Ordliste

  1. A
  2. B
  3. D
  4. E
  5. F
  6. G
  7. H
  8. I
  9. J
  10. K
  11. L
  12. M
  13. N
  14. O
  15. P
  16. R
  17. S
  18. T
  19. U
  20. V
  21. Y
  22. Æ
  23. Ø
  24. Å
  25. *
Tal ord på K: 160 | Totalt: 2218 | nullstill
Forklåring Døme
check kaffégalen

kaffitørst

Unde kríæ våre fókk jamt bådi kaffégalne å tóbakksgalne.

check kaklen

person som ikkje får skikkeleg til det han vil
Sjå også kakle, kakl og hǿklen.

Tarjei va' sérs kaklen fysst 'an sille brúke iletrisk verktøy.

close kakselèg'e (V)

skøyar, "spesiell" (ikkje negativt)

Haddvår æ så kakselèg'e, 'an finn'e allstǿtt på nåkå lǿglegt ell' rart.

close kaksen

løyen, morosam person
Sjå også lǿgleg (H) og lǿglèg'e (V).

check kald'e

kald
Sjå også kald'e nedd'e.

"Eg æ så kold 'å hondó!", sa Yngjebjør. Eg æ ræd'e at det vare enn kald'e vetr'e i år.

close kaldgríni

kaldt og noko trekk, svir i andletet, vert ikkje bøygt i kjønn, tal eller grader
Sjå også kaldgrine.

Kaldgríni å snjómørkt på heiinn æ inkji líkandi.

check kaldgrusti

kaldt og noko vind, vert ikkje bøygt i kjønn, tal eller grader

Det æ godt an skjerv'e kring halsen itt det æ kaldgrusti.

close kaldsklèg'e (H)

ser kaldt ut; t.d. om ein verestad eller om skinnseter i ein kald bil

close kalleg (H)

skummel, stygg
Sjå også kallèg'e (V), og adverbet kalleg (H).

Det va' a kalleg sýn mi mǿtte då mi kóme heim'tte, húsí ha' brunni.

check kallèg'e (V)

skummel, stygg (forsterkande ord)
Sjå også adjektivet kalleg (H), og adverbet kalleg (V).

Åni æ kallèg'e itt 'an æ fudd'e. Hommfjødd æ kalleg bratt.
check kallrausta

røyst som ber godt, høyrest godt blant fleire som talar samtidig
Sjå også kvedd'e.

I Espetveit va' der mange kallrausta kara.

check kangselèg'e (V)

uroleg med hovudet ("kastar på seg" på ein ugrei måte og vrir og bøygjer på hovudet til alle kantar)

Den mannen hèv' a kangselegt lag, 'an vare lagd'e merkji ti'.

close kappfús'e

vere glad i å kappast / tevle
Sjå også kappast.

check karsklèg'e (V)

karsleg (også bruka om maskulin kvinne)

Knút stó så karsklèg'e i dei nýe masjónsklæó.

check kasen

1. trøytt, tom for krefter; vert ikkje gradbøygt
2. Fisk som vert liggjande daud i vatnet i fleire timar, vil kasne. Beina losnar frå kjøtet, dersom ein klemmer når ein reinskar fisken. Vert ikkje gradbøygt.
Sjå også kasne.

1. Nò æ eg så tròta å solten at eg æ plent kasen. 2. Det æ sòme som inkji vi' have kasen fisk'e.

check kaunsår'e

svært øm

Anne va' plent kaunsår då 'u ha' lègje allfor lengji å sóla seg.

close kaut'e

stolt, kry

check kavtròta

svært trøytt, vert ikkje gradbøygt
Sjå også blindtròta (V), tròta og tròte.

Eg hèv' saga vé'e i heile dag, så nò æ eg kavtròta.

close kjafselèg'e (V)

1. liten og veik person med lite kraft og makt
2. ustelt, oppfiltra
Sjå også tafselèg'e.

close kjafsen

oppsaksa, opphakka, tilsaksa, tilhakka

check kjakkjen

person som er masete / fæl til å klage
Sjå også kjakke.

