Ordliste

  1. A
  2. B
  3. D
  4. E
  5. F
  6. G
  7. H
  8. I
  9. J
  10. K
  11. L
  12. M
  13. N
  14. O
  15. P
  16. R
  17. S
  18. T
  19. U
  20. V
  21. Y
  22. Æ
  23. Ø
  24. Å
  25. *
Tal ord på V: 92 | Totalt: 2218 | nullstill
Forklåring Døme
check vabbelèg'e (V)

tungt og vaggande gangelag

Gònil va' så vabbelèg ti' fótan.

check vabben

tungt, vaggande gangelag
Sjå også vabbe.

'An hèv' lagt på seg mykji, Åni, 'an æ vabben.

check vadren

senil, noko sinnsforvirra

På bygdeheimæ æ der sòme som æ vadrne.

check vafsestungjen

stukken av kvefs

D'æ fælt å vare vafsestungjen i andlitæ, då kan an vare trúten å rar'e.

check vak'e

vaken (søv ikkje); vert ikkje gradbøygt
Sjå også vakjen.

Seiste nóttí våre mi vake, bògó. Èg æ jamt vak'e, mæ dú sø̀v'e.

check vakjen

vaken (søv ikkje); vert ikkje gradbøygt
Sjå også vak'e.

"Æ dú vakjen, èg hèv' alli sovna", sa Gunnår mæ 'an Torkjell enn morgón'e, da låge i kverrsí kvíle i a bú på heiinn.

close vakselèg'e (V)

vere vaksen i veremåte og/eller utsjånad (om halvvaksen ungdom)

check vallskjǿvd'e

nedbøygd egg (om ljå)
"Gamle folk" tala om "å lage (forme) ljåren vallskjǿvd'e", og tydinga av ordet er vel at ljåen skal "skave vollen". Før i tida var jernet i heimesmia ljår så mjukt at ein kunne forme det utan å varme det opp.

Dei heimesmía ljæne kunna an lage, mæ ljålagjæ, så da vorte mei' ell' mindri vallskjǿvde, men dei fabrekkgjåre ljæne æ så harde at an kan alli lage da.

check vanarta

svært vrang (vond vilje ligg bak)
Sjå også vanartig'e.

Vanarta unga æ 'kji barre vronge, men da kunne au finne på piksu å fantestykkji.

check vanartig'e

vrang, vondtenkt, uoppdregen (oftast bruka om folk og hestar)
Sjå også vanarta.

Vanartige unga hèv' det allstǿtt vòre sòme av, det nyttar alli å tale ti' da.

check vand'e

1. person som gjev inntrykk av fråstand; respekt fylgjer med
2. nøyen, alt lyt vere godt og fint, vil ikkje ha kva som helst (gjeld ofte maten)
Sjå også uvand'e.

1. 'An æ så vand'e å mǿte å tale mæ.
2. 'U æ så vond (om maten) at eg veit 'kji eg ska' stelle ti'.

check vanelèg'e (V)

vanleg
Sjå også adverbet vanleg (V) og adjektivet vanleg (H).

Kunn' mi 'kji mǿtast den vanelègji dagjen?

check vangjipt'e

dårleg gift

Det va' syndlegt så vangjipt Angjær varte.

check vanlaga

forandra til det helst ukjennelege

Sòme sògu kunna vère mei' ell' mindri vanlaga.

close vanleg (H)

vanleg
Sjå også adverbet vanleg (H) og adjektivet vanelèg'e (V).

Vanleg mat'e æ best'e i lengdinn.

check vanlyndt'e

i ulag, gretten, humørsjuk

'An æ så vanlyndt'e fysst det gjeng'e filli arbeiæ.

check vantrugjen

person som ikkje er til å stole på (td kan han vere tjovskjen)

An kan inkji setje vantrugne fókk ti' å passe på pæninge.

check varm'e

varm

Katten drikk'e vorm mjåkk beint i frå kjýrinn. Kald'e graut'e n'i vorm mjåkk varte jamt èti førr'e.

check vasen

tøysete

Dei kòmikaran eg høyre på våre så vasne at eg tótte alli det va' lǿglegt agong.

check vaslen

1. vassblanda, tynn (td suppe)
2. vassfylt

1. Vaslen graut'e æ inkji gó'e.
2. Eplí æ vaslne om våri.

check vassdrukkjen

vasstrekt (td ein trestokk som har trekt så mykje vatn at han søkk)

Eikjâ lýt liggje i vatn ti' 'u vare vassdrukkjí førr'ell 'u æ tétt.

check vasskjarr'e

vasskrekk

Eg hèv' allstǿtt vòr' vasskjarr'e.

check vassvalen

hemma eller kjenslelaus i hendene pga kaldt vatn eller regn

Kristí ha' arbeidt så lengji i ískaldt vatn at 'u va' vassvalí.

check védkjǿmelèg'e (V)

rørande, vemodig

Salmun våre så védkjǿmelège at mange vorte gripne.

check vègsýnt

1. ikkje tilgrodd veg
2. synleg veg
Sjå også sýnt.

