Ordliste

  1. A
  2. B
  3. D
  4. E
  5. F
  6. G
  7. H
  8. I
  9. J
  10. K
  11. L
  12. M
  13. N
  14. O
  15. P
  16. R
  17. S
  18. T
  19. U
  20. V
  21. Y
  22. Æ
  23. Ø
  24. Å
  25. *
Tal ord på B: 131 | Totalt: 2218 | nullstill
Forklåring Døme
check bafselèg'e (V)

ser ureinsleg ut når det gjeld mat og klede

'An æ an bafselèg'e mann'e.

check bafsen

ureinsleg når det gjeld mat og klede

'An va' så bafsen mæ matæ.

check baklest'e

lass som har mest tyngde bak
Sjå også framleste og baklesse.

Bílen va' så baklest'e at eg va' ræd'e eg miste stýringjí.

check bakskreidd'e

bakglatt (bruka om ski)

Pål ha' så bakskreidde nåkå skjí. Det æ tungt å gange på skjí itt det æ bakskreitt.

check baksǿlt

plass med lite sol; vert ikkje bøygt i kjønn, tal eller grader
Sjå også avsǿlt og sǿlt.

Dei håge fjøddí gjère det baksǿlt nórdlénæ.

check baldren

vanskeleg, problematisk

Det kan vère baldri å kjøyre skóter i laus'e snjór'e.

close ballstýren

vill, vanskeleg å halde styr på

check balsen

sølut, klissut osv
Sjå også balse, bals og bals'e.

Ungan våre så balsne at da vorte plent gjænomvåte.

close balstýren

vill, vanskeleg å halde styr på

close balstækjen

villstyren

close balsutt'e

sølete, klissete, tilgrisa

check bank

pengelaus

Eg æ plent bank, så eg kan alli bitale denne reikningjí.

check bas'e

"så verst", nokså god, flink

"Svinge di, Svålaug, du æ 'kji så bas!"

close baskeleg (H)

hardt arbeid og ikkje tid til pausar

check baskjen

1. strevsam
2. vått (om regn og snø)

1. Det va' så baskji a fǿri.
2. Det va' an baskjen dag'e, det ringde å dreiv omananné.

check bastèkjen

sjølvsikker, egoist, ein som "brøyter seg fram"

"Du må 'kji late båni vare bastèkji!", sa Gamlegóme.

check bausen

ufin i måten å ete på

Kråmkaren va' så bausen ti' ète.

close bauten

plass som det er tungt / strevsamt / vanskeleg å take seg fram på grunn av laus / djup snø, vert ikkje gradbøygt
Sjå også baute og bauti.

check bei'gródd'e

1. skinn og vev veks rett på beinet ved brotskade
2. svært tynn og spinkel person

1. Eg såg at leggjen 'ass va bei'gródd'e dèr 'an ha' bròte 'an av.
2. 'An æ plent bei'gródd'e å sjå ti'!

check beislelaus'e

utan beksel

Hesten va sò grei'e; an kunna ríe 'an beislelaust.

close beistelèg'e (V)

stort, kraftig

close beiti

svært salt (ikkje etande)

close beiål'e

1. bruka om person som er "rett på sak"
2. pågåande, noko grådig

close bekanta (H)

oppfinnsam, lett for å finne på ein god idé
Sjå også bekant'e (V).

close bekant'e (V)

oppfinnsam, lett for å finne på ein god idé
Sjå også bekanta (H).

check bélevand'e

vand om friarane
Sjå ogå béle, béli og bélegút'e.

Sigríd va' så bélevond at 'u fekk alli nòken.

close bellmyrkt

bekmørkt

close bergetunn'e

grunnt ned i jorda før ein kjem nedpå berget; vert ikkje gradbøygt

check bèrhendt'e (V)

berrhendes; vert ikkje gradbøygt

'Er æ så kaldt i dag at du må inkji gange bèrhendt.

check berrhovda

ikkje ha td lue eller hatt på hovudet

Det æ godt å vère berrhovda itt det æ varmt.

check berrlest'e

utan ryggbør (vert ikkje gradbøygt)
Sjå også tómreipis.

Det æ snart í vère sjót'e ive heií itt an æ berrlest'e.

close berrsnau'e (H)

skalla; person utan hår på hovudet

check berrtennt'e

synberr tanngard

Ein som æ berrtennt'e sýner mykji av tanngardæ om 'an inkji lær.

check bíflat'e

heilt flatt

Det lýt helst'e vère bíflatt dèr an ska spenne fótball.

check bikanta

oppfinnsam, ikkje rådlaus

Gýrí æ så bikanta å kånstig mæ alt 'u gjèri.

check bikmørk'e

bekmørk
Somme seier "bikmyrkt" eller "bikmjørkt".