Èlí va' så kjakkjí at eg líkar inkji å vère i hóp æ. 'An æ så kjakkjen å úlílèg'e.

check kjatren

prate utan stans, mase

Små unga æ tídt kjatrne; da lære sikkå ti' tale.

close kjaven

Sjå også kjave.

check kjeik'e

1. person som er noko meir enn rak i ryggen
2. person som vil vise seg / er stolt
Sjå også svær'e.

1. 'An va' sjúk'e a vike, men nò gjeng'e 'an líke kjeik'e. Ein som æ kjeik'e, sér sjellnare né' i grúsi 'ell ein som æ kruppen.
2. 'An gjekk der så kjeik'e. 'An kåm att'e líke kjeik'e.

check kjeiknasa

oppstopparnase, vert ikkje gradbøygt

Den gúten va' kjeiknasa.

close kjeivhendt'e

venstrehendt, person som gjer ting best med venstre handa, vert ikkje gradbøygt
Sjå også kjeive.

check kjennespak'e

flink til å kjenne att folk

Det æ 'kji adde som æ så kjennespak'e. Det æ iv'alt så kjennespòk æ.

close kjennskleg (H)

lett å kjenne att fordi ein har sett / høyrt den / det før
Sjå også kjennsklèg'e> (V) og adverbet kjennskleg.

check kjennsklèg'e (V)

lett attkjenneleg
Sjå også adjektivet kjennskleg og adverbet kjennskleg.

Eg hèv' 'kji sétt 'an på trædev år, men 'an va' kjennsklèg'e, endå så gåmål'e 'an hèv' vorti.

close kjeppsta'e

bruka om hest som er tung og vanskeleg å tøyme
Sjå også kjeppstrí'e.

close kjeppstrí'e

bruka om "stri" hest som dreg deg av garde sjølv om du prøvar å stanse hesten med taumane
Sjå også kjeppsta'e.

close kjepteleg (H)

ugrei språkbruk

close kjéreleg (H)

person som er koseleg, blid, smilande
Sjå også kjérelèg'e (V) og kjère si.

Det æ gama å vère i hóp kjèreleg fókk.

close kjérelèg'e (V)

person som er koseleg, blid, smilande
Sjå også kjéreleg (H) og kjère si.

Lisle - Knút æ allstǿtt så kjérelèg'e.

close kjeskjen

når ein har lyst på
Sjå også kjeske.

close kjilelèg'e (V)

straumlineforma (td fisk, fly og bil med liten luftmotstand)

close kjíletennt'e

bruka om sugegrøft med naturstein lagd som eit møne

check kjinksen

kastande med hovudet (om folk og hest)

Borkjen kjinksa då 'an kåm inn i stadden å venta på høy, ette an har'e arbei'sdag'e.

close kjislen

kilen
Sjå også kjislug'e og kjisle.

Inkji kjisl meg, eg æ så kjislen!

check kjislug'e

kilen
Sjå også kjislen og kjisle.

Gró va' så kjislug unde fótó.

close kjótkruppen

bruka om ljå som er bøygd inn mot kjótet

check kjúrelaus'e

omsynslaus, vørdlaus; vert ikkje gradbøygt
Somme seier "gjúrelaus'e".

'An va' så kjúrelaus'e ti' danse å riste seg (Gamalt or Setesdal)

check kjýlen

stort spenn (i ski og meiar)

Heimelaga skjí som æ kjýlne vi' létt grave seg néd i snjóren.

check kjympen

kjempar imot, vil ikkje lyde, ugrei, person som vil krangle og slåast.
Sjå også kjympe seg.

'An va så fudd'e å kjympen at mi lute vère tvei for å få 'an út.

close kjækteleg (H)

bortskjemd

check kjǿmt

lett tilgjengeleg, greitt framkomeleg
Sjå også ukjǿmt.

Der æ kjǿmt å greitt å gange 'å Strondelénæ.

close klabben

klønete, ha dårleg handlag

close klaka

frosen
Sjå også klakji, klake og honnklaka.

'An stó' der plent som 'an va' klaka.

check klamren

1. vanskeleg framkomeleg terreng
2. problem med å få ete

1. Der æ klamri å kåme forbí Klomrí. 'Å Úrelénæ æ så klamri å kåme fram.
2. Hesten æ så klamren ti' ète.

check klassen

griseleg
Sjå også klass og klasse.

