Ordliste

  1. A
  2. B
  3. D
  4. E
  5. F
  6. G
  7. H
  8. I
  9. J
  10. K
  11. L
  12. M
  13. N
  14. O
  15. P
  16. R
  17. S
  18. T
  19. U
  20. V
  21. Y
  22. Æ
  23. Ø
  24. Å
  25. *
Tal ord på P: 250 | Totalt: 13849 | nullstill
Forklåring Døme
check pad'e
image

1. sitjebenk utan ryggstø, kan vere både veggfast og laus
2. lita flate i terrenget
Sjå også anveggspad'e, kvílepad'e, lislepad og mollpad'e.

1. Mýsan sprunge ette padó.
2. Eg plukka moltu oppå padó.

check pagge í seg

stappe i seg mat

Æ an hólsolten så paggar an í seg.

check paggelège

tykk og kraftig; gjeld personar

A paggelegt kvendi treng'e stóre klæi.

check paggjen

tjukkfallen

Gònil va' lítí å paggjí.
check paggji

1. liten sekk
2. gutunge

1. Eg hèv' barre an liten paggji mi.
2. Dei paggan ljót' allstǿtt gnåvast.

close pakk

ramp, personar som ikkje er til å stole på; bruka berre i eintal

close pakkbú

lagerhus

check pakke seg

ha seg bort

Du kan barre pakke deg heim'tt'e!

close paks

syfilis

check paltr'e

bylt (helst om klede som var knytta saman til ein bylt som ein kunne bere med seg)

Da ha' jamt an paltr'e mæ klæi å anna på ryggjæ fysst da flutte 'å støylen.

check Papa

Pappa
Sjå også Mamme.

Papa hèv' vòr' sjúk'e a heil vike.

check par

par

Kòri hèv' eg gjårt av dei tvau pòró mæ skjinnskó som eg gjøymde âv då vetren kåm?

check parapløy

paraply

Det va' så fæl'e an vind'e at parapløytti varte útvervt.

close parkett

parkett

check paskrí

1. ferdagods
2. mindre verdfulle ting som er lagde bort

1. Mi turge vel 'kji hav' mæ åkkå så mykji paskrí på desse stutte túræ?
2. Det låg nåkå paskrí híti loptæ som 'an inkji visste ko 'an sill' gjère mæ.

check pass

med måte

Det lýt vère a pass mæ det.

check passasi

"utbrodert" forteljing (ein person fortel om noko han har høyrt)

'An fortålde an fæl'e passasi som 'an ha' høyrt på bussæ.

check passe att'e

"betale med same mynt"

Eg ska' passe deg att'e a onnó gong for det du gjåri.

check passig'e

sparsam med td pengar
Sjå også jinídig'e gjèrug'e og nadige.

An kan vère fatikk'e om an æ passig'e.

close passigheit

sparsam med pengar

check patróne

patron

Eg fann a lâdd patróne som låg i grasæ attenat gymsalæ.

check patt'e

kvinnebryst

Anne tótte 'u ha' passeleg stóre patta.

close pattebrillu

brysthaldar

check pauke

stappe mykje mat i munnen
Sjå også mause.

Mi pauka å åte nåkå kallegt.

close paute

prege (lage dekor eller mønster i vått ler)

close pauti

plugg i enden av ei hesje

check péde (H)

køyre moped
Sjå også péd'e.

Eg péda heim'tt'e tídleg om morgónen, då eg ha' vòr' av ti' jentó.

check péd'e (H)
image

moped
Sjå også péde.