1. Så lengji 'er æ vègsýnt finne mi fram.
2. Det æ så mørkt at det æ 'kji vègsýnt.

check veirskleg / veirsklegt

ser ut til å verte godt ver

Det æ veirsklegare i dag 'ell det va' i gjår.

check veivlen

utydeleg (td innhald i tale)

Gýrí æ så veivlí i talæ at stundom skjø̀nar eg mest'e alli ko 'u meini.

close vekt'e

omvend til tru på Gud

check vembelèg'e (V)

storvomma (bruka om person med stor mage)

Den vembelègji Gunnåren stræva fælt mæ å få på seg buksun.

check vén'e

vakker
Sjå også vént.

D'æ a vé jente, å 'u vare barre véni mæ åró.

check vest'e

vest

Da bú 'å vestare lénæ 'å vatnæ.

check vetretídd'e

bruka om ku som får kalv tidleg om vinteren

Sòme kjý æ hausttídde, sòme æ vetretídde å sòme æ sei'tídde.

check vetrisklegt / vetreleg

liknar på vinter (kaldt og kanskje noko snø)

Det æ vetreleg stundom om det æ i slutten av april.

check vé'vaksen

vakker
Sjå også greitt vaksen.

Vónde-Åsmund va' sérs vælvaksen å vé'vaksen.

check vidd'e

1. irritert på, sinna på
2. vill
Sjå også sótvidd'e, steividd'e og stúvidd'e.

1. Eg æ så vidd'e desse ungó som kjøyre mopéd'e og bråke heile kveldí. Da vorte så vidd' 'ó, 'an va' så viktig'e. Eg vare så vidd' 'ó Haddvår, 'an steller seg så filli.
2. Denné katten æ plent vidd'e! Eg va' på vidde heiinn då eg vadra.

check viktig'e

person som er arrogant
Sjå også narraktig'e (H) og narrvóren (V).

Da kóme så viktige å ville fortelje åkkå.

close villfræmind'e (H)

"langt bortanfrå" (om folk ein ikkje veit kven er)

check ví'mynnt'e

person med stor og brei munn; vert ikkje gradbøygt

Da æ så ví'mynnte i dei slektinn.

check vind'e

vindskeiv

Kåmåren æ 'kji vindare 'ell 'an stend'e a bil ti'. Glasi æ vindt, så an fær det 'kji att'e.

check vindfǿtt'e

fotblada vender utover når ein går

Då mi våre små tótte mi at dei vindfǿtte ha' a tøft gongelag.

check vindi

vindfullt

Det kan jamt vèr' vindi å kaldt 'å hågheiinn.

check vinglen

1. ustø til beins
2. ha lett for å skifte meining og dermed vere vanskeleg å forhalde seg til

1. Býrí va' så tung at 'u vingla und' 'enni. Da våre vinglne då da kóme ifrå festæ.
2. An kan 'kji vère vinglen fysst an ska' take a viktig avgjærsle.

check vinsen

ustø (svingar hit og dit; td sykkel)

Den skjýsskjerrâ va' så vinsí at an visste 'kji om 'u va' kjøyrandi.

check virkjen

1. nøyen, påpasseleg
2. flink
Sjå også virkeleg.

1. Tóne æ så virkjí ti' å setje bílen inn i bílhúsi. Dei gamle våre så virkne ti' å setje nomní sikkå på búó.
2. Gýró æ så virkjí mæ løyesaumæ, d'æ plent útifrå vént gjårt.

check virkt

kvardag (frå måndag til og med laurdag; bruka berre i denne forma)
Sjå også sǿkn.

Nò æ det virkt i morgó, så då ljóte mi kløyve vé'en. Bonní laut gange valmålsklædde ti' virkt å heilagt alt ti' konformasjónæ.

check ví'ræsen
image

vidtfarande, ufredeleg

Det æ 'kji mange som æ vì'ræsnare 'ell æ Tóne. Den ví'ræsnasti steivnar alli.

check vísklèg'e (V)

1. velkledd
2. høvisk framferd
Sjå også vískleg.