Eg lýt två meg, eg æ så klassí 'å hondó.

close klauvhalt'e

dyr som haltar utan å ha synleg skade på foten; vert ikkje gradbøygt

check klavedrègjen

klave som ein dreg over stokken (truleg av jern; så stokken skal ha same form i heile lengda)

Stokkan i loptæ æ bå' magetægde å klavedregne.

check kledren

usmak på mjølkeprodukt; kan også vere klebrig eller seigt

Osten va' 'kji gó'e, 'an va' kledren. Eg tótte mjåkkjí va' kledrí.

close kleimen

rå luft, skodde (som legg seg på hud og klede)

check kleissen

seig, klissete

Karamella æ kleisne.

check klekk'e

1. grornæm jord
2. ikkje utvakse gras som er vanskeleg eller seigt å turke (og vanskeleg å slå)
3. sprø, ung (td rabarbra)

1. "Sò klekk a jórd gjèv'e gó' grǿe".
2. Det klekke grasi æ næringsríkt for búskapen.
3. Rabarbrai æ klekk'e fyre jónsok.

close klóklèg'e (V)

bruka om born eller ungdom som ser ut til å verte klok eller ter seg klokt

Gúten såg så klóklèg'e út.

check kludren

uhag, lite flink med hendene

Den mei kludrni av brǿó måtte da allstǿtt passe på så 'an inkji skamfǿre seg.

check klukk'e

rugeferdig høne

An kan høyre på kaklingjinn fysst hǿnâ æ klukk.

close klundreleg (H)

dårleg handlag i arbeid

close klurren

klønete (ha vanskeleg for å få noko til; om lag same tyding som tvoglen)

check klæeprýd'e

bruka om personar som ser pynta ut mest same kva slags klede vedkomande nyttar

'An va' sérs klæeprýd'e.

check knabbe

mest fullgod, vanleg god, vanleg dyktig (mest bruka om halvvaksne karar)
Sjå også knabbi.

No have mi gjårt a knabbe dagsverk.

close knedden

1. greileg skapt og kledd (om gut eller jente)
2. småspenstig

1. 'U va' kneddí å vént klædd.

close kneltren

mest vaksen; bruka om unge og sterke gutar

check knerren

sterk og spenstig (bruka om person som er sterkare enn ein kunne tru; bruka om helst liten person)

Dei tvei pøykan æ knerrne ti' arbeie.

close knerrhava

bruka om ein mei i slede og andre køyredoningar som er for skarpt bøygd

check knikjen

gjerrig

Dei tvei brǿan æ så knikne, da tikjest plent tvítære.

close knípeleg (H)

1. gjerug person som gjev så lite som råd for det ein kjøper (og prøvar å få så mykje som råd for det ein sel)
2. "samanklemd" kroppsbygnad

close knípen

lite, gjerrig

check kniskjen

sprøtt og tunt

Nýbaka brau æ kniskji å godt.

close knóteleg (H)

flink til å snakke og stikke seg fram

close knuldren

ujamn, uslett (td "kuler" på tre eller stein)

close knuldrutt'e

ujamn, uslett (td "kuler" på tre eller stein)

check knusstjurr'e

turt som knusk
Sjå også njósk.

Høytti va' knusstjurrt då regni kåm.
check knǿs'e

person som er "fin på det" / "stor på det"
Sjå også knǿsen.

Fúten va' så knǿs'e at Eidsvolls-mannen Òlav Tveitinn varte vónd'e på 'an.

close knǿsen

person som er fin på det / stor på det
Sjå også knǿs'e.

close knǿteleg (H)

jålete

check knǿtelèg'e (V)

elegant kledd

Gýró va' allstǿtt knǿtelèg fysst 'u va' út'å vangji.

close koddeleg (H)

rundt person i andlet og kropp
Sjå også kodde, nubbelèg'e og koddelêge (V).

check koddelèg'e (V)

i godt hald, friskleg, i godt humør

Gunne æ så koddelèg å fornǿgd allstǿtt. Kåven æ rund'e å koddelèg'e.