Eg hèv' trimma péden min ti' 11 hesta nò.

check peise

slåst

Jón peisa opp 'an Tòróv, å sló 'an mest'e helselaus'e.

close peise på

arbeide hardt; for å røkkje det ein skal, gå eller springe fort

check pékefing'e

peikefinger

Eg sló meg på pékefingjen mæ håmåræ så naglen varte blår'e.

close pékepinni

1. mindre pinne til å fylgje lina med (når ein les i ei bok)
2. peikestokk (til å peike på tavla)

check penn'e

1. penn
2. pennesplitt

1. Det æ så ímíse mæ dei pennó, eg hèv' ein som litarfilli.
2. Eg stakk pennen så úvýri néd i blèkhúsi at eg bøygd' 'an.

check pére / pérandi

forminskande ord

Den troskjen va' pére líten. Kjettâ fekk sjau kjeslinga, men den eini va' pérandi líten.

close perkass'e

vere frisk

check pesje

ertebelg

Æ pesjun úmogne, så æ da møyre å sǿte.

close pidd'e

fanatiker, ein som toler lite av andre, intolerant person

check pidden

snappsinna, "stutt lunte", intolerant

Tårål hèv' allstǿtt vòr' pidden.

close piddingji

vanskeleg og snappsinna person

check piggsett'e

sleggje, flat på ei side, spiss på andre sida, bruka til å forme naturstein til muring

Múraran brúka piggsetten fysst steinan inkji våre greie.

close pík'e

1. spiss topp på td fjell eller kyrkje, noko som stikk opp
2. pigg på stav

check píkejó / píkajó

forsterkande ord

No lýt du píkejó kåme!

check pikk inn'tt'e

smette inn att fort

Mæ same 'an såg æ, va' det pikk inn'tt'e mæ 'ó.

close pikk' å sand'e

1. "så fullt som sand" (td maur)
2. "rått og rote", alt

2. Eg tèk'e mæ mi bå' pikk' å sand'e.

check pikke

banke varsamt

'An pikka på rútâ å ville hav' út 'an Jón.

check pikke / pikkande

forminskande ord

Han va' pikkande líten. Eg vi' have barre nåkå pikke líti. An pikkandi líten tussi.

check pikke líti

svært lite, smått

Det va' pikke líti du ha' øydt av pæningó då du va' ti' Bý'n.

check pikke si av gari

skunde seg av garde

Fanten pikka si av gari helst'e fórt då hunden tók 'å 'an.

check pikkhúve

strikka lue med fastsauma dusk
Sjå også húve.

Nissan vare tídt teikna mæ pikkhúve.

check pikksinna

snarsinna

Pål va' så pikksinna at ungan tór' alli inn'å 'an.

check pikse

puss, skøyarstrek
Sjå også piksutt'e og piksen.

Òlâv fann jamt på nåkå piksu å moddu.

close piksen

1. person som har lett for å gjere puss / fantestrek mot andre
2. hesten kan vere piksen
Sjå også pikse og piksutt'e.

check piksutt'e

1. person som ha lett for å gjere puss / fantestrek mot andre
2. hest som ikkje alltid er til å stole på (gjer uventa ting)
Sjå også pikse og piksen.

1. Gunvor kan vère piksutt stundom, 'u kjæm'e på nåkå lapprí ell' fant.
2. Denné hesten æ alli piksutt'e.

check pile

plukke

Torbjør æ úti Hognesta'líinn å pilar týtebèr.

close pile si

reise fort avstad, kome seg vekk fort
Sjå også pile.

check pillemente

uskuldig fantestykke

Sòme unga fare stundom mæ pillementu.

check pillhýsi

penissokk ("sokk" til å ha over penis når ein var ute i sterk kulde)
Sjå også pilli og hýsi.

Papa fortålde at 'an ha' brúka pillhýsi bådi mæ 'an va' i høyskóg, å mæ 'an sette snòru.

check pilli

pikk
Sjå også dalli.