1. 'An gjekk mæ vísklège klæi om det va' midt i vikunn.
2. Èg tikje Òlâv hèv' så vísklèg a framfær.

check vislaus'e

kraftlaus, hjelpelaus

Mi tikje mi æ så vislause, si' bonní åkkå æ i Amérika.

check viss'e

1. treffsikker (td til å kaste ein snøball)
2. fast (td fast gjest i ei forsamling eller møte)
Sjå også visse og vissórdig'e.

1. Tóre æ så viss fysst 'u kastar, 'u hǿver mest'e kverr gong.
2. Sigúrd æ så viss'e ti' mǿte, han trøytnar alli. Tarjei æ viss'e som kråkâ om våri.

check vissórdig'e

ha lett for å finne råkande ord
Sjå også viss'e og visse.

An gó'e sògemann'e æ vissórdig'e.

check vístri

venstre

I England kjøyre da å vístri lénæ.

check visål'e

veik, makteslaus

'An va' så visål'e at 'an vann naudt gange opp stéttí.

check visålskleg (H)

giddelaus

Dei visålskleg kåme inkji langt i lívæ.

check viten

godt utvikla, fornuftig (helst bruka om born)

Den lisle jentâ æ så vití å kvik.

close vivreleg (H)

ikkje stillhendt (og skjelv i kroppen)

close vivren

skjelven

check vokstreleg (H)

kraftig og rask vokster med trivsel (gjeld menneske og dyr)
Sjå også vokstrelèg'e (V).

Forellí vi' gjinni have vokstreleg bonn.
check vokstrelèg'e (V)

kraftig og rask vokster med trivsel; gjeld menneske og dyr
Sjå også vokstreleg (H).

Forellí vi gjinni have vokstrelège bonn.

check vombiskjinn
image

Utstrekking / avriving av bukmusklane, slik at vomma sig ned / ut til eine sida. Dette førekjem oftast mot slutten av svangerskapet. Årsaka er stor tyngde av mange / store foster. Dyret kan leve godt med dette, men vert sterkt hemma i å take seg fram.
Dei fleste husdyr kan få denne skaden, men er mest vanleg hjå sau.
Må alltid ha med verbet å vère, eller verbet å vare.

An sau'e som hèv' vorte vombiskjinn kan an inkji fǿ ti' néste år.
check vónd'e

1. sinna
Sjå også vóndt, vestne, adjektivet iddi og adverbet iddi.
2. vond t.d. fot
3. vanskeleg

1. 'An va' så vónd'e at 'an skolv i heile kroppæ. Æ hú vónd, så æ han verre!
2. Eg hèv' så vónd'e enn fót'e at eg kan mest'e inkji gange.
3. Vègjen kan vèr' vónd'e finne itt det æ skoddi.

check vóndsklèg'e (V)

person som ser vond ut
Sjå også adjektivet vóndskleg (H) og adverbet vóndskleg (V).

Haddvår va' så vóndsklèg'e ti' augnan.

check vóndsklèg'e (H)

person som ser vond ut
Sjå også vóndsklég'e (V) og adverbet vóndskleg (H).

'An æ så vóndsklèg'e i augó.

close vóndvís'e

bruka om person som gjer vonde og leie ting (og tolkar det meste negativt)

check vòrig'e

1. omtenksam
2. varsam

1. Da mòge vèr' vòrige mæ ungó i bånehagó.
2. Di mòge vèr' vòrige så di inkji gange dèr der æ råsfadd.

check vórstøkt'e

1. sterk motvilje pga dårlege erfaringar; vert ikkje gradbøygt
2. vetskræmd; vert ikkje gradbøygt
Sjå også støkkje, støkkje og støkkjen.

1. Eg æ plent vórstøkt'e av dei tunge kassó. Eg æ plent vórstøkt'e for dessa fókkjæ, eg vi' inkji have mei' mæ da å gjère.
2. Eirik varte plent vórstøkt'e då 'an høyre at ungan ha' leika út'å dei tunne ísæ.
Sjå også støkkje.

check vranten

svært ugrei, vrang
Sjå også vrante seg og vrant'e.

Den vrantnasti va' Bjúg. Kånâ va' vrantí, å mannen va' 'kji bèt'e.

check vreistelèg'e (V)

vrang, tverr
Sjå også vreist'e.

