Ordliste

  1. A
  2. B
  3. D
  4. E
  5. F
  6. G
  7. H
  8. I
  9. J
  10. K
  11. L
  12. M
  13. N
  14. O
  15. P
  16. R
  17. S
  18. T
  19. U
  20. V
  21. Y
  22. Æ
  23. Ø
  24. Å
  25. *
Tal ord på E: 211 | Totalt: 13624 | nullstill
Forklåring Døme
close eg ska' seie di eitt!

Eg skal fortelje deg noko! (formane, seie noko ein tykkjer er viktig)

check egg

egg
Sjå også det andre substantivet egg.

Hǿnâ æ klukk å ligg'e på dei sjau eggjó sí'. Eggjí våre stóre å véne.

check egg

egg (på kniv, ljå m.m.)
Sjå også det andre substantivet egg.

An må 'kji støyte for mykji at eggjinn fysst an slípar. Der æ a harleg skorp egg på desse nívæ.

close egle

terge, erte

check egne

agn
Sjå også verbet egne og ongóli.

Fiskjen tók í førr'ell egnâ ha' sukkje néd'å botnen.

check egne

feste agn på fiskekroken
Sjå også substantivet egne, egne si og ongóli.

Eg egnar angbeita.

check egne si

gjere noko som er vågalt og farleg for liv og helse
Sjå også egne.

'An egna si út'å ísen, så eg va' plent lívræd'e at 'an kåm ti' å dette igjænom.

check ei

ei

Der va a vé ei, å tvæ helle ljóte. Der va' ei jente eg líka godt.

check ei'bǿlt'e

oftast bruka om gard som ligg for seg sjølv i landskapet

Mange ei'bǿlte gara var' fråflutte.

check eidsborgbrýni
image

bryne som vart laga i steinbrota i Eidsborg i Telemark heilt frå vikingtida til fram på midten av 1900-talet

Eidsborgbrýní våre nóg dei vanlègaste av brýnó som vorte brúka hèra i dalæ.

check ei'e

eid (bannord)

Gunnår fǿre néd mjåkkbyttâ, å la ti' mæ nåkå stygge ei'i.

check eigarsmann'e

eigar (den som eig tingen)

Kvæ æ eigarsmann'e ti' desse pungjæ som eg fann hít'å vègjæ?

close eige si

skulde pengar

Jón eig'e mi tjúge krónu.

check ei'gjara

fingerring (enkel ring av sylv)

Denné gamli ringjen æ ei'gjara.

check eigjen /ègjen

eigen

Èg tikje 'u kan brúke sin eigjen bíl'e, å inkji barre låne min. 'An spennte ballen i ègji mål.

check ei'gjengd'e

bruka om person som helst held seg åleine og vil greie seg sjølv

"Eg æ ei'gjengd'e", sa Lavrans, han kåm mæ kjý sí ette dèt dei hí ha' reist mæ búskapæ på heií.

check eigló

nistire
Sjå også eistíre.

Gunnår eiglódde då 'an såg den véne jentâ.

close eign

eigedom; helst bruka om heieområde

close eigna'smann'e

eigar (person som eig jorda som vert bruka; td bruka av andre folk enn eigaren)

check eigong

ein gong

Eigong eg vill' på heií, såg eg an bjynn'e.

check ei'hendingji

person som har mist ei hand

'An æ fæl'e ti' greie seg, om 'an æ ei'hendingji.

check eihendis

gjere ein ting med ei hand

Detta kan eg greie eihendis. 'An bar sekkjen eihendis.

close eihondskar'e

mann som er så sterk at han "greier med ei hand" det andre må bruke båe hendene til

check eikje
image

trebåt, som ikkje har flat botn
Sjå også pråm'e og eikjestó.

A eikje gjeng'e djúpare i vatnæ 'ell an pråm'e.

check eikjestó

båtplass ved elv eller vatn
Sjå også eikje og stó.

An æ nøydd'e ti' have eikjestó, hellis kan båten rèke av ell' var' øyelagd'e.

check eikjynne

lita molte med eitt "korn"

D'æ 'kji mykji værdt í å plukke eikjynnu heile dagjen!

close eikkå

eitkvart

close eikoleis / eikvorleis

på ein eller annan måte

check eikosta

betalt av berre ein person

'An bygde heile vègjen, eikosta.

check eikvor gongjí

ein og annan gong
Somme seier "eikor gongjí".

