Ordliste

  1. A
  2. B
  3. D
  4. E
  5. F
  6. G
  7. H
  8. I
  9. J
  10. K
  11. L
  12. M
  13. N
  14. O
  15. P
  16. R
  17. S
  18. T
  19. U
  20. V
  21. Y
  22. Æ
  23. Ø
  24. Å
  25. *
Tal ord på O: 149 | Totalt: 13624 | nullstill
Forklåring Døme
check odd fjóre

alle fire; om jenter (eldre bøyingsformer)

Da kóme odd fjóre systan ti' mǿtæ.

close odd'e

fremste delen av ljåen
Sjå også ljår'e og kjót.

check oddekrepp'e

bøygen på ljåen ut mot odden

Eg líkar 'kji den ljåren, der æ for stór'e oddekrepp'e.

check ofse

overdrive, lyge

Åni va' vani ti' ofse, så an visste 'kji ko an måtte trú.

close ofsen

å vere ofsen av seg - overdrive

check ofsing

overdriving

"D'æ a fæl ofsing å seie at Jörund drap sjau mann".

check ognekvoss'e

svært kvass egg på reiskap

No lýt du vère vòrig'e, níven æ plent ognekvoss'e.

check okla

ankel

Eg vrei meg så i okla då eg datt på skjí i gjår.

close okla

ankel

check okle ihóp

føye saman to taksperrer med ein treplugg i toppen

I mǿnæ æ raptan okla i hop, tèkje út ti' hæltis, å mæ trénagli igjænom.

check oklelask

mønster i sokkane til setesdalsbunaden (både den kvinnelege og den mannlege)

Ingjer spitar på okleloskjí nò.

close okleleista

ha sokkar på føtene (utan sko)

check okleskódd'e

utan sokkar i sko (vert ikkje gradbøygt)

Det æ leitt ti' make seg fysst an gjeng'e okleskódd'e.

check oklespite

spolebeinet (bein som går frå kneet til hælen på baksida av leggbeinet)
Sjå også okla.

Fókk brute jamt av oklespitâ fysst da hoppa på skjí å dutte fælt.

close oklevassari

person som har vasskrekk og / eller er redd for kaldt vatn

close oksebukk'e

"halmbukk" (bunden om hausten)

close oksepeis'e

kraftig pisk (laga av oksepenis og med skaft på)

check oksl

jeksel

Eg trúr eg lýt ti' tannlækjæ å trekkje den vónde okslí mí.

close okt

1. vyrdnad
2. bry, arbeid, strev

1.
2. Det æ a okt mæ dei ungó.

check oljefrakke

sid fabrikklaga regnfrakk

Fókk stelte sikkå oljefrakku sjave mæ same ette kríi.

check oljekjól'e

sid heimelaga regnfrakk

Tóne sauma å olja si' ný'e oljekjól'e ti' 'u sille ti' heiss.

check olle

stort, uthola, avlangt tretrog, bruka til å salte kjøt og til baking
Sjå også tróg.

Kjöti vart'e salta å lagt i a olle. Fríaren ska' sjå n'i ollâ.

close om ananné

om einannan

check om inkji

1. øydelagd
2. forbi, avslutta
Sjå også vère.

1. Nò æ sykkelen min om inkji, så nò lýt eg kaupe mi ný'e. Det varte helst'e om inkji det 'an stelte .
2. Det varte om inkji mæ 'enn Tóre å 'ó Gunnår.

check om mǿnó

om morgonane

Mi æ 'kji så tí'lège om mǿnó som førr'e. Det æ så vóndt å ríse opp om mǿnó. Eg æ så fillen om mǿnó, eg tikjest alli kåm' i gong med det eg ha' sillt.

close om pass

om lag

da båre klinjen i fot, dei ha ompass ei lefse ti manns.

check ombròt

endring; bruka berre i eintal

Eg kjenner 'å gjiktinn at det vare ombròt i veiræ snart. Det vare nóg ombròt ette kommúnevalgjæ i haust.

check ombýti

stor forandring, stor skilnad

Det vare a stórt ombýti hèra heimi fysst Bóa reiser på víaregangandi skúli i Bý'n.

