Ordliste

  1. A
  2. B
  3. D
  4. E
  5. F
  6. G
  7. H
  8. I
  9. J
  10. K
  11. L
  12. M
  13. N
  14. O
  15. P
  16. R
  17. S
  18. T
  19. U
  20. V
  21. Y
  22. Æ
  23. Ø
  24. Å
  25. *
Tal ord på T: 223 | Totalt: 2579 | nullstill
Forklåring Døme
check tadde ti'

trakke til (om tiltrakka og hardtrakka jord)

I gamle búi mæ jórdtili, va' der tídt så tadda ti', at an kunna sópe å halde det reint som a anna tili.

check takast fram

verte konfirmert

Det va' det åri eg sille takast fram, eg hoppa på skjí å datt å braut av mi fóten.

check take att'e

1. hemne seg, gjere motstand
2. ta att, innhente

1. Det æ spélegt å take att'e itt an hèv'e mæ stygge fókk å gjère.
An må alli sei' 'ó i mót, då kan 'an take att'e.
2. 'U tók 'an att'e om 'u ha' reist a kórtér ett' 'ó.

close take aust'e

reise austover (mot Telemark)

check take âv

ta av ein del av produktet til spesiell bruk

Eg lýt take åkkå âv nåkå feskjí mjåkk så mi få sydde åkkå nåkå góe sodda.

check take av jóri

ta inn buskapen

Fysst konni bigjynte ti' spíre på åkró, tóke da búskapen av jóri.

check take av si

1. slanke seg
2. verte tunnare pga sjukdom eller alderdom

1. Da hav' tèkje av sikkå, bògó. Fókk æ jamt så feite nò for tí'inn at da ha' godt kunna tèkje av sikkå nokå kjilo.
2. 'An va' så godt i stand, men no hèv' 'an tèkje av si så 'an æ 'kji att'ekjennandi.

close take âv slògjí / take âv for slògó

verje seg for slag (td i slagsmål)

check take ell'e

ta fyr (også bruka i overførd tyding)

Mannen varte så vónd'e at 'an mest'e tók ell'e.

check take epli

ta opp poteter

Mi vi' take epli i morgó disom det æ godt veir.

check take fat í

ta tak i

Da tóke fat i mobbesakjí mæ ei gong.

close take fossgong

bruse; når ølet gjærar kraftig

check take fyri

ta i skrevet på ei påkledd kvinne (om mann)

'An tók fyr' 'enni.

check take fyri

ta i skrevet på ei påkledd kvinne (om mann)

'An tók fyr' 'enni.

check take hiti

Når halvturt høy vert pressa i hop, kan det verte varmt ("take hiti"), og seinare mygle og dermed verte ubrukeleg.

Høytti ha' lègje så lengji i såtu at det ha' tèkje hiti då mi rive det út.

check take hågt mæ

1. motseie, protestere,
2. svare avvisande (Gamalt or Sætisdal)

1. 'U tók så hågt mæ, då eg ville betale for greia 'u ha' gjårt mi.

check take í

1. bruke krefter
2. fate (byrje å brenne)
3. bite på kroken
4. byrje
Sjå også take.

1. Eg tók í så buksun rivna. Mi tóke í alt di mi vunne, men mi knita kji steinæ.
2. Det vi' 'kji take í fyrr'ell du hève nåkå sivra.
3. Eg kjende det tók í, men det va' så lausbeitt i kveld.
4. Det tèk'e í plent som fjår, snjóren kåm kufst å mæ fæle kjyngji. Kòss tók det í? Jåó, det tók godt í, ungan våre så ívrige å tróttuge, at.

check take i hepti

stogge dyr som kjem i sprang (uttrykket er ubunden dativ)

Ånund tók sauehópen i hepti førr'ell da sprunge inn i åkren.

check take imót

byrje i militæret

Bróe min sille take imót på Gjimlemóæ.

check take imót garæ

få skjøte på garden

Tjógjei tók imót garæ då 'an va' barre atten år, for fair 'ass dǿe då.

close take jórten

gripe oppgulpa mat i munnen på eit dyr og leggje maten inn i munnen på eit sjukt dyr (oftast sau)

check take ó'

take ut innvolane på eit dyr når ein slaktar
Sjå også take.

An lýt vère forsiktig'e fysst an tèk'e ó'.

check take ó' imnó

lage noko ut frå eit stort grovt emne

D'æ mykji arbeid fysst an ska' take det ó' imnó.

check take opp

1. dyrke ny jord
2. ta opp (på td lydband eller harddisc)
Sjå også take og opptak.