Det va' barre eikvor hende gongjí Taddâk va' heim'ttom.

check eikvorsinni / einkvorsinni

ei eller anna gong

Dèt stykkji lýt eg lèse eikvorsinni. Einkvorsinni få mi vel vite det.

check eikvorstad

ein eller annan stad

Reissdýrí mòg' eikvorstad vère.

check eikå hende órdi

eitkvart ordet

Det knast barre eikå hende órdi í 'ó. Eg skjöna barre eikå hende órdi av det 'an sa.

check eilagt

eintråds garn

Eg vi' hav' spiti mitt tunt å létt, så eg brúkar barre eilagt.

check eilang'e

uskøytt; bruka om stokkar o.l. som ein ikkje treng å skøyte

Det va' barre eilange stokka. Bóri æ eilangt.

check eilita

einsfarga (treng ikkje vere farga med fargestoff)
Somme seier "eislita".

Kvíletjelli æ eilita.

check eimen

sjukleg, svakleg, falma, uvel

Dótte mí æ eimí nò, men eg håpar at 'u kjæm'e si.

check eimørje

glohaug, raudglødande glør
Sjå også ellmørje, glǿse og glósjǿre.

Der va' a fæl eimørje då jónsokbåli ha' brunne néd.

check ein

ein (talordet)
Sjå også den ubundne artikkelen ein (V) og ein (H).

Eg åt eitt sǿtepli å ei pære.

check ein

Ein (hankjønn). Den trykklette forma er ulik i Valle og Hylestad: I Valle: "an", i Hylestad: "enn". Ein brukar berre den trykklette forma som artikkel, den trykksterke er eigentleg eit talord. Sjå også den ubundne artikkelen ein (H) og talordet ein.

Eg æ enn hylstringji. Eg æ an valldǿli.

check ein

Ein (hankjønn). Den trykklette forma er ulik i Valle og Hylestad: I Valle: "an", i Hylestad: "enn".
Ein brukar berre den trykklette forma som artikkel, den trykksterke er eigentleg eit talord.
Sjå også den ubundne artikkelen ein (H) og talordet ein.

Èg æ an valldǿli.
Èg æ enn hylstringji.

check ein mæ

ein av (td beste eller dårlegaste)

Gunnår va' ein mæ dei beste i klassâ.

check ein å anné

ein og annan
Sjå også anné.

Det æ ein å anné som inkji vi' vère mæ på dugnaen. 'U æ heimi barre ein å anné dagjen.

check einast om

verte samde om

I kommúnestýræ kunna da 'kji einast om kòr da sill' byggje ný'e skúli.

check einaste

1. utan anna i tillegg, åleine for seg sjølv
2. einaste alternativ

1. Ystegrísen èt'e an einaste. Detti æ best'e å drikke einaste.
2. Det einaste måtte vère om du kóm innom sundagjen.

check einérbak

oppkok av einerbar til reingjering av trekoppar
Somme seier "bak".

Nòkå av di fysste an laut gjère fysst an kåm 'å støyli, va' å sjóe einérbak.

check einérbuskji

1. einerbusk
2. person som er oppfarande og vert fort sinna; vert fort roleg att

1. Snjóren klabba så unde skjí at 'u nika da reine på nokå einérbuska.
2. Tórleiv frisar opp som enn einérbuskji.

check einér'e / einéri

einer

Det lýt vère stór'e einér'e ska' an finne góe króknèv. Einéran vakse kalleg seint, da æ sei'vaksne.

check einérlòg'e

avkok av einer; bruka berre i eintal
Sjå også lòg'e.

Ti' å två trékoppa æ einérlòg'e det beste.

check eini

eine

Da finge drops av mi adde trí, men det va' barre den eini som takka.

check einkvæ / eikvæ

einkvan

Eikvæ av åkkå lýt gjere detta. Einkvæ av dikkå gúta lýt gange fysst'e. Eikvort lýt vel èg au gjère!

check einstad

ein eller annan stad

Einstad lýt an gjèr' av si.

check Einår

Einar

Einår va' rudkallen i Ríkjæ.

close eipikkari

einhandsfeisel

check eipikke

slå eihendig på mineboret (både snu og slå, åleine)

An kan var' nøydd'e ti' eipikke fysst an inkji hève aire ti' hjelpis.

check eirk

eir (på kopar, messing o.l.; bruka berre i eintal)
Sjå også eirke.