close ombårdsmann'e

formyndar

check omennanné

om einannan

Kara å kvendi sitje omennanné i kjyrkjunn no for tí'inn.

close omfar

fire eller fleire stokkar som er krøkte saman i eit lafta hus

check omfarast

1. gå om kvarandre; bruka berre i fleirtal
2. vere usamde

1. Mi omfórest, så mi treftest inkji.
2. Mi mòg' inkji omfarast for detta lisle.

check omfremmis

attpå, utanom, dessutan

'An fekk nòko mei' omfremmis maten. Omfremmis fekk 'an 100 krónu.

check omfremmis

i tillegg til, ekstra, utanom, ikkje medrekna

Ti' konformasjónæ fekk eg mange gåvu, omfremmis bíbili å salmebók. Eg fekk a gåve omfremmis lǿní.

check omkast

slåtteteigar som vart hausta av ulike eigarar frå år til år

Sǿ i heiinn æ trí teigji, da vorte brúka som omkast å slegne annakvert år.
close omkumplast

lage uorden, blande i hop

check omkumple

lage uorden, blande
Sjå også skjeple.

Nò ska' 'kji dú omkumple det, nò som èg hèv' lagt det så greitt!

check omlag

To bjørkekvister som vert knytte i hop i toppane og sveipte kring stakksneisí og ut mot kanten når ein høya og sette opp stakken. Når høyet skulle køyrast heim om vinteren med slede, vart "omlògjí" sveipte kring lasset for å hindre at noko høy fall av. Deretter vart det lagt reip eller tau rundt lasset.


Omlògji våre lange bjørkestranga.

check omlagast

verte omlaga, verte endra

"Dalen hèv' omlagast", sa Gunnår.

check omlòge

1. forandring, forvirring (Hans Ross' ordbok)
2. vier eller tunne bjørker (med greiner) til å leggje på høylasset på langs før ein gjurde det fast med taug

1. Stògâ va' i ei omlòge.
2. Skógehøytti va' stutt å skjarrt, så omlògun héle det på plass i vínd'e å humputt'e vèg'e.

close omnspad'e

trekrakk til å setje omnen på

check omnspípe

røyk-kanal frå skorsteinen og over taket

Sòme leggje nýe element inni gamle å fillne omnspípu.

check omnsponne

plata framfor døra på ein vedomn

Anlaug sette kaffékaslen på omnsponnâ, so héldt 'an seg varm'e.

check omnsring'e

omnsring
Sjå også spruns og omn'e.

Der æ merkji ette omnsringan på dei kakó eg steikti.

check omnsróm

1. "elderommet" i omn
2. rom i etasjeomn

1 Fydd omnsrómi, å gjèr 'å!
2 Sèt kaslen 'pi omnsrómi!

check omnstein'e

flat og høveleg naturstein til å mure pipe og peis med

Mæ Hagefoss funne da greie omnstein'e fyrr'e.

check omnstré

stokk over åreopninga

Omnstréttí våre jamt sjavvaksne, bøygde tré.

close omsipti

omskifte

close omsitjerí

"sitje om" eit dyr for å få skyte eller fange det

check omsons

øydelagt, borte; vert berre bruka i denne forma

Bånevogní æ omsons, eg trúr alli 'u kan stellast.

check omtrint

omtrent

Såvi å Bjørgúv våre omtrint líke stóre.

check om'tt'e

om att

Anne laut saume om'tt'e, for 'u ha' 'kji gjårt det vént nóg.

check ongóli

fiskekrok
Sjå også substantivet egne og verbet egne.

Ongólen på fiskestongjinn mí æ så rusta at eg trúr eg lýt setje på an anné.

check onn

1. uturvande strev med noko som er uviktig
2. onn, tiltak, framdrift

1. "D'æ alli verre onn 'ell såd i tonn". Titta ha' slig onn mæ å få út den lause tonní.
2. D'æ va' slig a onn mæ dei slåttæ.

check onnig'e

arbeidssam
Sjå også nyttug'e.