1. Da våre trí mann mæ da tóke opp.
2. Gunnår tók opp adde slåttan på ljódband.

check take 'punde seg

ta til seg eit framandt lam (og kanne det)

Sòme saui take 'punde seg annas lomb helst'e létt; aire kunne vère plent úmògelège.

check take på seg

gjere eit arbeid for nokon
Sjå også take og byggje seg.

'An tók på seg altfor mykji, så 'an varte alli kå i baktropp.

close take ròkjí

samle restane etter ei høybør

check take ròsí

flekkje av ei hinne på nytt skinn som skal garvast (nyslakta dyr)

An lýt take ròsí av skjinnó førr'ell an kan garve da.

check take seg av

1. fotografere seg
Sjå også take og kåme på plate.
2. hjelpe, ta omsorg for

1. Da våre ti' an fótograf''e å tóke sikkå av då da våre ti' bý'n.
2. Då da reiste på færitúr'e, finge da aire ti' å take sikkå av kattó.

close take seg gali opp

bruka om sår som utviklar seg negativt og det vert td betennelse og verk

check take seg opp

1. verte meir velståande
2. Friskne til, støygne
3. lære å oppføre seg greitt

1. 'An tók seg opp å varte helst'e rík'e.
2. Gònil hèv' tèkje seg opp nò.
3. 'U tók seg så greitt opp.

check take sess'e

ta plass, finne plass

Du lýt take sess'e nårmæ bórdi.

check take si fyri

gjere, arbeide med

Ko sku' mi tak' åkkå fyri i dag?

check take si fyrom

ta til med (arbeid ein skal byrje på)

Eg hèv' 'kji så mykji å take mi fyrom nò om vetren. Ko trú eg ska' nò take mi fyrom. Mi tóke åkkå fyrom for mykji, så mi rukke det alli.

check take si fyrom

ta til med (arbeid ein skal byrje på)

Eg hèv' 'kji så mykji å take mi fyrom nò om vetren. Ko trú eg ska' nò take mi fyrom. Mi tóke åkkå fyrom for mykji, så mi rukke det alli.

check take si renni

ta tilsprang

'An tók si renni å hoppa ive bekkjen.

check take si tanka / gjère si tanka

1. gjere seg opp tankar om at ein kan få ei viss jente eller gut til kjærast
2. førestille seg

1. Anne tók si tanka om 'an Såvi. 'An ha' tèkje si tanka for æ Gýró.
2. An kan gjère si tanka om mykji gama.

check take sprangji

leggje til sprangs

Tjóvan tóke sprangji då politíi kåm.

check take støkkjen

få nok av noko (gjer difor ikkje dette meir)

'An tók støkkjen å tóre alli hoppe mei' då 'an datt å braut av si fóten.

check take tankji om

få tankar om

'An tók tankji om at fanten ville lúr' 'an.

check take ti'

"gripe til" (arbeid ein kan gjere i ledige stunder; td handarbeid, vedhogst, ordinnsamling)

Det kan vèr' greitt å hav' a spit å take ti'.

check take ti' flogs

ta til sprangs

'An tók ti' flogs då 'an såg bjynnen.

check take ti' si

1. adoptere
2. forsyne seg med mat / drikke
Sjå også take.

1. Da tóke ti' sikkå enn fremminde ungji.
2. Nò lýt du take ti' di av alt dèt der æ på bordæ!

check take ti' vitæ

sanse seg

'An sa 'an vill' selje garen, men 'an tók ti' vitæ.

check take út

reise brått, forsvinne, røme
Sjå også take.

'An tók út i fullt sinni. Hesten tók út fyre mi. Di mòge 'kji take út førr'ell di hav' èti. Det æ vågeleg å take út på heií for filli klædd'e.

check take út an dròpi (V)

leggje ny never og vøle eit torvtak der det lek

An lýt vère nøyen itt an ska' take út an dròpi.

check take 'å

1. verte rusa av alkohol
2. angripe
3. ta fyr
Sjå også take.

1. "Hui, nò tèk'e det 'å",sa Gunvor, då 'u ha' smaka på heimeǿli.
2. 'An ville take 'å meg, så eg varte nøydd'e ti' rýme.
3. Det tók så fælt 'å at eg fekk alli sløkkje.

close takji gjeng'e godt

om never som slepper godt taket (sevja er på det beste)

check Takk for seinaste!