Kasla av kåpår'e med eirk på må an alli brúke ti' mat'e, an kan vare forgjifta.

check eirke

eire (når det lagar seg grønt belegg på kopar p.g.a. fuktig luft, belegget tærer på koparen)
Sjå også eirk.

Kåpårkaslan eirke itt an inkji brúkar da.

check eise
image

1. rund jernomn med ringar eller takke oppå
2. fast eldstad ute, mura av stein
3. steinar lagde rundt elden ute i terrenget
Sjå også eisering'e, spuns og omn'e.

1. Anne sat innmæ eisâ å rǿre i grautegrýtunn.
2. Mamme tykka prím i eisunn på støylæ.
3. Det va' godt å hav' eise så inkji ellen fekk spreie si.

check eisebrand'e

stokk framme i grua for å halde glørne på plass (og halde varmen vedlike)

Eg trúr eg lýt býte út eisebranden, 'an æ mest'e barre kòl nò.

check eisemadd'e

1. åleine
2. den einaste

1. Eg sit'e eisemó, å tikje helst'e dauvlegt. Eg va' innom ti' 'ó Gófa, 'an sat eisemadd'e'.
2. "Gamlegófa va' visst eisemadd'e om å greie detta karsstykkji", sa Såvi.

check eisering'e

omnsringane på eisâ
Sjå også spuns og eise.

Då 'an la på den minsti eiseringjen, brende 'an seg.

check eisestein'e

1. stein ved eisa til å sitje på eller til å setje gryta på
2. stein som eisâ er mura av

1. Det æ greitt å have an flat'e eisestein'e ti' å setje grýtâ på.
2. Eisesteinan måtte inkji vèr' for runde, sill' eisâ var' standandi.

check eisetré

trestong over eisa (til å hengje gryta i, utanfor stølsbua)

Eisetrétti laut vère av enn har'e tréslag'e.

check eiskjei

knivslire
Sjå også eiskjeinív'e og nív'e.

Eiskjeií æ ti' å have níven í. Ånund ha' an eiskjeinív'e vént útskòrí eiskjei.

check eiskjeinív'e

tollekniv
Sjå også eiskjei og nív'e.

Itt an ska' ti' heis, lýt an allstǿtt have eiskjeinív'e si.

check eiskjeitrykkje

"stempel" til å lage mønster på knivslirer

Aslag ha' så gó' a eiskjeitrykkje.

close eiskjilskopp'e

ein liten kopp med øl ein drakk av før ein bar likkista ut av heimen (berre ein person drakk av koppen)

close eiskròva

bruka i samband med gammaldags spinnerokk (liten rokk der hjulet står på skrå på ei einskild hovudfjøl)

check eisli

eitle, lymfekjertel

Eislan lýt an skjère út av slaktæ.

check eislistis

eins ærend
Sjå også adjektivet eislistis.

Eg lýt eislistis ti' býn for å býte denné fillni DVD-spilaren.

close ei'slungjen

einsidig, kjedeleg, monotont

close ei'spòla

ei breidde (om kjørkjetæpi)

check eistapi

einstape (bregne av sisselrotfamilien)

An må 'kji prǿve å ríve opp eistapan, då kan an skjère seg stygt.

check eisti

testikkel

Eistan vorte kattemat'e itt da slakta.

check eistíre

nistire, tanstire
Sjå også eigló.

Jón eistírde på dei véne jentun.

check ei'stǿingji

1. einefødt avkom av dyr eller menneske
2 einsleg person, original, særling

1. Mi vi' helst'e inkji få for mange ei'stǿinga unda sauó. Gunnår va' ei'stǿingji, da finge barre det båni, Torbjørg å Svein.
2. Ei'stǿingan vare jamnast'e gangandi eisemadde.

check eit

eit

Eg hèv a vènt hús å an gó'e bíl'e.

check eit å hende

eit og anna, langt mellom kvar

Det va' barre eit å hende bèri dèr eg plukka. Eg såg barre eit å hende dýri.

check eiterbein

beinbit som har verkt ut frå ein skade

Det tèk'e tí' førr'ell eiterbein kjæm'e út ó' kroppæ.

close eitili

eitle, lymfekjertel

check eitóla

einkjønna (om plante)

"Gråní æ eitóla", sa Gunnår.

check eitrebrodd'e

brodd på bier og kvefs

Eitrebrodden vare hangandi etti på den som vare stungjen.

close eitt av tvau

anten eller (av to alternativ)

check ejjuge

elleve; gammal form

Svein ha' ejjuge syskjin.

check ekkje

enkje
Sjå også ekkjemann'e og haugstadd'e.

