Ordliste

  1. A
  2. B
  3. D
  4. E
  5. F
  6. G
  7. H
  8. I
  9. J
  10. K
  11. L
  12. M
  13. N
  14. O
  15. P
  16. R
  17. S
  18. T
  19. U
  20. V
  21. Y
  22. Æ
  23. Ø
  24. Å
  25. *
Tal ord på R: 104 | Totalt: 1954 | nullstill
Forklåring Døme
check ra

leggje i rader, stå i rader, sitje i rader

Kjètil radde heile åkren mæ lórtehauga. No ra kråkun sikkå på tillefóntræó. 'An æ gó'e ti' skjóte mæ bògji, å rar pílin oppette stóppâ.

check radde

røe lenge og vel (vert aldri ferdig)

Bjynn laut radde mæ adde menneskjin.

check ragle

gå seint på ein veg

Mi æ nòkå tílège ti' bussæ, men kunne mi 'kji barre ragle ti'?

check ragle

gå seint og roleg

Haddvår kom raglande at kjørkjunn i dag.

check rake

rake høy, gras, kvist, lauv o.l.med rive
Sjå også rake seg og ríve.

Det æ fórt å få blému 'å hondó itt an rakar forotta hanska.

check rake seg

barbere seg
Sjå også rake'nív'e, rakemaskjín og rakeblad.

Det æ greiare å rake seg maskjín 'ell hǿvili.

check rakle

gå seint
Sjå også raklen og rakl.

Trú mi sku rakle heim'tt'e nò, det fèr'e ti' skómne.

check ralle

falle, dette

Nò rallar eg, sa Góme, då 'u høyre a fæl gjysje.

check rande

lage render
Sjå også rond.

Papa randa staven min. Detti kvíletjelli som eg vèv'e, vi' eg rande i båe endó.

check rangse

vandre i terrenget

Kjýne fóre ti' rangse fysst soppen kåm.
check rape

rase nedover mot td golv (oftast bruka om mindre ting, td erter)

Det hèv' rapa av tòkunn i nótt.

check raple

1. trille, rase
2. tale lite gjennomtenkt
3. strøyme inn (td tekstmeldingar)

1. Eg høyre det rapla steina oppi fjøddæ i nótt.
2. An sill' trú det ha rapla fyr' 'ó, som 'an tala.
3. Det rapla inn é-posta då eg ha' skríva det dramatiske innleggji i Fæ'vennæ.

close rauke hauge jord oppmed potetplantene
check raule

remje, gaule

"Eg kan 'kji kvée men eg kan raule" (stevline).

check rauste

byggje raustet på ein bygning

Nò hav' mi rausta húsi i dag, så nò æ det klart for raptan i morgó.

check ravljúge (V)

lyge fælt
Sjå også ljúge og dravljúge.

Rannei sa: "Nò hèv' eg ravlògji for 'ó Papa, men eg tór' alli seie det som det va'".

check ravskjemme

skjelle ut kraftig

Taddeiv ravskjemd' 'an Úv'e for å hav' hoggje for langt, altså ive býti.

check reie

1. koke graut
2. bruka i uttrykket reie ti' og reie seg ti'

1. Tóne reier graut'e ti' middags. Nò vi' eg reie mi enn gó'e tukkji.

check reie

sjangle, stå ustøtt

'An reia lengji førr'ell 'an datt.

check reie si

huske
Sjå også reie, runse og runse.

Sku mi reie åkkå? Eg reia mi mykji då eg va' lítí.

check reikse

gå eller drive omkring nokså vidt; bruka om dyr og menneske

Eg hèv' reiksa i heió i heile dag, men alli sétt a reissdýr.

close reile

vingle til sides, bylgjande rørsle

check reise

1. reise
2. gå heim
3. stutt forflytjing
4. reise t.d. ein minnestein
5. døy
6. forsvinne

1. No hav' mi reist rundt heile jórdi.
2. No lýt du reise, du hèv' sète 'er i sjau tíma!
3. Reis hít ette fjærnkontrollæ!
4. Eg reiste an vé'ekost'e opp'ttemæ dei stóre gråninn.
5. No hèv' Angjærd reist.
6. Snjóren hèv reist nédi dalæ, men inkji 'å heió.

check reiske

1. skrelle rå poteter
Sjå også flysje.
2. reinske (td bær eller ei rist)

1. Vi' dú Bóa reiske eplí, mæ èg steikjer kjöti?
2. Mi have reiska ristí ti' bekkjeinntakjæ, så det inkji flǿser ivi.

check reive

sveipe småborn inn i eit vove kledeplagg (før ca 1945)
Sjå også reiv'e, reivebån, reivlingji og reivungji.