Anne va' onnig, å kvílte sjella.

check onnó fòrí

annakvar fòr i potetåkeren

Eplí vorte sette i onnó fòrinn.
check onnug'e

arbeidssam

Æ an onnug'e så røkk'e an mykji.

check opp slòv å néd hurrandi

tung bakke opp men verre ned att (Gamalt or Sætesdal)

"Opp slòv å néd hurrandi!", sa Tårål, då 'an gjekk midjom Òveinang å Homm.

close oppakta

oppdregen (om born)

check oppat

opp til

Gró reiste oppat vårfjósæ, 'u sille mókke ti' kvelds.

check oppbaka

reingjorde trekoppar med hjelp av eineravkok (td trau, koller og holkar)

"Det æ såvídt tròg å koddu vare oppbaka å tétte, så ljóte mi flytje ti' an anné støyl'e", varte det hermt.

check oppbakk

oppoverbakke

Péden min drèg'e godt oppbakk.

close oppbòlen

oppsvulma (væskefylt)

close oppette

oppetter

close oppetti

oppetter

close oppfægja

oppynta, oppstasa

close oppgjår

oppgjer om pengar

close opphold

stutt opphald i regnver

check oppi / oppí / pi / pí

opp i
Sjå også nédi / ni.

Mi våre oppi haugan å pila bèr.
Der låg tvau bonn oppí.
Ko mykji sku mi have 'pí?
'An låg 'pi kvílunn å dovna seg.

check oppidage

oppdage

'An oppidaga at 'an ha' gløymt brilló sí.

check oppigare

kvinne frå Oppigard (Kveste, Homme osb.)

Tvæ av oppigaró heite Gýró.

check oppigari

mann frå Oppigard (Kveste, Homme osb.)

Oppigaran tóke út ti' heis mæ skótera i fyrenónæ.

check oppigjænom

oppover

Åni fór oppigjænom i an himlandi fart'e.

check oppistòge

kvinne frå Oppistog (Harstad, Bø osb)

Mi mǿtte oppistògunn på Beileiinn.

check oppistògji

mann frå Oppistog (Harstad, Bø osb)

Hève du sétt ti' oppistògâ i dag? Oppistògan æ så hage å kånstige.

check oppí'tt'e / 'pí'tt'e / píttí

oppi att

Sku mi plukke oppí'tt'e desse bèrí mi hav' slègje néd? 'An tenkte ti' kaupe si nåkå vikebló, men 'an la da pí'tt'e. Vi' du hav' píttí mei' sukker?

check oppivi

oppover

Oppivi gjekk det trått i nýsnjóræ.

check oppkjækta

bortskjemt (barn)
Sjå også substantivet kjæktepòsi og adverbet kjækta.

Gútungjen va' så oppkjækta at 'an va' úhǿg'e.

check oppkóme

oppkomme
Sjå også kjelle.

Der æ så gó' a oppkóme oppi voddæ, 'u trýt'e alli.

check opplòge

avtale

Der va' visst a gåmó opplòge midjom Bergsó.

check opplut'e
image

øvste delen (broderiet og øvste tøystykket) bak på stakkane i setesdalsbunaden

Opplutan vorte godt granska i kjørkjunn itt fókk såge beint 'ni ryggjin på dei som såte frammafyri.

check oppmæ

opp ved

Eg stend'e oppmæ den stóri steinen!, húva Nikelos.

check oppó' / 'pó

opp or
Sjå også opptó'.

'U kåm oppó brunnæ, ette å hav' reiska 'an for musk.
Eg treiv músí i róvâ å kasta 'enni 'pó kjèræ.

close opprit

referat

check oppriven

oppskaka, sjokkert, ute av seg

Gró va' så oppriví av det vónde 'u høyri.

check oppræda

oppskræmd
Sjå også ræde og ræd'e.