Førr'e va' det fleire unge ekkju 'ell nò.

check ekkjemann'e

enkjemann
Sjå også ekkje og haugstadd'e.

Lavrans varte ekkjemann'e tí'leg, då kånâ dǿe i bånseng.

check ekse

øse seg opp, kome i affekt
bruka i uttrykket ekse seg opp
Sjå også eksi og i eksi.

'An eksa seg opp då 'an varte mótsagd'e.
check ekse

plukke kornaks i åkeren i skurden

Det va' jamnaste kånun å bonní som eksti.

check ekse seg opp

hisse seg opp
Sjå også ekse og i eksi.

Tór eksa seg så opp, at eg varte helst'e ræd'e.

close eksére / eksís

"slutta orden" i militære

check eksi

oppøsing, affekt; bruka berre i eintal
Bruka i uttrykket i eksi.

'An kåm i slig eksi då 'an varte mótsagd'e.
check eksím

eksem
Mange seier "eksém".

Gunne hèv' eksím å lýt brúke hanska itt 'u tvær koppan.

check eksís'e

militærteneste (vert berre bruka i eintal)

Órdi "eksís'e" hèv' vòr' líti brúka ette kríi.

check eksmére

like, setje pris på

Fókk plage eksmére å få hjelp itt da trengje det.

close eksméring

taksering

check ekta kar'e

kjernekar (påliteleg og grei kar på alle måtar)

Torgrím æ an ekta kar'e, 'an vare líka av adde.

check ekta sakji

grei og lageleg ting eller reiskap

"Detti æ ekta sakji", sa Aslag Gunnårson, om mykstyngjen som va' gjår'e av reissdýrhonn.

check ektesvipi

eit drag av likskap på utsjånad og oppførsel mellom ektefolk; bruka berre i eintal

Ektesvipi fær an vel barre fysst an hève vòre i hóp nòkå lengji? Det æ så rart mæ dei ektesvipâ, der æ kansi nòkå í det?

close elde

bruka i uttrykket elde ut

check elde út

ha eit utstyr så lenge at ein har slite det ut
Sjå også elde

Sòme seie at det lǿner si å elde út góe gogni.

close eldelèg'e (V)

ser gammal ut

check elg'e

elg

Elgjin tóke út då da finge veiri av åkkå.

check ell'

eller
Sjå også 'ell.

Antel det rigner ell' skjín'e, lýt an kave for fǿunn.

check ellandi

1. svært, veldig (om alder)
2. svært, veldig (om å vere rask, td i rørsle og arbeid)

1. Kristí må vel vère ellandi gåmó nò?
2. Danil va' ellandi svint'e.

check ellast

verte gammal

Gófa hèv' ellst fælt seiste åri.

check elle
image

fyre, ha eldvarme i vedomnen
Sjå også substantivet ell'e.

Å elle å spenne på ponnâ æ gódslegt.

check ell'e

eld; bruka berre i eintal
Sjå også elle.

An lýt lære ungan at da ljóte passe sikkå for ell'e.

check elle út

halde husdyr så lenge dei er produktive (til dyra er gamle), slite ut ein bruksting

Knút vi' elle út den gamli traktóren sin.

close ellebrann'e

lauseld

check ellesklèg'e

1. ser gamal ut
2. gamaldags

1. 'U hèv' vurte så ellesklèg i det seiste.
2. Det æ nåkå ellesklège hús da bú í.

check ellev

elleve

Knút ha' ellev bǿka mæ si i sekkjæ sí.

check ellfím'e

lett antenneleg

Enkjandi tunne bjørkenævra æ ellfíme.

check ellfjóm

oskefjom

Fysst an eller úti, kan an tídt sjå ellfjómí fjúke.

close ellfýrtaske

skinnpung med utstyr til å gjere opp eld med (flint, elljinn og njósk)

check ellgjøys'e

sterk varme som slår imot ein (frå bål eller brann)

Då húsí i Nórdstog brunne, kåm der an harlèg'e ellgjøys'e då tòkâ datt néd.

check ellgåmål'e
image

eldgammal, svært gammal
Somme seier "ellandi gåmål'e".