Pillen 'ass va' helst'e stutt'e.

close pils

pils

close piltre (H)

småspringe
Sjå også filtre (V).

check píne seg

halde ut, presse seg

'An pínte seg for å pisse på heile túræ.

check pínegrån

gran som har vakse svært seint pga dårlege veksttilhøve

Pínegrån kan brúkast ti' takspón'e.

check pinne

feste skosolane

Eg lýt få ti' pinne desse skóne i ikkó, pinningjí hèv' sprungje opp.

check pinnesýl'e

syl til å lage hol for pluggar i ein ny skosole

Skómakaren æ nøydd'e ti' have pinnesýla.

check pinning

nubb i skosolar (for å feste solane)

Pinningjí hèv' sprungje opp.

close pintére

1) betale, verte dømd til utlegg økonomisk
2) få svi for

check pípebít'e

munnstykke på pipe

Papa ræla opp pípebíten mæ an píperæl'e.

check píperæl'e

piperensar
Sjå også ræle.

Píperælan vorte fudde av tóbakks-saur'e ette kverrt.

check pípestell

"pipeutstyr" (pipe, tobakk og fyrstikker)

Gófa hève pípestelli sitt i kjistestólæ.
close piple

1. kvitre (om fuglar)
2. bruka om person med ljost mål

check pipre

1. skjelve (av rædsle)
2. strø pepar

1. 'U va' så ræd at 'u pipra å skolv.
2. Hèv' du pipra kåvesússi, Einår?

close pipår'e

pepar

check píre

piple

Mjåkkjí pírer út ó' koddunn.

check píre opp / píre fram

bruka om gras og vokstrar som spirer

Grasi pírar fram om våri.

check pirkle

pirke (i td mat)

Tóne pirklar barre i matæ.

close pirre

erte, få i sinne

close pirren

ilter, lett å terge

check pisen

strevsamt, einsformig

Det kan vèr' pisi å bake.

check pissemaur'e

eitermaur
Sjå også migmaur'e.

An må inkji setje seg dèr der æ mykji pissemaure.

check pissetrengd'e

bruka om person som kjenner at han / ho må late vatnet
Sjå også migtung'e.

Det kan vèr' úhǿgt vère pissetrengd'e fysst an æ i enn stór'e fókkehóp'e.

close pisslunka

lunka; bruka om kaffi og anna drikkande

close pitrandi líti

bitte lite, smått

check pjalti

sekk med innhald

Kom mæ dessa pjaltæ, så ska' eg leggj' 'an på klyví.

check pjaltr'e

bylt eller liten sekk med innhald

Eg hèv' mæ mi an líten pjaltr'e mæ klæi.

check pjaskerí

liten bagasje

"Eg hèv' nå mæ mi barre detti pjaskerítti", sa Tóne.

check pjeksi

1. hake eller kleppbròt med hake
2. snag eller plugg i endane av ei hesje

1. Pjeksan hange 'kji så godt i an stokk'e som hakan.
2. An lýt slå pjeksan godt n'i jórdí så hesjâ stend'e stǿtt.

check pjúsk'e

liten og/eller veik

'An va' an pjúsk'e, va' 'an.

check pjuskeleg (H)

dårleg tilstand hjå personar og dyr
Sjå også pjuskelèg'e (V) og pjuskjen.

Det va' syndlegt så pjuskeleg som den katten ha' vorti.

check pjuskelèg'e (V)

dårleg tilstand
Sjå også pjuskeleg (H) og pjuskjen.

Eg va' síle våt'e å såg nóg pjuskelèg'e út.

check pjuskjen

1. sjuk, ser klein ut
Sjå også pjuskeleg (H) og pjuskelèg'e (V).
2. om kattar som har slegest

1. 'U æ pjuskjí, 'u hèv' fengje lungebitendelsi.
2. Pusi kåm atte pjuskjen å riven.

close pjæsi

unggut (om lag 15-20 år)

check pjåtr

prat i eitt sett; vert ofte oppfatta som uvesentleg mas og vas

Det va' i eitt pjåtr mæ dei lisle ungâ.

check pjåtre

tale mykje med lite innhald (om born)
Sjå også pjåtren.