Takk for sist!

Takk for seinaste! Det va' gama å treffe deg att'e.

check takk 'ni hondí

takk med handa; take ein annan i handa for ei gåve eller greie

Eg fekk takk 'ni hondí å helsing heim'tte.

check takkast for jamt

gjere att det ein annan har gjort mot deg, halde kvarandre for jamngode

Mi kunne vel takkast for jamt kvæ som æ fælast'e ti' drikke kaffé.

check talast mæ

avgjere på eit seinare tidspunkt (td neste dag)

Mi ljót' talast mæ att'e seinare.

check tale av si hòvúdi

tale slik at ein dummar seg ut

Sòme tale av si hòvúdi å skjöne det 'kji sjavi.

check tale fókk ette munnæ

alltid vere samd med siste talar, "snu kappa etter vinden"
Sjå også gýelèg'e.

Targjær talar fókk ette munnæ, så an veit alli ko 'u meini.

check tale fǿrt

seie at ting er lett å gjere og prøve å overtale

'U tala så fǿrt si' 'u inkji sill gjèr' det sjóv.

check tale fyri

overtale, få på andre tankar
Sjå også avstivle.

Mi ljóte tale fyr' 'enni, detta må 'u alli. Det nyttar alli å tale fyr' 'ó.

check tale gali

stokke om på bokstavar i ord, stokke om på ord i setning

Adde kunn' tale gali av å ti'. Eg tala gali, eg kåm meg 'kji i hug.

check tale skamlegt

tale om kjønnslege ting (bruke "tabuord")

"Du må alli tale skamlegt, Titta, det må du vite!"

check tale skamlegt

tale om kjønnslege ting (bruke "tabuord")

"Du må alli tale skamlegt, Titta, det må du vite!"

check tale ti'

irettesetje (be nokon om å dempe seg eller slutte med noko; td born i leik)

Ungan våre så ústýrne, så eg tala ti' da, men da héle barre på.

check tale úfǿrt avtelje (framstille slik at det ikkje er fornuftig, lurt eller tilrådeleg å gjennomføre planen)

Bjørgúv tala úfǿrt, så mi bigåve åkkå mæ heietúræ.

check tale úfǿrt avtelje (framstille slik at det ikkje er fornuftig, lurt eller tilrådeleg å gjennomføre planen)

Bjørgúv tala úfǿrt, så mi bigåve åkkå mæ heietúræ.

check tale úti tungunn

lespe

Sòme tale úti tungunn, da kunne 'kji seie "s".

check tale úti tungunn

lespe

Sòme tale úti tungunn, da kunne 'kji seie "s".

check taling om / tal om

1. det som meinest, det ein talar om
2. ikkje aktuelt

1. Det æ denné veggjen d'æ taling om å ríve.
2. Det æ alli taling om at eg tòr' hoppe i fallskjerm'e. Det æ alli tal om at eg kan fýe dikkå.

check talmast bort

veikne bort, verte tunnare og veikare etter kvart, skrante

Du såg koss 'an talmast bort då 'an varte sjúk'e. Gamle fókk talmast bort.

check talmast bort

veikne bort, verte tunnare og veikare etter kvart, skrante

Du såg koss 'an talmast bort då 'an varte sjúk'e. Gamle fókk talmast bort.

check tape seg

misse td venleik eller vyrnad; gjeld personar

'U hèv' tapa seg nò, hú som va' så vé'. An tapar seg mæ alderæ.

check tei kjeptæ dí! / tei kjepten din! / kjepten din!

hald kjeft!

Nò lýt du teie kjeptæ dí, hellis reiser eg heim'tt'e! Kjepten din!; pakk deg útt'e!

check teie tòtæ

halde kjeft

Nò lýt du teie tòtæ dí!

check teige avgari

greie mykje arbeid (td når ein arbeider fleire i lag)

Nò teigar det avgari, itt mange skjóte leite si.

check teikne seg

melde seg opp til konfirmasjon (i eldre tid)
Sjå også gange for prestæ, gange lèse, konformant'e, konformére, masjónsbonn og vare framtèkjen.

Bonní lute teikne sikkå, å gange lèse frå haustæ.

check teikni ti'

ser ut til, syner, høve til

Eg sér alli teikni ti' at du æ sjúk. "Å ja, 'er æ teikni ti' det", sa Tårål då Anne sa 'an laut ète.

check teksle ti'

skjemme kraftig, kritisere
Sjå også verbet teksla.