Da fortålde om a ellgåmó timre som ha' finndalslapt.

close elljinn

jern bruka til å slå flintesteinen på for å få gnist til å gjere opp eld

check ellkrakk'e

Jernkrakk til å setje gryta / kasserollen på. Jernkrakken står i åren eller eisâ ute, og ein elder under og rundt denne. Gryta / kasserollen står då støtt, sjølv om veden brenn opp.

Ellkrakkan kunn' have trí ell' fíre fǿta.

check ellmjåkk

gjeiterams

Ellmjåkk vare au kadda brannblóm'e, si 'u jamt kjæm'e fródigt på branntúpti.

close ellmørje

glohaug, raudglødande glør
Mange seier "ellmyrje"
Sjå ogå eimørje, glǿse og glósjǿre.

check ellskòre

reiskap / spade til å ta oska ut or omnen med
Sjå også glóskòre.

Eg tók út oskâ ellskòrunn .

check ellsljós

ljos frå ei flamme (frå bål, peis, brann e.l.)

Tóne å Haddvår såte å låse leksun i ellsljósæ.

close ellslògji

flamme / loge frå bål

check ellsmoir

glør som er att i oska (så ein slepp å gjère 'å att)
Sjå også ell'e og elle.

'Er æ etti a lítí ellsmoir i omnæ endå om mi hav' vòre úti nåkå tíma.

check ellsmæli

verknad av 1 full vedomn

Lidvår la 'kji n'í kå eitt ellsmæli, men 'an tótte det varte varmt nóg i stògunn.

check ellsnårt'e

trerestar som enno gløder, halvbrend ved
Sjå også snårt'e og snårte.

Det spratt nåkå ellsnårta frå omnæ å fram 'å tili då 'u la inn'ttí.

close ellsta'e

merke etter eit bål ute

check ellsterk'e

eldfast (toler sterk varme)

An lýt brúke ellsterk'e stein'e fysst an ska' múre opp åri.

check ell'ús

eldhus; frittståande bygning; nytta til baking, slakting og vasking. (Nokre bruka også eldhuset som verestad om sommaren. Var ofte plassert noko ifrå andre bygningar p.g.a. brannfaren)

Dei som ha ell'ús flutte jamt inn dèr om sommåri.

check eltast

springe etter kvarandre for å få tak i den ein spring etter

Ungan våre úti å eltest å stròka å ha' det gama ti' langt út'å kveldi.

check elte

1. jage, springe etter
2. arbeide svært hardt

1. Eg hèv' elt sauin i heile dag.
2. 'An elte å arbeidde mest'e mei' 'ell 'an ha' godt av.

close elvegust'e

elveblest (hudsjukdom)

check elvenævr

steinlav (ein kunne brenne steinlavet, og røyken skulle hjelpe mot elveblest)

Fókk trúdde at fysst an blés røykjen av elvenævrinn mót hú'inn, så sill' det hjelpe.

close empe

setje innpå, leide innpå emnet, hjelpe til å finne løysinga

check endar gjænom

frå ende til ende (og innom alle krokar og krikar)

Nò hèv' eg leita húsi endar gjænom ette hóvtongjinn!

close ende

tett ved, tett på

Sauin æ ende nórenat støylæ.

check ende langt

frå ende til ende

Kjètil gjekk Finndalen ende langt.

check endekóp'e

1. enden av tjukktarmen, bruka til kurvepylser (lyt skrapast innvendig).
2. blindtarmen

1. Det vare a grei kurvepýsse av endekópæ.
2. Såvi varte nøydd'e ti' take endekópen.

check endelangs

langs etter

'U fiska vatni endelangs, men fekk inkji nåkå.

check endestav'e

1. enden av ei grenselinje mot vassdrag og mot høghei
2. døden, livets ende

1. D'æ mest'e trúleg at endestaven i a býtelíne va' enn stein'e.
2. "Ja, ja så laut de vare endestaven hass detta", sa 'u om han som kjøyre seg ihèl.

