Ordliste

  1. A
  2. B
  3. D
  4. E
  5. F
  6. G
  7. H
  8. I
  9. J
  10. K
  11. L
  12. M
  13. N
  14. O
  15. P
  16. R
  17. S
  18. T
  19. U
  20. V
  21. Y
  22. Æ
  23. Ø
  24. Å
  25. *
Tal ord på M: 76 | Totalt: 1952 | nullstill
Forklåring Døme
check magge

bruka i uttrykket magge í seg
Sjå også maggelèg'e.

'An æ fæl'e ti' magge í seg fysst 'an sjalar si.

check make

1. mase
2. gjere mjuk
Sjå også make seg og nike.

1. Nò må du 'kji make sossa fælt, Titta.
2. Sill' an make skjinn ti' a heil fydde, va' det kalleg mykji arbeid.

check make seg

1. få gnagsår
2. mase fælt
3. opphalde seg ein plass der ein burde vite at ein ikkje er velkomen av dei fleste (vert rekna som upassande)
Sjå også make.

1. D'æ létt å make seg mæ nýe stivla.
2. Lýt du nå make deg att'e om detta dèra!
3. Lýt så han make seg dèr!

close male

1. male korn, kjøt, kaffi o.l.
2. katten mel
3. bruka i uttrykket male n'í

close maltre

klemme sund, knuse (bruka om kropp og ting)
Sjå også miltre.

check mannast

verte vaksen

Gúten fèr'e ti' mannast.

check mante

greie, orke

Ha' eg manta mei', så ha' eg gjinni villt.

close martéle

1. fare hardt med (t.d. skade) ein annan person
2. arbeide svært hardt

1.
2. 'An martéla si ti' i skógjæ, så 'an varte plent gorrtròta kverrt kveld.

close masére

marsjere

close matbórde

bere fram mat på bordet

close matlage

lage til eit måltid (td middag)

close matreie

lage seg enkel mat når ein t.d. er ute på arbeid

close maule

ete utan å drikke til
Sjå også tjurrmaule.

close mause

ete / tyggje godslegt, like maten godt
Sjå også pauke.

close mauskre

ete kraftig, ete grådig

close mée

måte saman; rite øvre kvarvet i ein bygning etter det som ligg under slik at ein kan felle dei greitt i hop

close megne

auke

"Hèr hèv' stae kjempetré, skógjen bóndehegna; spinka spart i mange lé, pæningpungjen megna" (stev etter Tarjei Bjørgulvson Rysstad, 1890-1977)

check meie

1. skadeskjote eit dyr
2. misse ein fisk av kroken

1. Eg skaut, å eg æ rædd'e eg meidde elgjen.
2. Det va' så lausbeitt at eg meidde i ei brennòte.

close meikkast

1. få varig skade
2. slå opp gammal skade
3. skadast (overførd tyding)

1.

check meikke

hindre einkvan i noko
Sjå også inkji meikke seg.

'An meikka mi å fiske i dei vatnæ.

close meine

meine, tru

check meite

1. lage spor i tre
2. greie, klare
3. styre, klemme saman dei to skjere-eggene
4. klyppe man på hest
Sjå også meit.

1. Dei som gjåre sikkå skjí, meitte jamt skjíne.
2. 'An meitte det ti'.
3. An skjæri lýt an meite for at 'an ska' skjère godt. 'An meitte mæ tungunn fysst 'an sat å tægdi.
4. "Hèv' du meitt måninn, Tóróv, eg såg 'u ha' lagt seg".

close mekkje

form for trolldomskunst eller kjerringråd

close mente

få til eit arbeid på ein noko strevsam måte (sjølv om personen ikkje er spesielt flink)

'U ha' vóndt for å få det ti', men 'u menta det ti'.

check mergsprengje
image

sage ein skurd i ein tømmerstokk mot mergen for å hindre at han sprekk

An ska' helst'e mergsprengje åsan fysst an timrar.

check míge

pisse
Sjå også mig.

