg.

check kralast

samlast, flokke seg

Sauin kralast på hægste ufsinn.

check krane

restituere seg etter sjukdom eller uhell

Nò hèv' Torgrím krana seg ette dei lange kríkjunn.

check kraune

klage
Sjå også kraun'e.

'An krauna ivi at grauten va' for líti salt'e. Du må alli kraune for sossa líti, ha' du øyelagt bå' sjave deg å bílen, ha' det vòre nòkå å kraune fyri!

check krave

flyte i ei elv (om is eller issørpe; kan stanse opp og fryse fast)

Det va' leitt at det krava itt an sill' lýstre seinhaustis.

check krèke

krype, kravle, krabbe
Sjå også krèk.

Músí krók inn'tt' i hòli sitt, 'u va' plent lívræd.

check kréme

gripe etter noko å halde seg i

'U kréma ette ei'kvort å halde seg í.

check kremme

1. nå rundt noko med neven eller fingrane
2. når snøen vert kram
3. lage snøball
Sjå også substantivet kremme og kremmingji (H).

1. 'U va' så smòl at an kunna kremme rundt 'æ. Eg kremmer 'kji rundt denné koppen.
2. Itt snjóren kremmer æ det tungt å gange 'å skjí.
3. Eg kremmer mi ihóp an snjóball'e.

check kremte

klemme vatn ut av klede (når ein vaskar på gammaldags vis, med hendene, i ei balje)

I gjår kremta å tvó eg kjólen min. Mi kremta allstǿtt stakkan fysst mi tvóge da.

check kreppe

bøye, gjere meir kruppen

An mjåkkambari krepper opp'tt'e. Hókkan gjère 'kji antel skjæle ell' kreppe.

check krevje

krevje

Eg króv 'an alli for dei pæningan 'an va' skullig'e. 

check kríe

1. krige
2. kjempe og arbeide
Sjå også krí (H) og krí (V).

1. Da kríe fælt i Sýria nò.
2. Mi kría å arbeidde fælt, så mi rukke å få inn høytti førr'ell regni kåm.

check krile

1. krype, flytje seg seint
2. få kjensle av at det kryp noko smått på kroppen
Somme seier "kréle" eller "krèle".

1. I Tveitbyggjelíinn æ så bratt at an lýt krile som a mús.
2. Eg kjende nåkå livandi som kréla att'å ryggjæ mí.

check kringe

gå rundt eit eller anna

Mi kringa åkkå rundt nausan for å sjå ette saui. Mi kringa åkkå rundt steinan mæ mi slóge på heiinn. Eg laut kringe mi rundt denne legdâ for å få skjère konni.

check kringle (H)

gå rundt, gå omkring

'U kringla si rundt tjynní å leita.

check kringskjère

klyppe "bollesveis"

Papa plage allstǿtt kringskjère meg ti' sommåræ.

check kriske seg

vise tydeleg at ein er svært glad for noko

'U kriska seg som a líti bån då 'u ha' vunne i Lottó.

check krisle

1. kitle (kjenne ei veik rørsle mot huda; td av eit insekt eller eit anna kryp)
2. kjenne ei kribling under huda

1. Det krislar innafor skjortâ mí, det æ kansi an maur'e?
2. Itt eg hèv' arbeidt hardt å lengji, å kansi halde hardt i ei'kvort, då kan det krisle i hondó.

check krite

skrible

Pål krita på an lepp'e dèt som laut handlast.

check krjúpe

krype

Vi' an inn i Guddúrhòlâ, så lýt an krjúpe.

check króke

Eg króka útom vègjen for hålkunn. Vasspøytan lýt an króke fyri.

check króknevje

spikre fast króknèv

Nò hèv' eg króknevja færigt, så nò kunne mi bigjynde å leggje tak.

check krósetje

å ha gjort det meste av eit arbeid

Nò hav' mi krósett det, så nò kunne mi setje åkkå a bil. Då det lei ti' kvelds ha' mi krósett heile slåtteteigjen; der va' etti barre nåkå små útskjekla.

check krosse seg

misbruke Guds namn

An ska' inkji antel banne 'ell krosse seg.
check krosskaste

1. setje den høgre foten over den venstre når ein skeisar gjennom svingane
2. gå i kryss; gjeld skia til skiløparar i nedforbakke

1. Mi ǿvde åkkå fælt ti' å krosskaste mæ mi våre små.
2. Eg krosskasta fælt då eg løypte néd Skavlen.

check krossriste

Når ein slaktar: Ein skjer opp skinnet frå halsen til bakenden, og frå kvar fot til midtskurden, framme over bringekodden, bak over svongane til juret / testiklane.