check endi 'å

slutt på (om td mat og liv)

Nò æ det snart endi 'å mjölæ. Nò héldt eg på å gjère endi 'å sjave mi.

check Engeland

England (eldre seiemåte)

Mange tikje gama å farte rundt i Engeland.

check engjekadd'e

engkall

Fysst engjekadden raslar, ljóte mi slå.

check engjili

engel

Der æ måla an engjili 'punde tòkunn i kjørkjunn.

check engjils udd

ull med svært tunne ullhår (målt i my)

Sòme lomb kunne have engjils udd, av dei kan det vare mjúke å varme båneklæi.

check engjilsmann'e

engelskmann

Svein arbeidde i hóp mæ mange engjilsmenna på a plattform i Nórdsjǿæ.

check enke seg

ynke seg når ein har vondt

'An enka seg for dei vónde ryggjæ.

check enkedom'e

elende; bruka berre i eintal

Det va' enn enkedóm'e å sjå det sjúke kjéi.

check enkjandi

"forminkande" uttrykk

Eg kaupte nåkå enkjandi tunt tøy ti' gardínu i stògunn.

close ennanné

einannan
Sjå også ananné (Vallemål).

close ense

røre, take borti / på

close epdag'e

dagen før heilagdag

check eplebingji

potetbinge
Sjå også braubingji og bingji.

Eplebingjen va' plent fudd'e då da ha' bòre inn eplí om hausti.

close epleblóm'e

potetblom

check epleflus

skal av koka poteter
Sjå også flus, flysje og epli.

'An fluste sóne epli å gav epleflusi ti' kjý.

check eplefòr

potetdrill (rada der potetene er sette i åkeren)
Sjå også fòr.

Dú lýt gange atti eplefòrinn mæ a ríve å grave attive dei eplí som inkji æ dytte!

close eplefræ

settepotet

close eplefæri

haustferie (potetferie)

check eplegraut'e
image

potetgraut; bruka berre i eintal
Sjå også stampegraut'e.

Det varte jamt eplegraut'e om hausti.

close eplegrèv

heimesmidd og smalt grev med "hamarnakke" (skulle vere spesielt skånsamt for potetene)

check eplekake

potetkake, noko tykkare enn lompe

Eplekakun vorte steikte på takke.

check eplekjeddari

kjellarrom der ein lagrar poteter
Sjå også bakstrekjeddari, kjeddari, kjeddarlæm'e og kjeddartropp.

I Sýga' ha' da så gó'e an eplekjeddari.

check eplekvinn
image

kvern laga av tre (til å male koka poteter med)

Eg heve tvæ gamle eplekvinna.

check eplemjöl

potetmjøl

Eg brúkar eplemjöl ti' å gjère fruktgrauten stív'e.

check eplemoir
image

Poteta som vart sett i åkeren om våren, og som er "frøet" til dei nye potetene. Når ein tek opp dei nye potetene, finn ein ofte "eplemoirí" att som ein geléklump.

Eplemoirí hèv' mange avkåm. Det hendte at ungan kastast eplemoiri, itt da tóke opp eplí.

close eplenút'e

kjensle av krampe i bryst og mellomgolv når ein et poteter fort og utan å tyggje skikkeleg

check eplerond

potetdrill

Eplerendan gjinge i hogglykkju.

close epleskjǿve

kløyvd potet (skadd med plog eller spade når ein tar opp poteter)

close epleskul

potetskrell

check eplesó'

vatnet / krafta som det er koka poteter i; bruka berre i eintal
Sjå også só'.

Eplesó'i gjèv' eg ti' búskapæ i hóp mæ mjöl å anna godt.

check eplestamp'e
image

potetstamp, reiskap til å stampe potetgraut

Mamme stampa eplegrauten eplestamp'e.
check eplestump'e

spesielt tykk potetkake
Sjå også epli og stump'e.

Eplestumpen vart'e langsteikt'e i stumperómæ.

close epletaking

potetonn

check eplevís'e

potetgras

Mi gjinge tvíkrupne å skåre eplevís'e mæ sigd'e å kasta 'an i hauga.

check epli

potet
Sjå også sǿtepli.