Lisle-Gýró varte så oppræda då 'u såg den stóri hesten kåm springandi.

check oppskòt

oppkomevatn (særleg om vatn som kjem opp i vegen og frys til is)

Der æ så leitt mæ oppskòt i timreslæpunn at der æ vóndt å kjøyre.

close oppskúla

høgare utdanning (om person som har dette)

check oppslag

1. vrangbord (på strikka klede, genser, vott, sokk m.m.)
Sjå også bròt.
2. plakat

1. Oppslagji i desse jakkun ha' silt vòr' leng'e!
2. Da ha sett oppslòg på båe búin i Nórdibǿ.

check oppsmògjen

oppete eller uthola av dyr og insekt

Stólen va' så oppsmògjen at 'an va' kallèg'e å sitje på. Sandhaugjen va' oppsmògjen av mærakkjæ.

close oppstandari

stender (vertikal støtte i bygning)

check oppstig

stad på ein fjellveg der ein må stige høgt for å kome fram

Der va' så hågt a oppstig at búskapen kåm mest'e inkji fram.

check oppstròkjen

pynta og velkledd person

Gunnår va' allstǿtt så oppstròkjen fysst 'an sill' av ti' jentó.

check oppstytte

øvste del av stakken i setesdalsbunaden (uttrykket er bruka berre når ein har på seg stakken)

Tóre ha' pungjen i n'i oppstyttunn.

check oppsåte

1. høgda som halsen er høgare enn stokken han ligg vinkelrett på (i lafteknuten når ein tømrar)
2. høgde eller høg knut i terrenget

1. Oppsåtâ lýt vère passeleg håg ti' dei stokkjæ som vare timra oppå, på tverke.
2. Býti gjekk i a oppsåte.

check opptak
image

1. dyrkingsteig; jordstykke som er under oppdyrking
2. bratt veg opp ei li
3. opptak på lydband, film o.l.
4. initiativ
Sjå også take opp.

1. Dèr opptakji 'ass Knút Mykjidalæ va', dríve da nò "Brokkestøylen" på Furestøyl.
2. Der æ så fælt a opptak førr'ell an kjæm'e på heií.
3. Vurte di fornǿgde mæ opptòkó di gjåre i Ósló?
4. Mæ opptak frå bispæ, tók 'an det på seg.

close opptó'

opp or att
Sjå også oppó'.

check opptó / oppó'tt'e / 'pó'tt'e

opp or att

Du tar vel 'kji take det oppó'tt'e a gong ti?
Ungjen hoppa opp i a tunne, men fair 'ass lypt' 'ó pó'tt'e.

check opptrekt'e

ivrig og småkranglete i samband med diskusjon

Kjètil va' så opptrekt'e at eg tóre alli sei' 'ó imót.

check opp'tt' av dage

person som er svært lik ein av sine forfedrar (i utsjånad, tale- eller veremåte)

Det æ som å sjå 'an Ånund opp'tt' av dage, fysst an sér 'an Gunnår.

check opp'tt'e

opp att

Da kóme opp'tt'e adde fíre då da våre færige mæ hesjunn.

check opp'tt'egjipt'e

gift om att

Targjei varte opp'tt'egjipt'e a år ette at fysste kånâ dǿi.

close opp'tt'ekadda

få same namnet som ein slektning

check opp'ttemæ

opp langs

Såg du ko det hékk opp'ttemæ?

close opp'ttemæ

opp langs med

check opp'tt'ereist'e

oppattkalla; vert ikkje gradbøygt
Sjå også reise opp'tte og heite etti.

Anne varte opp'tt'ereist då dóttedótter 'enni varte døypt i dag.

check opp'ttesagd'e

oppsagt

Mange i kommúnâ vurte opp'ttesagde for å spare pæninge.

check opp'ttigjænom

oppover att

Tårål kåm springandi opp'ttigjænom, så det måtte vèr' eikvort som hasta.

check opp'ttom

oppom att

Kan du 'kji kåme opp'ttom att'e fysst du hève vòre sǿetti?

check opp'tt'å

opp på att (td andre høgda i eit hus, på eit kjerrelass, på ein stein)

Vi' du opp'tt'å, Titta, å hente gråkuptâ mí?

check oppøydt

oppbruka

Bå mjöli å sukkeri æ oppøydt.

check ordleie seg

ordleggje seg

Targjær va' fillí ti' órdleie seg, eg fekk jamt alli tak í ko 'u meinti.

check Orm / Orm'e

Orm

Vónd-Orm Víkjinn have mi høyrt å lèsi om, han va' visst fæl'e.