'U teksla ti' gúten, så eg tótte det va' vóndt å høyre på. 'An teksla 'æ ti' så det va' plent kallegt.

check telje etti

ikkje unne, kontrollere, "passe på" ("tykkje at andre et for mykje")

Det æ fælt å vare tåld'e etti maten. Da telje ett' 'ó alt 'an fær.
"Du tar alli telje ette mi maten!" "Det va' vóndt å sjå, 'an tóttest plent telje ett' 'enni maten."

check telje frå

1. rå frå
2. telje flatbraudleivar og lefser og leggje dei bort når ein bakar
Sjå også telje.

1. Eg tålde da frå å reise si' det varte slig úveir.
2. Gònil tålde frå leivan, å la da i rúvu, tjúge i kvær'e.

check telje fyri

formane

Anne tålde så fyr 'ó at detta måtte 'an alli gjère.

check telje ti'

rå til, oppmode, oppmuntre

'U tålde da ti' å kaupe det mindri húsi.

check téne åri

svive rundt på hælen (360 grader; kunne ein dette, i eldre tid, var ein vaksen nok til å ta på seg teneste)

Såvi æ 'kji gamle karen, men 'an æ gó'e for å téne åri.

check tenne a veite

lage ei lukka grøft ved hjelp av stein
Sjå også tenne og veite.

An lýt have mange slags stein'e, å nóg av da, fysst an ska' tenne a veite.

check teppe att'e

stengje vasskran

Springevatni fossa útivi førr'ell 'u fekk teppe att'e.

check teppe att'e

stengje vasskran

Springevatni fossa útivi førr'ell 'u fekk teppe att'e.

check tétt som nubb'e

"tett i tett"

Mýhankan stóge tétt som nubb'e på handebakjæ mí mæ eg fiska.

check ti'

bryte opp, reise, starte med å reise frå ein stad til ein annan, må alltid ha med eit hjelpeverb

Ko tí' sku mi ti'? 'An sat plent heile kveldi å tóttest alli vi' ti'. Eg veit alli nær mi sku ti'. Mi vi' 'kji ti' ennå. Eg kjøyre ti' å vill' alli hav 'an mæ.

check ti' andgjils

i vegen for, til skade eller ulempe

Dèt trétti stód så ti' andgjils, så eg saga det néd.

check ti' augnan

"i augo" (å sjå til)

Haddvår va' så vóndsklèg'e ti' augnan.

close ti' avbregd

til skilnad (liten skilnad)

check ti' beste

til overs, att

Ko mykji pæninge have mi ti' beste?

check ti' bítås

til frukost

Mi åte brau ti' bítås.

check ti' bó'is

tilbod om

'U ha' ti' bó'is a håg stilling, men 'u tótte inkji 'u kunna reise frå bonnó. Eg hèv' an hest'e ti' bóis, men eg veit 'kji plent om eg vi' kaup' 'an.

check ti' botna

til botnen

Lastí sokk ti' botna.

check ti' bóts

gjere bot

'An måtte ti' bóts å ti'stande det 'an ha' gjårt.

check ti' bryddaups

til bryllaupet (genitiv-uttrykk)

Ti' bryddaups laut an bryggje ǿl.

check ti' desse

til no

Det hèv' gjengje godt ti' desse, så eg trúr mi sku slutte nò.

check ti' dí då

etter måten

"Det æ 'kji så lengji ti' píns, ti' dí då".

check ti' dògúrs

1. bruka om eit eller anna ein skulle ha gjort ferdig fram til dugurden
2. til dugurdsmat

1. Mi ljóte prǿve om mi røkkje akkórten åkkå ti' dògúrs.
2. Mi ha' graut'e ti' dògúrs.

check ti' endis

til slutt

Da såte kveldi ti' endis. Da kóme 'kji ti' endis mæ høyingjinn førr'ell éli va' der.

check ti' fóte

fotenden av senga

Æ an trjú i a smòl kvíle, lýt den eini liggje ti' fóte.

check ti' friss

1. lei av, vil sleppe
2. freista til
3. forarga

1. Eg æ ti' friss mæ heile greiunn!
2. Eg æ ti' friss eg tèke av 'ó bíllyklan!
3. Eg æ ti' friss mæ 'ó Haddvår, 'an hèv' ussa allfor lengji!

check ti' gjèvandi

gratis

Eg bitala barre tí krónu for veskâ, det va' mest'e ti' gjèvandi.

check ti' glepps

Ikkje råke eller nå målet, slå feil, trø feil, gjere misstak
Sjå også glepp'e.