Ungan pjåtra så dei vaksne finge 'kji naudt tale.

close pjåtren

person som pratar mykje med lite innhald (pjatt)
Sjå også pjåtre.

check plage

pla, ha for vane

Èg plage allstǿtt slå húseteigjen fysst'e.

check plagg

1.skaut, til å ha på hovudet
Sjå også skaut og niveplagg.
2. kledeplagg

1. Plagg lýt an have, fysst an ska' gange stakkeklædd'e.
2. Ko allverdens mange plogg hèv' du på di i dag?

close plaiti

asjett

close plakate

plakat

check plass
image

husmannsplass

I plossó, i a lítí stòge, búdde húsmennan mæ húslýó sikkå.

close plassekåne

kvinne som bur på eller kjem frå ein husmannsplass
Sjå også plassemann'e.

close plassemann'e

mann som bur på eller kjem frå ein husmannsplass
Sjå også plassekåne.

close plast

plast

check plent

1. nøyaktig, akkurat (vert ikkje gradbøygt)
2. helst, nokså
3. absolutt

1. Eg va' plent færig'e då da kóme. 'An visste 'kji plent nær 'an kåm heim'tt'e. Eg meine plent du vi' lívræde meg!
2. Det va' plent ǿrvinskleg detti som eg stelte ti' i dag, men eg ha' 'kji venta fókk.
3. Det æ plent úmògeleg å vite detta.

check plent'e

skikkeleg, sedug

"D'æ úvandt å vèr' plent'e", sa Bjúg, han va' allstǿtt så sipelèg'e.

check pligg'e

pigg, tagg

Der æ an pligg'e ytst'i skjístavæ.

close plístre

plystre

close plístreblekkji

liljekonvall

check plǿgde bórd

bord med not og fjør (td golvbord)

Eg gjåre mi an síló'e av plǿgde bórd.

close plóghéme

plogstokk

check plǿgje

1. streve
2. pløye

1. "Den som ska' téne fær plǿgje seg", sa Lisle-Taddeiv, 'an va' ein av fossekaró.
2. Nò hèv' eg plǿgt i heile dag.

check plógjen

beste måten å gjere det på (helst bruka i bunden form eintal)

Det va' nóg plógjen, dèt!

check plǿgsle

nypløgd mark

Eg hèv' tvæ plǿgslu, ei 'å kvære teigjæ.

check plǿseleg (H)

0ppblåsen i andletet eller raud i andletet. Ein tunn person kan og vere "pløseleg" når han har sprunge fælt.

'U ha' vorte tykk å feit, å plǿseleg i andlitæ.

check plǿselèg'e (V)

oppblåsen i andletet eller raud i andletet; helst bruka om eldre folk som ser sjuklege ut (ein tunn person kan også vere pløseleg når han t.d. har sprunge fælt)

'U ha' vorte tykk å feit, å plǿselèg i andlitæ.

check plǿsen

1. rund og triveleg (eldre tyding)
2. pløsete i andletet

1. Gunnår æ plǿsen å i godt hald.
2. Æ an plǿsen så æ an for feit'e. Lidvår va' heit'e å plǿsen å pústa tungt.

close plǿseskór'e

bunadssko med pløse som ligg laus frampå skoen (det skulle "plapre" i pløsa når folk gjekk)

close pludr'e

tale utydeleg og med mest lukka munn

close pludreleg (H)

utydeleg tale (med mest lukka munn)

check plukkefeiti

feitt som ligg kring tarmane på dyr; bruka til talg; bruka berre i fleirtal
Sjå også feiti.