An lýt hav' kvoss'e odd'e 'å nívæ, itt an krossrister.

check kròte

lage utskjering eller mynster i tre, lage mynster i strikking
Sjå også kròt.

Òlâv ha' kròta namni sitt så vént i høybúinn.

check krú

samle seg, kome i hop, styrme

Sauin krú rundt meg så eg fær alli gange. Nò mòge di krú kring grýtâ. Nò hav' sauin krúdt kring ètâ. "Sér du 'kji koss gútan hav' krúda seg rundt meg", sa Tóre, 'u sýnte a bilæti av an ungdómshóp'e, å da spúre kòr hú va' på bilætæ.

check krúke

sitje på huk og sparke ut med ymise føter; uttrykk i gangardans

Knút æ så fæl'e ti' krúke.

check krulle

1. brette, bøye, krumme
2. lage krullar til bunadsylv eller smykke (med krullestikke eller klype)
3. sy krullar i bunadssaum
Sjå også krulle si.

1. Pusi krullar si i stólæ sí fysst d'æ godt å varmt inni.
2. Nò hèv' eg sète å krulla i heile dag, så nò lýt eg kvíle.
3. Inkji adde æ líke góe ti' krulle, fysst det gjell'e løyesaum'e.

check krulle si

bøye seg, krulle seg
Sjå også krulle.

Nævran krulle sikkå itt da liggje i sólinn å inkji vare fergde néd. D'æ godt liggje eisemadd'e i kvílunn, for då fær an krulle si!

check krupne

drage seg i hop, skrumpe inn, minke

Trématrialen krupnar itt 'an turkar. Stidder 'an inn vasketempratúren for håg'e, kunne klæí krupne.

check krúse

varme seg inntil eit bål eller ein omn

Ko sitje di dèra å krúse dikkå rundt omnen; kåmi nå hell'e út å gjèri nåkå nyttugt!

check kruslne

verte sjukare

Gònil hèv kruslna alt fórt.

check krydde

strø krydder på

Nò ha' du krydda spâi godt!

check krýle si

krulle seg i hop, bøygje ryggen framover
Sjå også krýl'e, krýlen og krylryggja.

Jø̀rund krýlte si i hóp unde dýnunn. Håvår krýlte si i hóp gjeværæ, då 'an gådde dei stóre elgstútæ.

check kræ

stikke fiskegarn ut på vatnet med ei lang råte

Hèv' an 'kji pråm'e lýt an kræ út nètí.

check krǿkje

1. hekte, feste, krøkje
2. hekle
3. svinge seg (om veg)
4. Bruka i uttrykket krǿkje syddó og krǿkje ti'.

1. Eg krǿkte att'e húrí førr'ell eg la meg. Bóa krǿkte ongólen 'ni grautekuptâ sí.
2. Eg vi' krǿkje mi an líten dúk'e.
3. Vègjen krǿkjer seg kring steina å hauga å votn.

check kulse

fryse noko
Sjå også kulsen og kuls'e.

Gró bigjynte å kulse, å 'u va' ræd at 'u fekk krím.

check kunne

kunne
Eldre konjunktiv: Kjynne

Ha' mi kunna reist førr'e? Eg ha' sillt kunna visst det. Ha' du kunna kåme i hug å kaupe mi a dås mæ prjónu?

check kúpne

verte avrunda

Denné gamli grautestampen hèv' kúpna mæ åró.

check kurle

uttale skarre-r langt bak i halsen (ein noko "energisk" r, ikkje den slappe "sørlands-r'en)

Mange av bjønnaråó kurla fysst da tala.

check kurre si

samle seg i hop

Da kurra sikkå ihóp rundt åren.

check kúve

1. bøygje i ein boge
2. vere trykkjande, trykkje ned
Sjå også kúv'e, grúv'e, kúr'e, slút'e, kúven og kúpen.

1. Ti' klyvmeisa kunna an kúve passeleg tykke, kvistlause bygji av raun'e.
2. "Dei stóre múrbygningan kúve néd heile bygdí", meinte Gunnår.

check kvelde

ta kvelden, avslutte arbeidet for dagen

Mi ljóte vel kvelde nò, sólí hève longe glâdt. Mi kvelda 'kji førr'ell mi våre stei'tròta.

check kvelje

høg lyd som gjev atterljom

Det kveljar i an sal'e som æ stór'e å tóm'e. Astrí rópa så det kvelja.

check kvidde

tyne, stogge i voksteren, forrøyne

Denne kaldvætâ hèra i åkræ æ eg ræd'e kjæm'e ti' kvidde vokstren. Det tar 'kji stóre úhèvilen førr'ell det kviddar vokstren. Lombí vorte så kvilte då da miste moirí.

check kvíe

lage inngjerding for husdyra / krøtera
Sjå også kví.