Det gjekk ti' glepps mæ dei bílhandelæ.

check ti' gó'is

til gode

Da finge alli att'e dei pæningan da ha' ti' gó'is.

check ti' gongs

i gjenge, i gong

Nò hève slåtten kåme godt ti' gongs!

check ti' heilagt

til helgedagsbruk (sundagar og heilagdagar)

Desse nýe buksun lýt du barre brúke ti' heilagt.

check ti' heis

til fjells

Vi' du ti' heis i morgó?

check ti' hendis

til hende, til hjelp, til disposisjon

Eg va' ti' hendis fysst det trongst.

check ti' hest

tilgjengeleg for vidaretransport med hest

Nò hav' mi rindt timræ så det æ ti' hest.

close ti' hòvús

vent hovud (genitiv)

Kjýrí æ så vé' ti' hòvús

check ti' hægdags

til helgedagsbruk

Dessa buksun må du barre brúke ti' hægdags.

check ti' hæltis

halvvegs

'An ha' 'kji kåme ti' hæltis av vègjæ, så tròta 'an. Høybúí stend'e ti' hæltis på åkkås grunn'e.

check ti' håmårs

kome i gong og få gjort ting raskt

Haddvår æ 'kji lengji ti' håmårs, han tar inkji tenkje seg lengji om.

check ti' inkjis

til inga nytte

No varte detti arbei'i åkkå ti' inkjis.

check ti' jólæ

til jol

I dag æ det fjórta dage ti' jólæ.

check ti' kristnan

til dåpen

Aslak va' fem viku då mi våre ti' kristnan mæ 'ó.

check ti' kvenndags

til kvardags

Mi gange 'kji hægdagsklædde ti' kvenndags. Ti' kvenndags ète mi kvenndagsmat'e.

check ti' lé's

til sides (til leds)
Sjå også .

An lýt gló ti' lé's au itt an kjøyrer bíl'e.

check ti' líkfærds

til likferda (genitiv-uttrykk)

Adde 'å garæ vorte bé'ne ti' líkfær's.

check ti' líks

1. på same tid
2. like mykje

1. La'kkå lypte ti' líks, så få mi det ti'.
2. Da finge bitaling, adde ti' líks.

check ti' minnis

hugse

Det drèg'e ti' minnis at det va' sossa som du sei'.

check ti' mókkings

"til mjølking"

Kjýne laut kåme heim'tt'e ti' mókkings.
check ti' mótis / ti' móts mæ

til møtes med

Eg kåm ti' móts mæ an stór'e bíl'e, så eg laut kjøyre ti' lé's å stanse.

check ti' måls

heim til eit måltid

Nò ljóte mi heim'tt'e ti måls, klokkâ æ toll! Ko lengji æ det ti' måls? Mi vorte rópa inn ti' måls.

check ti' nòkås

1. "litt likevel"
2. til nytte

1. Eg kjøyrer sò ti' nòkås, så eg kan líssågodt kjøyre deg heim'tt'e. Eg gjeng'e sò ti' nòkås, så eg kan líssågodt gange denna stubben au.
2.'An va' alli ti' nòkås i slåttæ.

check ti' nóss

til middags (om lag kl 14.00)

I slåttæ åte da jamt graut'e ti' nóss.

check ti' nåkå

1. verdt noko, brukande
2. bruka om ufruktbart dyr

1. Denné gamli kasettspilaren æ alli ti' nåkå.
2. Denné stúten æ 'kji ti' nåkå

check ti' pass

"Det hadde du godt av!" (når ein har gjort noko gale eller ugreitt og ein får ein slags "straff" attende, då er det til pass for den personen, altså ein slags rettferdig straff. Same som måten)

Det va' ti' pass di at du øyelâ bílen din!

check ti' píns

til pinse

D'æ góslegt fysst det líe ti' píns, for då æ det våri. Som veiri æ sommårmål, ska' det vère ti' píns.

check ti' rektig vént

til høgtideleg bruk

Ti' rektig vént brúkar an det vénaste an hèvi.

check ti' réttis

(kome) til rette

Turistan kóme ti' réttis, men da ha' vadra fælt.

check ti' ræmæls

til helvete

Det gjeng'e ti' ræmæls mæ ´ó nò, sò som 'an stellar seg. Ti' ræmæls mæ di!

check ti' skamdan

til skam (dumme seg ut)
Sjå også vare og ti'.