I plukkefeitó kan der vèr' mykji eisla som an lýt plukke út.

check plæv

slit, strev

Det æ a plæv førr'ell an æ færig'e mæ verkjinn.

check plæve

streve meir enn ein har godt av

Kjètil tóttest ljót' plæve aila 'ell aire. Ja, dú plævar deg ti'!

check plæven

strevsam

Det æ plævi i slåttæ.

close plåge

plage, ulempe

close plåge seg ti'

arbeide meir enn ein har godt av

close plåstr

plaster
Sjå også plåstre.

close plåstre

plastre
Sjå også plåstr.

close podde

padde

close podd'e

dam, mindre tjørn

close poddelèg'e (V)

vrong, gretten

check pòk'e

person som ikkje vil lyde, person som har lett for å furte, person som er imot det andre vil
Sjå også pòkjen og pòke seg.

Gunnår æ an pòk'e, 'an æ allstǿtt imót aire.

check pòke seg

vere sur eller vrang, ha lett for å furte, ikkje ville lyde
Sjå også pòk'e og pòkjen.

Da pòka sikkå å ville slett inkji høyre på aire.

check pòkjen

påståeleg, vrang, einvis
Sjå også pòk'e og pòke seg.

Lisle - Gunne va' så pòkjí då da sille ti', 'u ville alli fýe.

check poltí

politi

Kjøyrer du úlovleg mæ skóter, kan det hende at poltíi tèk'e deg.

check ponne

1. steikepanne
2. "hylla" under omnsdøra

1. Åslaug steikte si a dugeleg ponne flesk.
2. Nò æ der for mykji oske i ponnunn!

close pòsekjèring

kvinne som tiggar (bé'e si)

check pòsen

hoven, opptrutna

Tóre sér inkji frísk út, 'u æ så pòsí. Såvi æ så pòsen kring augó.

close posérleg (H)

snodig, forunderleg

check posérlèg'e (V)

pussig; ofte bruka om personar

Eivind va' helst'e posérlèg'e i dei gamle klæó si.

close posérlegheit

snodigheit

check posne

svulme opp

'U datt stygt, å fóten posna opp. Sauen posnar fysst 'an ligg'e a bil ette an hève tappa av blói.

close poss'e

pors

close post'e

1. arbeid, stilling
2. post

close postelín

porselen

close postfǿrsle

postombering

check postvèg'e

hovudvegen gjennom dalen

'An kåm daskandi ette postvègjæ tídleg sundagsmorgónen.

close póte

koppevaksinering (gammalt uttrykk)

check pòte

1. flytje litt etter litt ein tung ting med hjelp av reiskap
2. gå seint i oppoverbakke
Sjå også fète og pòte mæ sitt.

1. Kom mæ jinnstauræ, så vi' mi pòte denné steinen ó' vègjæ!
2. Mi vi' nå bigjynde å pòte åkkå oppigjænom.

check pòte mæ sitt

bruka om personar som ikkje vil gje seg i diskusjon
Sjå også pòte.

Adde dei hí våre einige, men Ånund pòta mæ sitt.

check pótrett

fotografi
Sjå også skjeldrí.

Kòr hèv' du gjårt av dei gamle pótrettó frå Amérika?

close potte

1. pissepotte
2. potte, volummåleeining, 1 potte = 9,6 desiliter = 4 pelar

close pott'e

to puter som er fest til hǿvri; dei tek av for tyngda på lasset

close pottebuttili

flaske; 1 liter

check préke (H)

tale
Sjå også præke (V).

D'æ 'kji så mykji 'an gjèri, men 'an æ fæl'e ti' préke!

check presendingji
image

presenning

No lýt du kåme mæ presendingó, for mi ljóte breie ive stòpúlen.

check pressehest'e

skreddarutstyr til å dampe eller stryke klede (Har liknande funksjon som eit strykebrett. Ein må plassere "pressehesten" oppå eit bord for å få rett arbeidsstilling når ein skal dampe/stryke klede på han).