close kollblår'e

mørkeblå (mest mot svart; på hud eller negler, td etter slagskade eller ormehogg)

check kollsvårt'e

kolsvart

Ungan våre plent kollsvårte i anlitó då da ha róta i eisunn.

check kòlslòkjen

heilt sløkt (om eld)

Der æ 'kji ellsmøyr agong, så nò æ det plent kòlslòkji.

check konnviss'e

god årviss kornåker

Sòme åkra æ mei' konnvisse 'ell aire. Åkren Fossåkr æ så konnviss'e.

close konstig'e

1. flink, kunstnarleg
Sjå også hag'e, bikundeleg (H) og bikundelèg'e (V).
2. unaturleg, uekte
Sjå også konst og konstigt.

Gunne tikjest kåme av mæ alt, 'u æ så konstig å bikundeleg.

check korplutt'e

1. flekkut, ru, hard; bruka om t.d. hud
2. mønster i handarbeid

1. Bóa varte korplutt'e ette det 'an ha' havt vasskoppa.
2. Eg held'e på mæ a korplutt'e spit nò.

check korrjǿs'e

1. frekk, ufordrageleg, rett før ein vert sinna
2. overivrig etter å kome i gang med noko
Sjå også gjæs'e.

1. Dèt va' an korrjǿs'e ungji. Da kóme så korrjǿse.
2. Jón kåm så korrjǿs'e å sa at 'an ville have detti mǿterómi ei gong.

close kosttròten

matlaus

check kóvaukjen (H)

smalne av mot eine enden, "gulrotform"
Sjå også kóvòkjen (V).

Stavan i a kodde æ nòkå kóvaukne.

check kóvelèg'e (V)

"innestengt og trykkjande" (kjensle av td å vere stengd inne i eit lite rom)

Sòme av dei gamle stògó våre låge å kóvelège.

check kóvòkjen (V)

smalne av mot eine enden, "gulrotform"
Sjå også kóvaukjen (H), teppe og rótspríkjen.

Stokkjen va' så rótspríkjen å kóvòkjen, at der va' inkji så mykji kubikk som an kunna trú. Stavan i a kodde æ nòkå kóvokne.

close krabbeleg (H)

ein bestemt hest eller mann med medels kraft i

close kradd'e

folk eller dyr som står tett i tett
Sjå også kra seg.

close kramm'e

kram (td snø)

check krank'e

skrøpeleg; gjeld helst føter og rygg

Da have vorte gamle å kranke, bògó.

close krapp'e

skarp
Sjå også kreppe.

check kraunen

sytande, klagande

Torjús æ så kraunen, allstǿtt finn'e 'an nòkå å kraune ivi.

check krekseleg (H)
image

ufyseleg, motbydeleg
Sjå også adverbet krekseleg (H) og krekselèg'e (V).

Gunvor tikje lauvmakkjen æ krekseleg.

check krekselèg'e (V)

ufyseleg, motbydeleg
Sjå også adverbet krekseleg (V) og adjektivet krekseleg (H).

Eg tikje troskan æ nåkå krekselèg'e dýr.

check krímsjúk'e

forkjøla
Sjå også krím, krímsjúkji og nòsekrím.

'U va' så krímsjúk at 'u måtte halde seg heimi.

check kringlagd'e

sveipt ikring

Koddâ æ kringlagd mæ jinngjåri.

check kringskòren

hårklypp, stutt hår bak, vert ikkje gradbøygt

Det æ greitt å vère kringskòren, så slepp'e an at håri kjæm'e né'i kragjen.

close krinteleg (H)

Sjå også krintelèg'e (V).

check krintelèg'e (V)

nett
Sjå også krinteleg (H).