Det tikjest vèr' vóndsklegt å reive ungan så hardt som da gjåre førr' i tí'inn.

check rèke

1. flyte på vatnet, med straumen
Sjå også årek.
2. "reke etter bygda"
3. stikke td ein staur eller stong under td ei eldre løe eller eit stabbur
4. bruka i uttrykka: rèke út, rèke attí og rèke opp'tte.

1. Ko æ det som rèk'e út'å åne? Eg rók mæ straumæ på an flòti.
2. 'An drív'e tí'í mæ å rèke ette bygdinn.
3. Eg rók fiskestongjí unde den gamle lǿâ.

check rembe

vere doven, liggje gjerandslaus
Sjå også rembedag'e.

Om vetran rember Jörund seg det meste av tí'inn. Jörund ligg'e å rember seg i kvílunn.

check remje

skrike stygt og høgt
Sjå også ræme.

Pusi å Bóa remja om kappi i nótt!
close remme

tøygje (seg)

check rène

rastlaus, uroleg, utolmodig, fortfarande
Sjå også: rèn, og rènen.

'An rèna avgari så mi stóge 'an alli att'e.

check renne

1. renne
2. røme / springe unna

1. Vatni renn'e i bekkjæ.
2. Då den hin tók níven, rann 'an.

check renne

1. lage renning av renningstråden til veving
2. støype td sølv

1. I dag lýt eg renne så eg fær bigjynde ti' vève ette' hægjí.
2. Gófa rende nýsylv ti' júrehekti.

close rennespringe

kappspringe

check repte

leggje taksperrene på eit bygg
Sjå også rapt'e.

Det va' godt at mi rukke å repte i dag, så då kunne mi trǿ i morgó tídleg.

check réssleie

rettleie

Du tar' alli réssleie æ Targjær, hú hèv gjårt detta så jamt.

check ríe

1. skli
2. ride
3. pare seg
4. ride på skistavane

1. Det rei út a snjórås oppi heiinn.
2. Borgjill rei tanesprangji heim'tt' ó' skógjæ. Kjýne rie på kvorairne.
3. "Fókk ríe for líti!", sa Pål, om fókketalsútviklingjí.
4. Mi rie på skjístavó néd det bratte Gjili.

check rifse

gjere noko ujamt og uvøre
Sjå også rifs og rifsen.

'An rifsa å arbeidde, men det mòna líti. 'An rifsa å kjøyre så eg va' mest'e ræd'e.

check rigne

regne; bruka berre i eintal

I gjårførridagjen va' det kallegt dèt det ringdi.

check rikke

gå seint

'An rikka avgari, plent såvídt 'an knita si. Ljóte mi 'kji rikke heim'tt'e snart? 'An rikka hít ti' grannâ sí a ettenón.

check rikle

1. ta tak i
2. bruka om noko som er laust
Sjå også rikl og riklen.

1. 'U rikla mæ húrinn, men 'u va' læst.
2. Skapti riklar så på desse rívunn at an kan mest'e alli brúk' 'æ.

check rinde

1. skli
2. få fram stokkane med handemakt når det er så bratt eller ulendt at der ikkje er køyrande med hest. Der må då vere så bratt og glatt at stokkane glid av eiga tyngde. Det er best å "rinde" på frosi / snødekt mark (lite snø), med toppenden på stokken fyrst. Har ein vore uheldig med fellinga av treet slik at rota på stokken ligg i "rinderetninga", eller når stokken ligg ugreitt og må kappast, må stokken "kollast".

1. Bílen min rindte ti', å fór beint n'i lopti.
2. An lýt helst'e vère tvei mann ti' å rinde, ein i toppæ å ein i rótinn.

check ríne

bite på, verke på
Sjå også uttrykket ríne 'å.

'U va' så sterk at det rein alli 'å 'enni nòkå ting.

check ringje

ringe (telefon eller ringeklokke)

Inkji ringji ti' mi i morgó-hindagjen, for då æ eg oppi flýæ.

check ripe

1. i samband med slakting, å klemme ut innhaldet i tunntarmen med fingrane og reingjere han til "kurv'e"
2. dra bæra av ei "lilje"

1. Det æ kaldt å stande i åne i tímevís å ripe tarma.
2. Tór ripa sólbèrí, 'an vill' hav' da ti' sylte.

check risdengje

dengje med bjørkeris
Sjå også dengje.

Det æ slutt å rísdengje ungan.

check ríse

leggje eit lag med ris td under ein høystakk

Du lýt ríse godt i stakkstadæ, så høytti ligg'e tjurrt.

check risse

når kyr løyp oppatt gong etter gong

Det æ leitt kjý som risse.

check riste

1. sløye fisk
2. riste

1. Itt an rister fiskjen kan an sjå at hjarta pumpar lengji ett' at fiskjen æ dau'e. Da riste fiskjen i Lægdebekkjæ.
2. Eg fraus så eg risti.

check rite

1. streke
2. bruka i uttrykka rite av / å a fýrstikke (H), rite í a fýrstikke (V) og rite seg út.
Sjå også rit.