Pressehesten æ polstra oppå, så an treng'e inkji anna undelag fysst an strýk'e.

check prestesveikadd'e

prestekrage

Eg plukka véne prestesveikadda i dag.

check prikk

1. prikk
2. prikk / pynt på flekkjesaumen i broderiet på setesdalsbunaden (både den mannlege og den kvinnelege)

1. Det va' leitt mæ dei prikkjæ eg fekk i fǿrarkórtæ mí.
2. Der æ trjú prikk inni midten av kvær grille.

close príme

tøyse, fantasere, ikkje seie heilt sant

close príse

kitle (noko som irriterer, td i nasen)

check prjóne

knappenål

Prjónu lýt an have fysst an ska' saume klæi. Det æ fælt ti' stinge seg på dei prjónó.

check prjålen

fint kledd, iaugefallande kledd (positivt meint)

Det va' prjåli mæ sò mykji lýsandi saum'e å sylv.

close prokratt'e

prokurator

check prǿvast

prøve kven som er sterkast i ryggjetak

Nær da mǿttest, prǿvdest da.

check prutte

seie "pro" til hesten for at han skal stoppe

Eg prutta, å hesten stansa ei gong.

close prutte på hesten

seie noko som tyder "stopp!" til hesten

close prý

pryde

Hæge, 'u prýr lagji dèr 'u æ.

check prýss

harpiks til felestrenger

Eg hèv' fengje nåkå nýtt prýss som du lýt prǿve.

check præke (V)

preike
Sjå også préke (H).

D'æ 'kji så mykji 'an gjèri, men 'an æ fæl'e ti' præke!

check pråm'e
image

flatbotna trebåt
Sjå også rǿi og eikje.

'An va' úti å ródde i pråmæ sí.
close pudresnjór'e

puddersnø

check pudresukker

strøsukker

Sòme líke pudresukker på grautæ.

close pukke

bruka i uttrykket pukke på

close punsa

pynta (om sko; td naglar, saum, farga skinnkant)

check punse

drikke litt av alkoholhaldig drikk (slik at ein kanskje vert full etter kvart; nedlatande og ironisk ord om den som drikk)

'An sat å punsa å drakk heile kveldi.

close púre

reint, ublanda, vert ikkje gradbøygt
Sjå også sjíre.

close purke

nedsetjande uttrykk om person som set seg mot alt eller ikkje vil vere med på noko

close purke

knurre imot, yte motvilje/motstand

check purke kvåe

skrape kvae til tyggjegummi (íkonnkvåe)

Eg hèv' vòre i skógjæ å purka kvåe i dag.

close purren

sur / tverr / egen
Sjå også purri.

check purri

sur, tverr, vrang
Sjå også purren.

Purran var' 'kji fornǿgde åtta da få det som da vi'.

check Pusi
image

pus (vanleg kallenamn på katten)

Eg hèv' alli sétt 'an Pusi på a heil vike nò.

close pústefudd'e

andpusten

check putt'e

1. "mæleboks" for passeleg mengd t.d. kaffe
Sjå også kafféputt'e.
2. liten kar

1. D'æ nóg mæ tvei putta ti' dessa kaslâ.
2. Tjógjei va' barre an líten putt'e.

check putte seg

skunde seg inn eller ut (til / frå hus eller liknande)

No lýt du sjå ti' putte deg inn'tt'e!

check putte seg

skunde seg inn eller ut (til / frå hus eller liknande)

No lýt du sjå ti' putte deg inn'tt'e!

close pylse

1. pølse
2. kjøtpålegg

close pylt'e

bylt, bunt

check pynte

1. setje i stand, reparere (td sko, snòru)
2. pryde, dekorere

1. Hèv' Asbjynn pynta skóne dí?
2. Sòme spǿni våre vént pynta.

check pynte smör

gjere ferdig smør etter at det er kinna

Fysst an pynta smör, vaska an út saupi å salta smöri.

close pynte snòru

gå etter snòrelínâ og rette opp dei rypesnarene som er i ustand

check pyntevó'

von om å kunne reparere td klede og gjere dei fine att

Dessa buksun æ så stygge at der æ alli pyntevó'.

check pýsse

pølse

"Dú salte pýsse", sa mannen, 'an åt opp kjæsen. Pýssun hengje mi opp å turke da nåkå viku.

check pæl'e
image

1. kopp med hank
2. pel, volummåleeining, 1 pel = 2,4 desiliter = 1/4 potte.