Sóne epli høyre ti' nó'smatæ.
check epl'onn

potetonn

Skúleungan finge frí i epl'onninn, å laut hjelpe ti'.

close eplutt'e

tydelege flekkar; bruka om hestar

check epl'åkr'e

potetåker

Epl'åkran have mest'e kåme bort, så no kaupe mi eplí sjå handelsmonnó.

check erje

verkje, svelle; om betent sår som ikkje vil gro

Fingjen min hèv' erja å verkt så lengji.

check erje seg

vere vond og la det gå utover andre; herje og banne

Gjermund erja seg å sló, banna å svór, å sló dressjakkâ mót spíssléâ 'ass Òlâv.

check ermelask

kile eller trekant under ermet på td skjorte
Sjå også lask

Skjorta varte rómsåm å lagelèg fysst an felte inn a ermelask.

check ermestaup

tøystykke under armane; bruka til å gjere t.d. ei skjorte noko vidare

check ertepesje

erteskolm

Ertepesjun kan an ète som da æ, fyrr'ell da hav' mognast. Ertepesjun æ góe å maule.

check erve

arve
Sjå også ervingji.

Si' du hève så mykji pæninge, hève du ervt ell' hève du vunne i tippingjinn?

check erv'e

jerv

'An èt'e som an erv'e.

check ervingji

arving
Sjå også erve.

Ervingan býtte sikkå alt.

check Esjas

Esaias

I Valle va' det an prest'e som varte kadda Esjas.

close eskjekopp'e

kopp som flaut i ølbollen ved td gravferd eller bryllaup (Bruka til å fylle i "individuelle" koppar og krus med. Ordet er truleg ei stytting av eiskjilskopp'e)

close esle

stelle til høygjev
Sjå også gjèv og gjève.

close ett' ananné

etter einannan

check ette

etter
Sjå også etti.

Du kåm ette mé. Eg gjeng'e ette vègjæ.

check ette gåmålt

frå gammalt av (lokal lærdom frå langt attende i tid)

"Ette gåmålt sille an alli gjère det sossi"!

check ette hond

etter kvart

Hèr va' mykji å mangt å gjère, men mi ljóte take det ette hond.

check ette kverrt

frå hand til munn

"Mi have alli kå ette kverrt", sa húsmannen.

check ette munni

"frå munn til munn" (direkte læring)

Stèví lære da ette munni.

close ettelaga

tørstedrikk som ein får ved å sile vatn gjennom sadden
Sjå også substantivet ettelaga.

Ettelaga ǿl va' gó'e tostedrykk'e.

check ettelagji

tørstedrikk som ein får ved å sile vatn gjennom sadden

Ettelagan humla da, men da vorte' inkji só'ne å inkji sette gong 'å.

check ettelaten

likesæl, doven, tendens til å utsetje ting

Sku fókk røkkje nåkå, kunne da 'kji vère ettelatne.

check ett'ennanné

etter kvarandre, på rekkje og rad

Kjýne røkkte så greitt ett'ennané.

check ettenón

ettermiddag
Sjå også nón og fyrenón.

Ragnill tala mæ sjave seg: "Så sei' fókk at eg æ så gåmó, å så tikj' eg 'kji det hèv' vòri kå som a ettenón".

check ettesèt

tek lang tid

D'æ a ettesèt å reiske bèr som æ blanda mæ skógsrusk.

close ettesía

for seint

close ettesleng'e

dei to siste av dei fire linene i eit stev
Sjå også fyresleng'e.

close ettesveip'e

dei to siste linene i eit stev eller siste delen av ein slått

check etti

att, tilbake, etter
Sjå også atte / 'te og ette.

Da vår' alli etti kå tvei av brǿó.

check etti kå

att berre

Da våre etti kå tvau, dei hí ha' reist.

check ett'å

etterpå

D'æ létt å vèr' klók'e ett'å.

close evsitje

Det som sit att av renninga i ein vev når ein har klypt ned den ferdige veven.

check evste

øvste

Det va' barre den evsti stokkjen som inkji va' ròten.

close evstemæ

"øvst oppe ved"

check evsteskjeltil

lite rom over full 2. etasje i eit hus (oppe i mønet)

På evstesjeltilæ æ der mykji rapi. I húsó mí æ der evsteskjeltil i dei eine endâ.