1. Herjús rita néd'i steinen mæ an spíker, det va' blautgrjót.

check rívast

leikeslåst

Da rivest fælt, dei tvei gútan.

check rjóe

drusle vatn over flatbraudleiven når ein steikjer han på takka
Sjå også roddvippe.

Fysst an rjóar, vare leivan brúnflekkjutte.

check rjóte

1. snorke
2. verte slengd eller kasta
3. bruka i uttrykka rjóte 'å hovdi, rjóte ó' / útó' og rjóte ó' ongli

1. Nò kan an operére seg itt an rýt'e for fælt.
2. 'An skúva meg så eg raut lang'e vèg'e.

check rjúke

1. ryke
2. bruka i uttrykket rjúke ti'
3. tape
4. tykne til regn

1. Eg sér alli det hév' ròkji ó' omspípunn 'enni Åslaug i dag.
3. An rauk å måtte frå garæ.
4. Fysst skoddí rýk'e opp'tt'e, kjæm'e der úveir, men fysst 'u legg'e seg néd, ell' løyser seg opp, kjæm'e der gó'veir.

check rjúve

blåse av taknever

Det va' syndlegt å sjå kòss det ha' ròvi av fjósæ på
Gullborrstøylæ. Hèv' an 'kji góe yfsingesteina, kunne da dette av, å då kan det bigjynde ti' rjúve.

check rǿ

rydje, hogge eller sage ned småtre og buskar

Åsmund rǿr dèr 'an vi' dyrke. Kòri va' det du ruddi? Om våri rǿr eg veddin for stein'e å anna som inkji ska' vère der.

check rodde

samle høyet i rader på marka
Sjå også substantivet rodde.

Ånund roddar, å Fókkji kjøyrer ballemaskjíni.

close róe

1. lage ro
2. lage ro (klinke) på td ein metalnagle

check rǿe

samtale
Sjå også substantivet rǿe.

Mi rǿa om så mangt. Da tikje gama å rǿe om gamle dage.

check ròke

fylle opp eit kar så mykje at det vert ein haug på toppen
Sjå også ròka og ròkji.

An kan ròke byttun, så fær an mei' mæ si.

close rolse

tale mykje tøv

check rǿme

romme
Sjå også róm'e og rómsklèg'e (V) og rómskleg (H).

Kaslen æ for líten, 'an rǿmer 'kji så mykji som mi trengje.

close rómke

gjere romare, gjere romt

check romstéle

romstere, lage ugreie, rote

'An romstéla útiv' heile stògâ, men 'an fann alli att'e brillun sí.

check rònéle

øydeleggje, ruinere

"Da arme út jórí å rònéle skógan sò som da dríve dèra!", sa Gamle-Svein.

close róse

rosemåle

close ròse

dette ned, rase saman

close ròve

vere i arbeid

check rubbe

samle mykje og raskt

Det rubba fórt ti' høy fysst der va' mykji fjårúvi i slåttunn.

close rudde

rulle klede med eit "ruddakjevli" (mangletre)

check ruffe

bruka i uttrykket ruffe seg ti'.

Hakji ruffa seg ti' mæ an tykk'e høyskógskjól'e då 'an sille på heií an kall'e vetredag'e.
close rufse

grovkarde ull til kairefyddi (rive ut dei verste flokane, og deretter karde ulla til rullar)

close rukke seg

flytje seg

close rukse

fortelje ei "sladresoge"

close rúle

ståke

close rundfare

saumfare

check rundle

gjere rundare

'An rundla tréimni så det varte greitt.

close runsast

svingast rundt på glatt is

close runse

1. springe rundt
2. huske (reie si er truleg eit eldre ord)
Sjå også runse, reie si og reie.

close ruple

bruka i uttrykket ruple mæ

close ruse

1. abortere
2. føde
3. rase småstein
Sjå også trèk'e.

3. Det rusa ti' oppi líinn. Det rusa ifrå lastebíltròmæ.

close ruséle

springe / virre rundt og bråke

check rusle

1. døy
2. spasere

1. Pål rusla i nótt.
2. Sku mi rusle an túr'e.

close rútéle

bråke, sjaue

check rúvne

verte oppskaka, gjere sterkt inntrykk, støkkje

"Nei, nò rúvnar eg", seie Mamme fysst 'u høyrer nåkå útrúleg vare fortålt. Eg tenkte eg rúvna då eg høyre for arige da våre i Sýstog. Eg høyre nåkå så fælt at det æ plent så eg rúvnar!

check rykkje

lage rukker (td i klede; skjorte, stakk - plissert, "fedda")

Det æ a konst å vère gó'e ti' rykkje.

close rýle

gjere uryddig

check rýme

1. røme
Sjå også renne.
2. jage buskapen frå der dei er om natta og ut på beite
Sjå også rýmeveg'e.