1.De'æ greitt hav' pæla for små unga, da æ så gó'e halde í.
2. Du lýt hav' minst an pæl'e feskjen rjómi ti' dessa kakedeigjinn.

check pæninge

pengar

Hèv' du 'kji pæninge, kan du 'kji kaupe nåkå. Èg hèv' pæningan mí i Valle Sparebank.

close pæningepung'e

pengepung

check pæningespiddi

"bortkasta pengar", bruke pengar tankelaust

Du må inkji kaupe denna pæningespiddâ.

check pæningji

mynt

Hèr ska' du få an pæningji av mi!

check pærâ spring'e

lyspæra er gåen
Sjå også springe.

Pærâ oppå fosstogtrèvæ hèv' sprungji.

check pøyk'e / pøykji

gut

'An æ 'kji kå an líten pøyk'e, så an kan 'kji vente så mykji av 'ó.

check pøyl'e

liten vassdam eller vasspytt (helst i myr, blautt lende)

Det æ 'kji visst at det æ så trygt å drikke vatni i dei små pøyló.

close pøyse

blaut myr som luktar når det vert grave

check

Sku mi på heií i dag?

check på / 'å

'U sette seg på stólen. Eg bar 'an 'å ryggjæ.

check på a lei / på lei

nokonlunde, om lag

Eg veit det sò på a lei. Der æ på lei a míl frå Nórdibǿ ti' Òveinang.

close på ananné (V)

på einannan

check på beit

bit på kroken (om fisk)

Fiskjen va' så på beit at eg fekk kalleg mykji.

close på bit

bit godt (om fisk)

Fiskjen æ 'kji på bit i dag.

close på evste

på / i "øvste rommet i huset"

check på faddandi fǿta

uttrykket er bruka om tilstanda til ei kvinne like før ho skal føde

Signe æ på faddandi fǿta, men 'u féktar líke mykji.

close på flaks

vere ute med gut eller jente og leiast i hendene

close på flekk å stad'

"gjere med ein gong"

close på flýgandi flekkjen

straks, med ein gong

close på fótó

oppegåande etter sjukdom
Sjå også fót'e.

check på fræmint (V)

på anna språk enn vallemål

Æ det 'kji dèt det heite på fræmint?

check på gåtten

fiske i bekken i tida når han går opp for å gyte
Sjå også gåtte og gått'e.

Torjús å Òlâv våre på gåtten seiste hausti, men det va' líti fisk'e da finge. Sku mi på gåtten snart?

check på haukelhest

bruka om når ein ber eit barn på herdane: ein fot på kvar side av halsen
Sjå også på haukenhest.

Det va' létt ti' få mauren i fótó fysst an sat lengji på haukelhest.

check på haukenhest

bruka om når ein ber eit barn på herdane: ein fot på kvar side av halsen
Sjå også på haukelhest.

Det va' létt ti' få mauren i fótó fysst an sat lengji på haukenhest.

check på heií

til fjells, på fjellet (uttrykket er bruka om å reise på heia, vere på heia eller å gå på fjellet)
Sjå også hei og nórd i heií.

Èg líkar godt å vère på heiinn. I morgó vi' eg på heií. Eg hèv' vòre på heiinn a heil veke.

check på hekti

på nippet
Sjå også hekti.