Merrí meig på same staæ allstǿtt.

check miltre

klemme sund

Fóten varte plent miltra då 'u fekk steinen ive seg.

check míne
image

skyte stein med dynamitt
Sjå også skjóte.

An lýt húve "varskóhèr!" fysst an ska' ti' míne.

close minnast

minnast, hugse

close minsére

bruke mindre, minke (på forbruket,slik at det skal røkkje til)

check misfadde

variere i nedbørsmengd (nedbørsmengda er ulik frå stad til stad); bruka berre i eintal

Det ringde i nǿri Homm i gjår, men hèr i syndri Homm kåm det alli an dròpi, sò kan det misfadde. Det kan misfadde fælt regnæ i éleveir.

check misse

misse
Sjå også fǿre bort

Eg miste hesten, 'an gjekk gjennom ísen.

check mjarre

når kattane, særleg i laupetida, lagar lange, samanhengande lydar
Sjå også mjarr, mjarren og mjaukte.

Det va' fælt som kattan mjarra i nótt!

close mjaukte

mjaue, katten mjauar
Sjå også <#5619#mjarre.

check mjelte

1. kvile midt på dagen (om buskap)
2. jage kyrne ut på beite før dei vart mjølka om morgonen eller etter at dei vart mjølka om kvelden
Sjå også mjelt.

1. I Mjeltekvævæ æ godt å mjelte.
Eg æ úti å mjeltar kjý kverr morgón'e.

check mjóre

søkkje ned (om grums og botnfall)
Sjå også mjór.

Fysst mysâ skjírnar å mjórar, så søkk'e mjóri né'å botnen.

check mjå

saume saman remser av hud til eit reip (skjere endane opp i reimar, leggje dei om einannan, dra desse gjennom fleire hol og banke det flatt)

Detti býretògji æ mjådt ihóp.

check mòge

1. få lov til
2. måtte; bruka berre i konjunktiv
3. verte nøydd til
4. måtte, trenge

1. Eg måtte alli út å ríe i kveld, for eg æ så krímsjúk. Ha' eg mått sète på mæ di? Trú mi ha' mått lånt búí 'enni a hæg?
2. Måtte det gange dikkå godt på túræ!
3. Eg hèv' mått prǿva mange sjúka seiste årí.
4. Må eg út, Knut (altså på do i skuletimane)?

check mòke

1. ta vekk møkka frå husdyr som står på bås
Sjå også rennâ og mokstreglugg.
2. bruka i uttrykket mòke seg ti'

Vi' dú mòke, så ska' èg gjève.
check mókke

mjølke
Sjå også mjåkk, nèvemókke og strípemókke.

Gònil lære å mókke då 'u va' sjau år.

check mòne

1. auke / minke, gå framover
2. bruka i uttrykka vère mòní og mòne si ti'
Sjå også mòn'e.

1. Nò mònar det, tankjen æ snart fudd'e. Nò mònar det det. (Det æ snart færigt/tómt.) Nò mònar det, nò æ mi straks frammi. Nò hav' mi mòna desse steinæ, å fengje 'an mest'e út ó' åkræ.

check mǿte

møte

Eg mǿtt' 'ó mæ dei nýe Volvóæ sí.

check mudre

tale svært lågt og utydeleg

Turí mudra ti' 'ó Svein om eit ell' anna.

close muldrast

smuldre sund

check muldre

smule (bruka td om matsmular på kjøkkenbenk eller golv)
Sjå også mul og substantivet muldre.