An må 'kji vère så gjèrug'e at an vare ti' skamdan. 'An stó' ti' skamdan då 'an ha' dumma seg út.

check ti' skjygnis

i løynd

'An låg ti' skjygnis å venta på reissdýrhópen.

check ti' skots

springe fort avgarde

Tjóven tók ti' skots då 'an såg meg. Sauin vår' så skjarre at da sette ti' skots mæ same da såg' åkkå.

check ti' skrivs

til skrevs

Eg sit'e ti' skrivs itt eg rí'e på hestæ.

check ti' slengs

midt i mellom arbeidsklede og finklede

Dei som ha' gó råd, ha dalebuksu bå' ti' arbeis, ti' slengs, å ti' fínt.

check ti' sprangs

springe av garde

Skottaran tóke ti' sprangs då eg lét opp húrí.

check ti' taks

ha i reserve, ha å ta til

D'æ så greitt å have nòkå liggjandi, ti' taks. Desse stóppan hèv' eg ti' taks fysst eg lýt gjare.

check ti' tǿlings

nærpå, bortimot
Sjå også tǿle.

An æ ti' tǿlings vaksen itt an kan take fǿrarkórti. Høytti æ ti' tǿlings tjurrt.

check ti' trútnings

leggje td holkar og og kodder i bekken slik at dei trutna og vart tette

Det fysste du laut gjère fysst du kåm på støylen va' å leggje koddun ti' trútnings.

check ti' vént

til pynt (helst bruka om klede)

Karan brúka barre silkjeplagg å hattebóre ti' vént.

check ti' års

til neste år

Ti' års vi' eg have trjå vikus færi'.

check tikje dauvlegt

sakne, lengte
Sjå også tikje.

Eg tikje dauvlegt ett' 'ó Svein. Eg tikje det æ dauvlegt itt eg hèv' vòre lengji på heiinn eisemadd'e. 'U tótte det va' dauvlegt å bú på hýbel.

check tikje gama

like, synast det er moro
Sjå også tikje, gama og tikje gama í.

Gútungjen tótte så gama å løype i slalåmbakkâ, at 'an ville 'kji slutte førr'ell skjítrekkji stengdi. Eg tikje det æ gama å vère ihóp mæ góe vèni.

check tikje gama í

like å vere i lag med
Sjå også tikje, gama og tikje gama.

Eg tikje så gama i unga! 'U tótte så gama í 'ó, at 'u ville vèr' i hóp 'an kverr dag'e.

check tikje gjètí

sjå verdien i, sjå poenget med, bryet verdt

Då forellí våre borti tóttest 'an alli tikje gjètí å kåme heim'tt'e. Det va' kji gjètí å leite leng'e, lambi måtte hav' daua.

check tikje leitt

tykkje at noko er sårande, tykkje at noko er flaut

Eg tikje leitt fysst an bé'e fókk, å da inkji kåme.

check tikje lǿglegt

ha moro av

Mi tótte så lǿglegt fysst Góme fortålde frå gamle dage.

check tikje lǿglegt

ha moro av

Mi tótte så lǿglegt fysst Góme fortålde frå gamle dage.

check tikje meint í

vere misunneleg

Svålaug tótte så meint í at inkji Gófa kåm ti' henni, líkeis som ti' 'enni Birgjitt å Tóne.

check tikje meint í

vere misunneleg

Svålaug tótte så meint í at inkji Gófa kåm ti' henni, líkeis som ti' 'enni Birgjitt å Tóne.

check tikje mòní

tykkje mon i

'An va' gjèrug'e å tótte mòní kverr krónâ 'an fekk. 'An tikje mòní kverrt ǿri.

check tikje mòní

tykkje mon i

'An va' gjèrug'e å tótte mòní kverr krónâ 'an fekk. 'An tikje mòní kverrt ǿri.

check tikje mætt

tykkje noko er gjævt
Sjå også mæt'e.

Eg tikje det æ mætt å have varme å góe hús. Det æ mætt mæ snille bonn.

check tikje måten

tykkje at dette var "til pass" for vedkomande

Angjær tótte det va' måten at tjóvan finge straff.

check tikje om

tykkje vel om, like godt

'An tótte så om jentâ.

check tikje syndleg

tykkje synd om
Mange seier "tikje syndlegt".