1. Rèven rýmde då 'an gådde mi.
2.Det æ helste ungan som ljóte rýme kjý.

check rynne

1. vekse groe på potet
2. vekse til med kratt og nye tre
3. verte større (om born)

1. Itt eplí fare ti' rynne om våri, lýt an brodde da.
2. Veddin rynne ti' itt det inkji vare slègji.
3. Det æ a bísn å sjå ko fórt bonní rynne ti'.

check rysje

1. rive
2. rive laust
3. noko som gjer sterkt inntrykk, td. motbydeleg

1. 'U ruste 'an i håri så 'an tók ti' tåró.
2. 'An ruste nåkå gras som 'an gav dei eine kanínunn sí.
3. Det rys'e plent í mi fysst eg sér makkan kravle i a daudt dýr.

check ræast

vere redd for

Eg ræest da alli finne fram fysst da sku ive heian i desse úveiræ.

check ræde

skremme, jage bort, gjere redd
Sjå også ræd'e.

Du rædar 'kji æ Kristí, hú æ jarta å støyg. Mi mòge stidd' åkkå så mi inkji ræde dýrí.

check rækte

lyd frå usmurde hengsle

Det ræktar i húrinn kverr gong eg lèt' æ opp.

check ræle

stikke inn eit eller anna, som regel for å opne
Sjå også ræl'e.

'An ræla stakefjøyrí inn i røyren.
check ræme

skrike med brølande røyst
Sjå også ræm'e og remje.

Inkji ræm sossa!
check ræse

1. rase (jordras, snøras o.l).
Sjå også rås og råsefadd.
2. lage rås (ved å velte steinar)
3. råne, køyre

1. Det ræser jamt i fjøddó om våri itt snjóren å ísen brånar.
2. Mi ungan tótte allstǿtt gama å ræse fysst mi våre på Húsefjødd.
3. Jón ræser med mopéd'e kverr dag'e fysst 'an kjæm'e ó' skúlâ.

check røkkje

1. kome tidsnok
2. utføre
Sjå også substantivet røkkje.

1. Mi rukke heim'tt'e i tí'i førr'ell regni kåm.
2. Tóne rokk allstǿtt mykji, 'u va' så fórtfarandi.

check røkkje

1. rekkje fram handa
2. gå i rekkje
3. strekkje seg
4. bruka i uttrykket røkkje opp
Sjå også verbet røkkje.

1. Eg røkkte fram hondí å helsa på 'an.
2. røkkji nò i rad, sa kjèringjí, 'u ha' barre ei kjyr.
3. Lògan ljóte få røkkje sikkå, da mòge 'kji liggje i kóvi

check røykje

1. røykje (om kjøt)
2. lage røyk mot plagsame insekt for buskapen (om kvelden, på støylen)

1. Inkji røykji kjöti so mykji som di gjåre i fjår!
2. Mi samla ihóp rår'e einér'e, å stelte an ell'e út'å støylæ, å røykja for flygjæ.

check røyne

1. erfare, røyne
2. Bruka i uttrykket røyne ísen.

1. Eg hèv røynt det så mang' a gong: Å dyrve æ an léttvint'e fiskemåti.

check røyne

raudne

'U ha' létt for å røyne. No bigjynde bèrí å røyne.

close røyre

tvinne taumen kring fiskestonga i enden (toppen) og feste godt

check røyte

1. slengje vekk i full fart
2. spreie
3. når hår losnar på dyr; òg nytta om prosessen ved garving av skinn
4. rotne
5. bruka i uttrykket røyte opp epli
6. Bruka i uttrykket røyte pinn
7. Bruka i uttrykket å røyte ut

1. Kjýrí va' fæl ti' røyte mæ honnó. An tók an pinni å røytte ormen langt av gari.
2. I verkjinn kunna det vèr' tungt å røyte út lórt'e an heil'e dag'e.
3. Hestan røyte fælt fysst det lí'e mót våræ. An kan røyte a lói skjinn mæ å leggje det i enn rennandi bekk'e førr'ell an garvar det.
4. Det røyter undâti' i a hús fysst jórdí æ så våt.

close røyve

sveipe inn, brette innunder (td stoff eller bløytte lefser)

check råne

verte rå (våt)

Vé'en rånar fysst 'an ligg'e úti i regnæ.