Dei vreistelège æ kansi stíve som an vreist'e?

close vriglen (H)

ustø, t.d. ein stol
Sjå også vryglen.

check vriten

stivt, tjukt, ubehageleg (td heimestrikka sokkar eller klede av spelsau-ull)

Denne trøyâ æ 'kji vrití som den hí du spita. Spiti æ så vriti å stívt.

close vronglèg'e (H)

"vrang" person

check vrongskódd'e

1. ha høgre sko på venstre fot (og motsett)
2. vanskeleg, vrang, bakstreversk

1. Ska' an gange vrongskódd'e, så måge skóne vère stóre!
2. Bjørgúv lýt allstǿtt vèr' så vrongskódd'e, mi vi inkji hav' 'an mæ leng'e!

check vrongsvævd'e

ein som søv til unormale tider, unormal svevnrytme

Den vrongsvævdi mannen va' i úlag om dagan.

check vryglen (V)

ustø (td ein stol som har gått opp i liminga eller har ulikt lange føter)
Sjå også vriglen.

Tili æ så újamt at bóri vare vrygli. Eg lýt sage nòkå av fótæ av dei stólæ som æ den vryglnasti.

check vulten

Når eit dyr har lagt seg eller falle slik at det vert liggjande på ryggen og ikkje greier å kome seg oppatt. Dyr med stort skrov er mest utsette. Dette hender svært sjeldan med villdyr.

Sauen ha' lègje for lengji vulten, så 'an ha' daua.

check výnen (V)

forvente mykje (for mykje) av andre
Sjå også vǿnen (H).

Eg tikje at Gró æ for výní, 'u ventar allstǿtt at eg ska' hjelpe 'enni.
'An va' så výnen mæ tænistefókkji. Eg tótte det va' helst'e výni då 'u spúre om å få låne brúrestasen.

check vælfaren

velnøgd

Mannen va' so vælfaren mæ kånunn sí. Eg æ vælfarí fær eg kaupe den bílen. Systan våre vælfarne då da finge rå sikkå.

check værd'e

verd; vert ikkje gradbøygt

Nò æ eg 'kji mykji værd'e.

close vǿnen (H)

forvente (for mykje) av andre
Sjå også výnen (V).

check våe

svær, stor, kraftig
Sjå også våeverk.

Gjermund æ an våe kar'e.

check våeleg (H)

svær, kraftig

'An va' enn våeleg kar'e.

check vågjen

vågal, dristig

Dei tvæ jentun vår' vågne ti' klanke sikkå.

check våk'e

1. vond smak
2. person som ikkje er fin å sjå på
3. i ulag, ikkje frisk
Sjå også gorrvåk'e, våklèg'e (H) og våklèg'e (V).

1. Suppâ va' våk; 'u va' for solt.
2. 'An va' så våk'e at 'u vill' alli hav' 'an.
3. Eg kjenner meg helst'e våk'e i dag.

close våkjen

1. ufrisk
2. dårleg humør

1.

check våklèg'e (V)

"stygg" å sjå på
Sjå også våk'e og våklèg'e (H)

Sòme tótte at 'an va' an våklèg'e kar'e.

check våklèg'e (H)

"stygg" å sjå på
Sjå også våk'e og våklèg'e (V).

Sòme tótte at 'an va' an våklèg'e kar'e.

check våmeleg (H)

uklåre augo, trøytsleg, td når ein er krimsjuk
Sjå også våmelég'e (V).

'An ha' så våmeleg augo, 'an kunna 'kji vèr' plent frísk'e.

check våmelèg'e (V)

"vassfylte", uklåre augo, trøytsleg, t.d.når ein er krimsjuk
Sjå også våmeleg (H).

'An ha' så våmelège augo, 'an kunna 'kji vèr' plent frísk'e.

check vånd'e

van med, van til, ha erfaring; vert ikkje gradbøygt
Sjå også úvånd'e og venjast.

Eg æ 'kji vånd'e mæ å ète inni mæ húvunn på.

check vårnæm'e

"vårslapp" (ha lita matlyst); vert ikkje gradbøygt

Eg hève vorte så vårnæm'e; den langji vetren tèk'e på.

check vårsklegt / vårleg

liknar på vår (mildt ver)

I år va' det vårleg i slutten av mars.

check vårtídd'e

om ku som kalvar tidleg om våren

Bå' Fermelí å Kranselí våre vårtídde, men Gullrós va' hausttídd.

check våtslendt

vassfull mark

Unde reinó vare det jamt våtslendt, for det skjýt'e opp vassåru.