'An ha' muldra så n'i tili at eg laut vaske ett' 'ó.

close munkast

leik med runde steinar

Bonní sitje å munkast på a rugge úti túnæ.
close munke

1. bruka i munke mylse
2. arbeide seint / forsiktig

2. 'Am munka å arbeidde nåkå líti, om 'an va' gåmål'e.

check munse

1. drikke eller ete smått og lite, nippe til (ofte bruka i samband med å drikke alkohol)
2. tyggje maten for småborna (hakke maten sund med framtennene)

1. Eg sat å munsa på nåkå kaffé då bóa kåm inn'tt'e.
2. Moirí munsa for det minste båni.

check mure

1. småverkje i kroppen
2. ulme

1. Eg hèv' tanneverk'e, det murar heile tí'í.
2. Ette' an skógbrann'e kan det mure i jórdinn i fleire dage.

check mureverkje

småverkje (over tid)

Eg mureverkjer i tonninn!

check murke

1. arbeide smått og jamt
2. furte, protestere
Sjå også substantivet murke.

1. 'An murka nòkå allstǿtt.
2. Da' murka i mót, å vill' inkji vèr' mæ.

close múrte

arbeide "allstøtt"/ heile dagen til seine kvelden
Sjå også múrt'e og gny.

close murvle

mone lite, fare smått

check muse

kviskre
Sjå også tuse og kjuse.

Ungan tikje gama å muse kvorairne. 'An musa nòkå ti' 'enni. "Den som musar, den lýg'e!" "Sku mi muse gama?"

close muskast

rotne, morkne, verte laus ved

close muske

grave laust td mose i husvegger (borna kunne av og til finne på å "røykje" mosen som tobakk)
Sjå også musk.

close musle

arbeide seint og få gjort lite
Sjå også muslen, substantivet musle og musl'e.

close muvre

gripe eller handsame eit eller anna på ein keiveleg og sein måte

check mýkkje

dra i spenane for å få mjølka til å kome ned i spenane, før ein mjølkar
Sjå også det andre verbet mýkkje og gjève útí.

An lýt mýkkje godt førr'ell an mókkar.

close mýkkje

raute lågt / rolegt
Sjå også det andre verbet mýkkje.

Kåvan mýkte å rauta ti' eg varte så leid'e at.

close mýle

bruka om andletsuttrykk i samband med å ikkje ville vise at ein er "på låtten"

close myljast

å vere smuldra sund
Sjå også mylje og flottmylje.

Høyi hèv' turka så fælt i dag at de hèv' múlst.

check mylje

male eller knuse i småbitar

Gófa múlde oksí i hondó å smaka på konni.

check mynde

ro bakover

An lýt mynde itt an ska' feste fiskenètí på land. Det æ viktigt å vère gó'e ti' å mynde itt an sèt'e út nèt i vind'e.

check mýre seg

slite "seg mest i hel" med arbeid, jamfør myrde
Sjå også kabbe seg.

Nò må du 'kji halde på ti' du mýrer deg!

close mýse

jakte på mus (katten gjer dette)

check mysje

leggje mose mellom laftestokkar

An lýt leggje jamt å inkji for líti fysst an mys'e.

check mýstre

lage suge- eller smattelyd med munnen for å få hesten til å gå
Sjå også prutte.

Èg tar alli mýstre, hesten min glór etti, å sér nær 'an ska' ti'.

check mýte si

gøyme seg
Sjå også mýten.

Da mýtte sikkå, å vill' alli ève a órd.

check mækre

1. gje frå seg lyd (om geit)
2. bruka om særmerkt menneskerøyst (ljos og skarp røyst)
Sjå også mækr og bækte.

1. Gjeití stód å mækra oppi fjøddetóne.
2. ko æ det du mækrar etti?

close mæle

1. måle lengde m.m.
2. seie
Sjå også mål.

check møykje

gjere mjukt
Sjå også møykje og møykje seg ti'.

Da møykje sikkå i Møykjerómæ i Kultúrsenteræ nò.
close møykje seg

bruke kroppen kraftig
Sjå også møykje og møykje seg ti'.

close møykne

mjukne

check

kjenne (bruka om kjenslelause kroppsdelar)

Eg mår 'kji lèmin mí i dag. Papa mår 'kji av hondó sí i dag, da verkje så fælt.

close måte

1. tilpasse
2. bruka i uttrykket måte at si og måte ti' m.m.