Det va' bikmørkt å sílregn då da kóme heim'tt' av heiinn.

check bikundeleg (H)

oppfinnsam person som er god til å utføre vanskelege tekniske oppgåver
Sjå også bikundelèg'e (V), konstig'e og hag'e.

Den bikundelegari av da va' Eirik.

check bikundelèg'e (V)

oppfinnsam person som er god til å utføre vanskelege tekniske oppgåver
Sjå også bikundeleg (H), konstig'e og hag'e.

Svein va' den bikundelègasti av da. Hú æ bikundelèg ti' å kåme på det.

close bilåten

stappmett, godt forsynt

check birgjen

person eller dyr som et endå om det ikkje er den beste maten

An må vère birgjen om an èt'e mygla stump'e.

check bisett'e

svært ivrig

Pusi æ plent bisett'e ti' å opp'å kjykkenbenkjen.

check bisk'e

vere ram til, ha hang til

'An va' bisk'e ti' setje seg fysst ingjen såg 'an.

check bitrúdd'e

1. til å stole på, påliteleg
2. ikkje til å stóle på

1. I an butikk'e ell' a forretning lýt an have bitrúdde fókk.
2. 'An æ bitrúdd'e ti' å stèle, for 'an hèv gjårt det førr'e.

check bitut'e

merke i huda etter loppebit

Eg kleiar så att'å ryggjæ; vi du klå meg, Mamme, eg æ så bitut'e.

check bjúgleitt'e (H)

framståande munn og nase og tilbaketrekt panne

Det æ sjella sjå bjúgleitte fókk.

check bjúgnasa
image

bøygd / krum nase

Pål æ så bjúgnasa, dèt æ så fræmindsklegt.

check bjåslí'e

hissig etter å kome inn på innmarka for å beite (om husdyr)

Snillesau æ sò bjåslí'e at eg trúr mi barre ljót' slakt' 'an.

check bladd'e

utvalt (det beste)

Detti timri æ bladt, kvistlaust å stórt.

check blakk'e
image

1. gulbrun farge; bruka berre om hest; vert ikkje gradbøygt
Sjå også músutt'e, blår'e og borkutt'e.
2. pengelens

1. Tór hèv' enn blakk'e hest'e.
2. Tór varte blakk'e då 'an kaupte hesten.

check blank'e

ublanda, rein (bruka om metall)

'An laga det av blank'e kåpår'e.

check blaug'e

blyg, unnséleg, sjenert

Den jenta va' så blaug at eg fekk inkji a einaste órd útav 'enni.

check blauglèg'e (V)

virkar tilbakehaldande

Ungan våre blauglègare førr'e 'ell da æ nò.

check blautmerkt

blaut myr der det er veg over

Hestan æ ræde å gange dèr det æ blautmerkt.

check blèseberr'e

bunadplagget dregje høgt opp på panna (om kvinner, rekna som ugreitt; vert ikkje gradbøygt)
Sjå også blèse.

'U va' blèseberr, den nýe kånâ i Heimigâ.

check blidren

uroleg, glitrande synsinntrykk

Eg tikje løyesaumen din æ helst'e for blidren!

check blindtròta (V)

svært trøytt, heilt utsliten (vert ikkje bøygt i kjønn, tal eller grader)
Sjå også kavtròta, tròta og tròte.

Det va' 'kji unde da våre blindtròta då da kóme heim'tt'e av heiinn, mæ tunge kassa å lang'e vèg'e.

close blísklèg'e (V)

blid utsjånad

check blódarm'e

blodfattig (låg blodprosent)

Da vorte tídt blódarme av einsídig'e kost'e.

close blódstukkjen

blod under skinnet når ein har slått seg

check blǿmandi

friskleg og raudleitt i andletet (mest bruka om jenter og kvinner)

"Dei blǿmandi kjinní du fyrr'e ha'i, no hav' da bleikna å tèkje ska'i" (gammal stevline).

check bløytt'e

sterkt rørd (kjenslemessig)

Mange vorte bløytte då da høyre immisæren i bé'ehúsæ.

check blåklædd'e

folk kledde i mørk dress (gjekk ikkje i daleklæi)

Det va' vel helst'e svårte klæi da ha', dei som vorte kadda blåklædde.

check blånéa

skiftet mellom ne og ny måne

Denne vikâ æ det blånéa, men ti' hægjinn æ det ný.

check blår'e

blå farge

Hesten æ helst'e kvít'e, men mi sei 'an æ blår'e, å mi kadd' 'an Blåren.

check bó'fǿr'e

vere i stand til å bere bod eller gå med ei melding

Ungan turve 'kji vère så gamle før'ell da æ bó'fǿre.

check bòlen

opphovna

'U æ bòlí unde augó.
check borgji

kome greitt og turrt i hus

Høytti æ godt borgji.

check borkutt'e

gulbleik farge (bruka berre om hest; vert ikkje gradbøygt)
Sjå også blakk'e, blår'e og músutt'e.