Eg såg nåkå krintelège jentu på spilemannsstimnunn.

check krinten

liten og rund, om born

Dèt va' an krinten å snill'e ungji.

check kristeleg (H)

personleg kristen, omvend

Fysst fókk vurte kristeleg slutta da som règel å feste å drikke.

close krodden

pertentleg med klede og utsjånad; mest berre bruka om kvinner

Anlaug Steigaræ va' så kroddí.

check krókerma

"figursauma" (sauma slik at det naturleg fylgjer armane)

Det va' helst'e blåkuptun som våre krókerma.

close kròsleleg (H)

udugeleg

close kruklelèg'e (V)

stakkar, arming (toler lite)

close kruklen

dårleg til beins

check krumlen

krokete og veikleg

Bjørkjí på heiinn æ krumlí å vónd å kløyve.

check kruppen

1. krokryggja, framoverbøygd
2. bøygd (td ljå)
Sjå også kreppe, lút'e og krýlen.

1. Haddvår hèv' vorte så kruppen i det seiste.
2. Ljåren æ 'kji gó'e slå mæ, fysst 'an æ for kruppen, å hell'e inkji fysst 'an æ for gag'e.

check kruslelèg'e (V)

ynkeleg, sjukleg
sjå også kruslen og krusl'e.

'An hèv vorte kruslelèg'e nò Haddvår, på sí gamle dage.

check kruslen

skranten, sjukleg
Sjå også kruslelèg'e og krusl'e.

'An va' den kruslnasti no på gardæ.

close kryklen

dårleg til beins; greier ikkje å gå normalt
Somme seier "kruklen" og "krǿklen".

check krýlen

1. person som er krokryggja
2. krokut, t.d. tømmerstokk
Sjå også krýl'e, krýle si, krylryggja og kruppen.

1. Eg tótte Birgjitt ha' vorte gåmó å krýlí nò.
2. Stokkjen va' så krýlen, at 'an va' 'kji kå ti' vé'e.

check krýlryggja

person som er krokryggja
Sjå også krýl'e, krýle si og krýlen.

Pål va' gåmålsklèg'e å krýlryggja nò.

check krynglen

vanskeleg å kome fram i terrenget

Dei gamle vègjin vekse ti' mæ rysl å runna, så d'æ kryngli å kåme fram.

check kryplehynnt'e

bruka om ku med horn som vender mot einannan

Blómerós va' kryplehynnt, så 'u fór verre då da stangast.

check kræv'e

1. kvikk og pågåande; bruka om både menneske (berre born) og dyr
2. dugande, kraftig, sterk, uthaldande

1. 'An æ kræv'e, den lisli ungjen, kvik'e ti' vèr' så líten!
2. 'U æ kræv, Sigríd.

close krǿkleleg (H)

krokbeina (og har smale, stygge legger)

close kubben

liten og tettvaksen; bruka om folk og dyr, ofte om dyreungar

close kuld'e

brent til kol

Du må 'kji steikje kjøssteikjí så 'u var' plent kuld!

check kulseleg (H)

personar og anna som ser farleg og skummelt ut

Sjå også kulsen, kulselèg'e (V) og adverbet kulseleg (H).

'An va' kulseleg, fudd'e å vónd'e som 'an va'.
Det va' enn kulseleg film'e.

check kulselèg'e (V)

om personar: ser farleg / skummel ut.
Sjå også kulsen, adjektivet kulseleg (H) og adverbet kulseleg (V).

'An va' kulselège, fudd'e å vónd'e som 'an va'.

check kulsen

1. ha lett for å fryse
Sjå også kulse og kuls'e.
3. kaldt, kjennest kaldt
3. redd
Sjå også adjektivet kulseleg (H), kulselèg'e (V), adverbet kulseleg (V) og adverbet kulseleg (H).

1. An vare kulsen fysst an hèv' lauga seg å kjæm'e opp'tó' vatnæ.
2. Det va' kulsi, sa Rustâ, då 'u datt i ísi (herme).
3. Eg ska' seie at hú æ 'kji kulsí, som tòre liggje eisemó.

check kúløygd'e

utståande augo, vert ikkje gradbøygt
Sjå også hóløygd'e, som er det motsette.

'An va' så kalleg kúløygd'e, Haddvår.

check kúpen

avrunda, rundvore, noko som er utboga, konvekst
Sjå også kúv'e, grúv'e, kúr'e, slút'e, kúve og kúven.

Smø̀røskjâ hèv kúpi lòk. Kjistila hav' jamt au kúpne lòk.

check kúr'e

1. bøygd ved halsen, framlut, framoverbøygd
2. roleg, stille (om personar)
Sjå også kúv'e, grúv'e, slút'e, kúve, kúven og kúpen.