I gamle dage kvía da sauin å gjeitan.

check kvike

1. auke, stige
2. når alkoholen verkar

1. Åne kvikar i dag, det tèk'e fælt på snjóren.
2. "Det kvika, dèt lisle", sa Òlav Sǿbakkâ.

check kvikne

1. utvikle seg, livne
2. verte friskare etter sjukdom

1. Det ha' kvikna makk'e i fiskjæ. Det ha' kvikna makk'e i dei daue lambæ.
2. Eg hèv' kvikna ti' ette ivefærdinn.

check kvikskó

slå saumen inn i kvikjen (slik at hesten vert halt)

Merrí varte kvikskódd, så 'u haltar 'å vístri framfótæ.

check kvildre

1. fleire personar i leik / aktivitet, helst ungar; bruka berre i fleirtal
2. person i aktivitet / arbeid (Hylestadmål)
Sjå også kvildren.

1. 17. mai kvildre ungan ottenat skúlâ.
2. Eg hèv' sète å sétt kòss du hèv' kvildra i dag.

check kvílnast

verte kvild, få kvile

An kvílnast inkji nåkå godt itt an må sitje oppi å vente.

check kvirkje

1. klemme hardt rundt halsen
2. kjøve

1. Skjortekragjen æ så trong'e at 'an kvirkjer meg.
2. 'An kvirkt' æ så hardt rundt halsen at 'u varte mest'e kjǿvd.

check kvirre

vere i farten, stresse; i samband med arbeid
Sjå også kvirren.

Kjètil kvirra, men fekk líti gjårt. No kvirra da på, så da rukke det førr'ell éli kåm.

check kvirvle

svive, gå i ring

'An kvirvla si rundt teigjen å fekk alli útrétte nòkå som helst.

check kvítfysse
image

når det bylgjar på vatnet så bylgjetoppane er kvite

Nò blæs'e det så det kvítfyssar på vatnæ.

check kvossne

auke på, verte vansklegare eller strengare

Nò kvossnar vinden ti'. Nò kvossnar di polittiske ór'sipti!

check kvæe

om våren; når snøen smeltar i vårsola; motsett av å skræne; bruka berre i eintal

Nò kvæar det Kvæasåne!

check kvæve

kvelve, snu opp ned

An laut kvæve salttrògjæ itt an ha' tvègje det.

check

breie nyslege høy med rive jamt utover jordet slik at det får turke

Papa sló grasi mæ slåmaskjín, å mi gjinge attí å kåddi. An lýt bå' kå å vende høytti.

check kåkre

dulle (med t.d. born)

Du må 'kji kåkre sossa mæ 'ó Bóa.

check kåle

drepe
Sjå også kabbe og kabbe seg.

Jón kleiv så hågt at da våre ræde 'an sille dette néd å kåle seg.

close kåmast

Bruka i úttrykket kåmast undi mæ

check kåme

kome

NB: konjunktiv og preteritum eintal: kóm; truleg mest bruka i Valle sokn: Det einaste måtte vère om du kóm innom sundagjen. KKH og GE.

Bonní glé'a sikkå ti' fai' deiris sille kåme heim'tte. Fysst hesten rister seg, kjæm'e der úveir. Fysst skoddí rýk'e opp'tt'e, kjæm'e der úveir, men fysst 'u legg'e seg néd, ell' løyser seg opp, kjæm'e der gó'veir. Kåmi nå i hug at di inkji egne dikkå for langt út'å ufsí!

check kåme si

1. leggje på seg
2. friskne til, verte frisk
3. verte betre / flinkare
4. få betre råd

1. Tikje du eg hèv' slanka meg? Nei, eg tikje du hèv' helle kåme di.
2. Òlav hèv' kåme si så i det seiste, at nò æ 'an i arbei' atte.
3. Eg hèv' kåme mi så matematikkjæ i det seiste, at nò tikje eg barre gama.
4. Svein hèv' kåme si så nò, at 'an kan betale reikningan sí.

check kårast

skilst såvidt i væske og ostemasse (om mjølk)

Fysst mjåkkjí brýtst líti, å osten æ smår'e å blaut'e, å mysâ mest'e kvít, seie mi at det kårast. Eg ville brøyte nåkå haglette, så ha' eg né'í for líti brøytingji, så det barre kårast.