Fjórdhestan æ jamnaste blakke ell' borkutte. Mikkjål hèv' a borkutt merr.

close bortgjèven

ha gjeve seg bort til Den vonde

check bortnykt'e

liten, veik (bruka helst om dyr, td eit lam som er sers lite og ikkje trivst, men òg bruka om folk)

Lambi æ så bortnykt at det vare 'kji nåkå av det.

check bótfærug'e

angrande, klar til å gjere bot
Sjå også færug'e.

Bjørgúv varte bótfærug'e på sí gamle dage.

close bótutt'e

stor fargeflekk, store fargeflekker (om td sauer og kyr)

check braddandi

drivande, utolmodig etter å kome i gong

Kjètil æ så braddandi, 'an kan alli vente på åkkå.

check bramelèg'e (V)

prydeleg, staseleg, vakker (td om rik løyesaum og staseleg pynta person)

Flatelandan kóme så bramelège inn i kjørkjâ.

check bratt'e

bratt

A brott stétt æ vónd å kåm' opp for eldri fókk.

check brattlenda

stutt bak krysset (om dyr, helst hest)

Denna hesten æ 'kji vén'e, 'an æ for brattlenda.

check brattrausta

1. bygning som har bratt tak
2. stolt kroppshaldning (oftast bruka om høge personar)
Sjå også raust.

1. Snjóren ræser létt fysst tòkâ æ brattrausta.
2. 'An va' brattrausta, å gjekk mæ hòvúæ hågt.

check brausyll'e

få mat heime eller på støylen sjølv om ein ikkje er i nær slekt med vedkomande som serverer maten (om slektskap som er mindre enn syskenborn)

"Mi æ så mykji i hóp at eg tikje mi æ brausylle", sa Såvi.

close breddfudd'e

heilt full, t.d. ei bytte som er så full at det renn over

check breffelèg'e

tjukk kvinne
Sjå også breffe.

Der gjeng'e a breffelegt kvendi ette vègjæ.

check breilenda

brei over lenda (om td hest)

Merrí va' breilenda å væl ihópkåmí.

check breisklen

plasskrevjande
Sjå også breiskle og breiskle si.

Det æ breiskli mæ stakka.

check breisleitt'e

breikjaka
Sjå også langleitt'e, raudleitt'e, rundleitt'e, smalleitt'e og tunnleitt'e.

'An æ breisleitt'e plent som gófa sin.

close brekkfudd'e

breiddfull

close brend'e

skade på hest når ein klyvjar (under søylefòtó vert det varmt og tett så hårlaget vert ljosfarga eller hårlaust og det vert varig skade)

close brennkaldt

svært kaldt

check brevsýnt'e

1. uttrykk bruka om person som har lært å lese
2. uttrykk helst bruka om eldre person som ikkje greier å lese utan briller

1. I gamle dage va' det 'kji adde som vår' brevsýnte.
2. Eg hèv' dimka så at eg æ 'kji brevsýnt'e leng'e, kå fysst eg hèv' brillu.

check brondutt'e

mørkebrunflekkut; gjeld storfe

Vetrongjen va' brondutt'e å kvít'e unde magâ.

check bròtelèg'e (V)

kraftig; bruka om personar

Mikkjål æ bròtelèg'e å sterk'e.

check bròten

1. omvend til tru på Gud
2. vondt sår i silestaden (om hest; alvorleg og ofte varig tilstand)

1. Då Andrés varte bròten, spila 'an alli slåtta mei'.
2. Hestan have a filli gróhold, så fysst hesten va' bròten, så va' det alvårleg.

check brotfǿrt

bruka om føret når folk eller dyr bryt gjennom skaren

"Fysst det æ brotfǿrt æ det helst'e úmògeleg å gange på skjí", sa Eivind.

check bròthoggjen

sløv, veldig uskarp (om øks)

Øksí æ sò bròthoggjí at 'u æ plent øyelagd.

check brúskjen

mykje greiner og kvistar (stort i omfang; bruka om tre)

Brúskne furu have havt det godt. Den furâ æ brúskjí å stórkvistutt.

check brylt'e

broddsette skosolar

Det æ trygt å vère godt brylt'e itt det æ svikhålt.

check bræsutt'e

flekkut, ureint; vert ikkje gradbøygt
Sjå også substantivet bræse og verbet bræse.