check ormebeisl

kvite beislereimar med svart stripe på midten (har også kròt)

Ormebeisli varte barre brúka ti' bryddaups å ti' messe.

close ormehoggjen

ormebiten

Eg varte mest'e ormehoggjen i gjår.

close ormeslikka bèr

blåbær som er blanke og svarte

check ormestav'e

stav med kluft i enden (til å halde fast orm med)

Ormestaven va' grei'e ti' å halde ormen fast med, førr'ell an kabba 'an.

check ormshâm'e

skinnet som ormen skifter

Det hendte at jentun la an ormsham'e unde hovdekodden for å sjå kvæ da sill' få ti' kjærasti ell' ektemann'e.

check orpe

kryssing av orrhane og lirype

Orpâ æ enn sjella fugl'e.

close orre

vere ivrig, vere utolmodig, vere i tidlegaste laget med det meste

Det æ 'kji fyre nåkå å orre oppi så tí'legt. Å, ko æ det du orrar etti!

check orri

orrhane

Mi såge tretten orra i Kjuklingekróne.

close orv

orv; bruka både om berre "skaptet" og om heile reiskapen med ljåen fastmontert
Sjå også stuttorv og langorv.

Det va' a gód orv å slå mæ.

check oskefís'e

pipelyd frå omn eller eldstad (når eld eller glør held på å slokne)

Oskefísen kan vère pípandi.

check oskerjóe

få oske på roddevippa

Fysst an fær oske på roddevippâ, då oskerjóar an.

check oskestump'e

grovt brød av sammale bygg (steikt i ein glohaug)

Det varte alli sett gong 'å oskestumpen.

check oskorei

åsgårdsreia

Oskoreií va' úti å ræda fókk i jólinn.

close oskrål'e

resten som er att når ein har koka og sila lut

Oskrålen æ etti i grýtunn fysst an hèv' skjírt lúti.

check osp

osp

Ospí æ inkji heitbrend.

close osteknarti

hard rest av ost

close ostesnei

lite stykke ost

close otr'e

oter

check Otre

Otra

Otre renne frå Hovdâ ti Kristiansand.

check otta

utan

'U va' der otta at 'an visste det. Eg gjèr' det 'kji otta du æ einig.

check ottabók

utanboks

Tóne kunna heile forteljingjí ottabók.

check ottabygds

frå ei anna bygd

Da kóme ottabygds ti' aksjónæ i Åmlí. Dessa fókkjí kjenner eg inkji, da æ ottabygds frå.

check ottafor

utanfor

Det va' visst kalleg glatt ottafor Besteland.

check ottafyri

1. utanfor
2. lengre ute i dalen

1. Jón stó' ottafyri å kaga inn glasi. Vi' du kjǿle deg, så lýt du stande ottafyri.
2. Hèv du vòr' ottafyri i dag?

check ottalands

i utlandet

Mi våre ottalands i januar.

check ottalandsk'e

utanlandsk

Om sommåri fèr'e det mange ottalandske turista gjænom dalen.

check ottaskors

utanfor veggen; uttrykket vert berre bruka når ein mæler opp avstandar

Mi vi mæle stògâ ottaskors.

check ottâti'

1. utanfrå
2. frå lengre ute i dalen

1. Eg kåm så kald'e ottâti', å sette meg innat omnæ.
2. Det kåm mange ottâti' på stimnâ.

check ottavèga

utanfor vegen (helst om stig)

D'æ tungt gange ottavèga, men stundom lýt an det, fysst d'æ dypla å díkji i vègjæ.

check ottenat

utanfor, på utsida av

Pusi sit'e ottenat glasæ å mjauktar, å vi' inn!

close ovgrei'e

svært grei; bruka om personar

close ovhest'e

overlag god hest

close ovkar'e

stor og sterk kar

close ovmenneskjinn

overlag godt menneske

check ovrell

tverrband av vidje eller tre (saman med nål å nautstokk'e) for å binde buskapen

Papa gjåre a nýtt ovrell.

check ovvègjis

uvanleg, overlag (td stort, flott)

Det va' ovvègjis ti' sykkel du ha' kaupt di!