1. Bjúg varte så kúr'e på sí gamle dage.
2. Bóa sat kúr'e unde heile messunn.

check kurrstidd'e

heilt still

An lýt vèr' kurrstidd'e fysst an æ i kjørkjunn å presten talar.

close kúv'e

bøygd ved halsen, framlut, framoverbøygd
Sjå også grúv'e, kúr'e, slút'e, kúve, kúven og kúpen.

close kúven

i ein boge
Sjå også kúv'e, grúv'e, kúr'e, slút'e, kúve og kúpen.

close kvat'e

glad, godt i lag

check kvedd'e

lyd som ber langt, person med mål som ber langt
Sjå også kallrausta.

Ordi "kvedd'e" kan an brúke bå' om mannemåli å om ti dǿmis a bjødde. Blómerós ha' så kvedd a bjødde.

check kveldssvævd'e

svevnug tidleg på kvelden

Svein æ så kveldssvævd'e å vi' helst'e leggje seg i ní-tí'inn.

close kvemleleg (H)

motbydeleg tale om "kvalme" ting

close kvemlen

kvalm, vert ikkje gradbøygt
Sjå også ýlen.

check kvendskjen

kvinnegal mann (noko negativt)

'An va' så kvendskjen, å sprang frå dei eine ti' dei hí. Den kvendskni mannen tók út på Austlandi.

check kvenndagskleg

kvardagsleg

Det va' kalleg det kvenndagskleg Òlâv gjekk i kjyrkjunn i dag.

check kvenndagsklædd'e

kvardagskledd

No for ti'inn gange fókk kvenndagsklædde fysst da sku av å handle, det gjåre alli fókk førr'e.

check kvik'e

opplagd, kvikk

Åni æ kvik'e å fær arbei'i fórt gjårt.

close kvíld'e

utkvilt
Sjå også kvíld.

close kvildren

1. fleire personar i leik / aktivitet; bruka berre i fleirtal
2. person i aktivitet / arbeid (Hylestadmål)
Sjå også kvildre.

close kvílt

uttrykk bruka om at slåtteteigen vert slegen annekvart år
(same tyding som rétt kvílt)

check kvirren

1. rask, effektiv
2. rastlaus
Sjå også kvirre.

1. Såvi æ så kvirren, men 'an røkk'e mykji au.
2. Jón æ så kvirren, 'an greier alli å halde seg i ró.

check kvistlaus'e

kvistfri

Bórdí våre sérs véne å kvistlause.

close kvítfrǿsa

kvit mule på hest

close kvíthéla

noko meir enn héla

close kvítsklèg'e (H)

kvitaktig farge

check kvitt'e

1. utsliten, svært trøytt
2. vere skuls

1. 'An arbeidde så fælt at 'an va' plent kvitt'e då kveldi kåm.
2. D'æ godt å vèr' kvitt'e.

close kvítøygd'e

mest fargelaust augeeple (av skade eller alder)

Kjettâ va' sò gåmó at 'u va' mest'e kvítøygd.

close kvorje

kvar

Fanten ha' ringa på kvorje fing'e.

check kvoss'e

kvass, skarp

Níven 'ass Gófa va' kalleg kvoss'e.

close kvosshynnt'e

kvasse horn

Det æ spélegt late kvosshynnte kjý gange úklåta.

check kåmen

flau
bruka i uttrykket vare kåmen
Sjå også vare mæ.

Eg varte så kåmí fyr' 'enni, som 'u gauvra å tala. Eg va' så kåmen fyr' 'ó, 'an kan alli halde inni grautæ.

check kåt'e

vilter og glad
Sjå også kjæte si og slå si opp kjæti.

Lisle - Torgrím va' så kåt'e at 'an hoppa som a kjé. Kåvan æ så kåte at mi få da mest'e inkji inn'tte i kveld.

check kåvbeina

kalvbeint
Sjå også kanne njó og stabbeina.

D'æ inkji úvanlegt at kvendí æ kåvbeina.

close kåvsjúk'e

bruka om ku som skal kalve