Nò va' det på hekti at mi rukke det førr'ell det varte mørkt.

check på hoggji

svært nært (at noko kunne gå gale)

Det va' på hoggji at 'u greidde seg.

check på húkjæ

på huk

An kan 'kji sitje for lengji på húkjæ, då kan an have vóndt for å kåme opp'tt'e.

close på hægste

1. høgaste toppen
2. høgast på himmelen (om sola midt på dagen), midtsommars

check på håri / på a hår

"svært nøyaktig"

Eivind va' så nøyen fysst 'an snikkéra, alt va' på a hår.

check på jamnen

oftast

'Er æ på jamnen mykji fókk på jóletréfestó.

check på lag

1. i særleg godlag
2. om lag, omtrent

Haddvår varte så på lag då 'an fekk so mykji fisk'e. 'An va' så på lag i dei bryddaupæ.

check på letten

godt i lag på grunn av å ha drukke alkohol

Det va' 'kji vanskeleg skjöne at Åni va' på letten, 'an va' mei' talig'e 'ell vanleg.

check på lívi

"på livet laust" (svært viktig å få det til)

Det va' plent på lívi å få gjårt det i dag.

close på Mónæ (H)

i militærteneste
Sjå også .

check på Móæ (V)

i militærteneste
Sjå også mó'e.

Tårål va' på Móæ då 'an va' nitten år, fysst'e på Voss, å så i Týslandsbrigadâ.

check på né'a

når månen er på ne; bruka berre i bunden form eintal

An sille 'kji antel klyppe ell' slakte på né'a, då varte det fillí udd å líti kjöt. Det néa leiver, tèk'e nýâ mæ.

check på nippæ

på nippen

Det va' på nippæ at eg fekk fiskjen på land.

check på runsi

1. i skrens, i rundgong (helst på isen)
2. i rulling

1. Ungan løypte på kjåkkji på ísæ å kóme på runsi.
2. Timrestokkan kóme på runsi på sleipó å trilla greitt úti ånæ.

check på rå'stògunn

uviss utvikling (td om veret)

Det varte sagt at veiri va' på rå'stògunn fysst an alli visste ko kant'e det vill' vríe seg ti'.

close på sjal

på besøk hjå andre folk og få mat

close på sjavstýr

på sjølvstyr (utan gjetar)

close på skrei

på farten (og vere oppjaga)

close på straff

i fengsel

check på støylæ (V)

på støylen (bruka om tida då folk var med buskapen på støylen)
NB: "Æ-lyden" i dette uttrykket er lengre enn i dativforma på substantivet støyl'e.

Mi såte i åtte viku på støylæ.

check på sæt

"som gjeld"
Sjå også sæt 'å og sæte.

Nò spile mi fysste inn ei gong, å då æ det inkji på sæt, men néste gong gjère mi opptak.

check på tiltentå / på diltentå

å stiltre seg på tå

'U gjekk på tiltentå, så da høyre 'æ alli.

check på tré'i

tredje høgda i eit stort bustadhus

Mi have tvau små sòveróm, a gong, trjú kòt, på tré'i.

check på tròtæ

uttrykk bruka om å ha lite att av td mat

No æ mjöli på tròtæ, du må inkji gløyme å kaupe att'e fysst du æ sǿetti. Nò æ det på tròtæ mæ mjåkkjinn.

check på trulten

vere gravid

'U æ på trulten, Anlaug.

check på úbeit

bit ikkje på kroken (om fisk)

Eg fekk líti, fiskjen va' på úbeit.

check på vadri

på villspor ute i terrenget

Det va' så skoddi på heiinn at mi kóme på vadri.

check på víandi vegg'e / på ví' vegg

på vid vegg, heilt open

Trandehúrí stend'e på víandi vegg'e, kan 'kji dú Bóa springe å lat' 'æ att'e.

close på vó' å våge

ta ein sjanse med stor risiko for at det går gale

check på vóní

i tilfelle, dersom, i fall
Sjå også vó'.

D'æ på vóní om mi kunne kåme. Eg vi' take mæ mi parapløy på vóní.

check påfynster

påfunn

Detta va' a fælt påfynster, detta ha' du inkji sillt gjårt!

check på'tt'e

på att

'U datt av vogninn, men så greidde 'u å springe attí å hoppe på'tt'e.