Eg kan 'kji gange mæ desse bræsutte fyreklææ.

check brøysli

mykje snø der ein ferdast (på veg eller i utmark)

'Er æ så brøysli úti at eg lýt starte snjófræsen.

check bråi

smelta (ofte bruka om smør)

Eg lýt hav' bråi smø̀r attat kompó.

close brår'e

fortfarande, snappsinna

check bråselèg'e

1. stort og rundt andlet (bruka om vaksne folk)
2. storslegen, staseleg

1. Å vère bråselèg'e va' jamt a teikn på at 'an va' for feit'e.
2. Det va' an bråselèg'e amtsstút'e da ha' kaupt nò.

check bråsen

1. stort og rundt andlet (bruka om vaksne folk)
2. flott (men noko "for mykje")

1. 'An æ så bråsen å feitlagd'e i andlitæ.
2. Løyesaumen må inkji vère for bråsen, då tikje sòme at det skjemmer út. Den sýâ æ så bråsí.

check bråsleitt'e (H)

rundt og fyldig andlet

Gunnår hèv' vorte så bråsleitt'e i det seiste.

close bufsen

stor og uflidd person

check bugjen
image

1. bøygd (mest bruka om tømmerstokkar og folk)
2. hjulbeint
Sjå også langbugjen.

1. Danil æ lang'e å bugjen, men fair 'ass va' bugnare. Åsan i búinn æ bugne.
2. Sigúrd va' så bugjen i fótó då 'an va' líten.

check buldren

høgmælt, bråkete

Buldrne drykkjebassa lýt an passe seg fyri.

check bulig'e

tjukk

Torjús æ buligare 'ell 'an Bjynn.

check bultren

tykkfallen, "rund"

Svein va' bultren å feit'e.

close bumsen

ha ugrei tale eller framferd; gjeld personar som "kjem brått"

close bunga

bruka om "oppsvulma" del av slange eller dekk (like før punktering)

close bungjen

holt, bøygt (om td bordplanke)

close bungutt'e

holt, bøygt (om td bordplanke)

close burven

1. omsynslaus framferd
2. unøyen, ufin, ugrei
Sjå også burvi.

close busmen

ureint, rotete; ofte bruka om hus

check busselèg'e (V)

velfødd

Einår va' rund'e å busselèg'e.

close bústeleg (H)

nauten

check bústelèg'e (V)

ugreitt stelt i kledevegen, dårleg kroppshaldning, mindre ven utsjånad

Gunnår va' helst'e bústelèg'e, úsjålèg'e å stússen.

check busutt'e

mykje boss; vert ikkje gradbøygt
Sjå også bus.

Der vare helst'e busutt rundt omnen fysst an eller.

close butt'e

seie lite, vere tverr

check buttfyri

1. uskarp odd eller egg på reiskap
Sjå også núv'e.
2. ugrei, tverr og vrang person (H)

1. Øksí mí æ så buttfyri at eg må hav' stei'hoggji.
2. 'An æ plent buttfyri i dag!

check bútunn'e

ha lite buskap

Mi våre helst'e bútunne i haust.

close búveleg (H)

dum oppførsel i fullt sinne

check búvidd'e

viltspringande; bruka om husdyr

Kjýne sprunge plent búvidde, det va' nóg bøykjen da våre ræde.
close bysutt'e

mykje boss

close bægflett'e

skinn som er bægflett

check bænå

øydelagt, utslite (ordet vert bruka for moro)

Skóne mí æ bænå, da lèke som síla.

check bǿst'e

1. trå etter, ha lyst på, ha lyst til
2. vere morsk (H)

1. Gunleik va' bå' ǿr'e å bǿst'e ett' 'enni Tóre.
2. Inkji vèr' så bǿst'e, Dreng!

check bånsjúk'e

sjuk før fødselen (om kvinner)

Signe va' bånsjúk å va' eisemó heimi.

check bånskjen

barnsleg; vert bruka om vaksne folk
Sjå også bån.

'An æ så bånskjen, å vi' allstǿtt sýne styrkjen sin.

check bånsklège (V)

barnsleg; vert helst bruka om born
Sjå også bån.

Eg tikje Gývi æ bånsklègare 'ell Margjitt, endå 'u æ gamlare.

check båreskjept (V)

når snøoverflata er bylgjut og hard på grunn av vind; vert ikkje bøygt i kjønn, tal eller grader
Sjå også båreskjǿlt (H).

Det æ úhǿgt å kjøyre fysst det æ båreskjept.

check båreskjǿlt (H)

når vinden har gjort snøoverflata bylgjut og hard; vert ikkje bøygt i kjønn, tal eller grader.
Sjå også båreskjept (V).

Det æ úhǿgt kjøyre itt det æ båreskjǿlt.

check båstrúten

uttrykk bruka om når juret vert hardt og hovnar opp på ei ku som nett har kalva

Mi lute sjå godt ette dei båstrútne kjýrinn.