Mi tótte syndleg om 'an Sigúrd då 'an varte gåmål'e å fillen.

check tikje syndleg

tykkje synd om
Mange seier "tikje syndlegt".

Mi tótte syndleg om 'an Sigúrd då 'an varte gåmål'e å fillen.

check tikje úvandt

kjenne seg på like fot med nokon (motsett av tikje vandt)

Turíd tótte så úvandt i prestæ, for 'an va' plent som vanlège fókk.

check tikje úvandt

kjenne seg på like fot med nokon (motsett av tikje vandt)

Turíd tótte så úvandt i prestæ, for 'an va' plent som vanlège fókk.

check tikje vandt

vere blyg
Sjå også tikje.

Den lisle jentâ tótte så vandt itt det kåm fræminde.

check tikje vént

tykkje at noko er vent

Dei nýe húsí vorte tótte véne av fókk.

check tikje vént

tykkje at noko er vent

Dei nýe húsí vorte tótte véne av fókk.

check tikje verdt

tru seg til å greie; ofte bruka i nektande form
Sjå også tikje.

'An tótte alli verdt mæ 'ó Bjørgúv. Eg tikje alli verdt å prǿve meg som tindeklívari. Tikje du verdt å prǿve deg?

check tikje vóndt

1. tykkje leitt,
2. tykkje synd om

1. Eg tikje så vóndt fysst eg inkji hève det rektig godt (herme).
2. 'An tótte så vóndt om den lisli gúten.

check tikje vóndt

1. tykkje leitt,
2. tykkje synd om

1. Eg tikje så vóndt fysst eg inkji hève det rektig godt (herme).
2. 'An tótte så vóndt om den lisli gúten.

check tíne konn

skilje attverande snerper frå treskt korn, t.d. etter at ein er ferdig med "bergja", eller "skjote konni" med kvass spade i eit hylkje

An laut tíne konni, for det laut vèr' reint for snerpu førr'ell an mól det på kvinninn. Konni varte filli tína, for det va' nòkå seigt då mi treksti.

check tíne undâti

bruka om snø som vert blaut og laus mot marka (ved steinar og liknande, i tida etter "Per Varmestein", 21. februar)

Itt det fèr'e ti' tíne undâti', vårar det snart.
check tinten å skjerpandi

lett og energisk

Sigríd va' tintí å skjerpandi ti' fótan.

check todde på seg

auke prisane, leggje stadig meir på pris

Det toddar på seg ti' fleire som sku téne på det.

check tǿle ti'

nærme seg vaksen alder
Sjå også tǿle.

'An reiste ti' Amèrika då 'an tǿlte ti'. Gýró tǿlte ti' vère vaksí då 'u va' mæ kjý mæ fysste på støylæ.

check trège seg livandi opp

ha sterk og varande trege

Eg trègar meg livandi opp at eg va' så úvýren mæ órdó.

check trekkjast opp

1. øse opp kvarandre
2. diskutere veldig intenst og verte småirriterte på kvarandre
Sjå også trekkjast.

1. Ungan trektest opp, å våre så ívrige at an høyre alli mannemål.
2. Svein å Åni våre fæle ti' trekkjast opp fysst da treftest.

check trekkje lodd

møte til sesjonen (i eldre tid)

Mi våre trí kara som våre på Otrøynæ (Odderøya) å trekte lodd.

check trekkje lodd

møte til sesjonen (i eldre tid)

Mi våre trí kara som våre på Otrøynæ (Odderøya) å trekte lodd.

check trengje seg

få ut avføring

'An ha' hardt i magâ å laut trengje seg lengji.

check trillandi rund'e

rund som ein ball

Ballen æ trillandi runde. Jórdkúlâ æ 'kji plent trillandi rund.

check trilte å gange

gå med stutte steg, trippe (om småborn)

Den lisli gúten trilta å gjekk atti moi sí, å 'an héldt lag mæ 'æ.

check trístiga gamlestogkrakk'e
image

krakk utan ryggstø (med noko uthola sitjeflate)

An trístiga gamlestogkrakk'e stó' jamt innmæ omnen å åren.

check trǿ dròpa

gå på eit tak slik at det vert utett (tak som er tekt med never)

An lýt vare seg så an inkji trǿr dròpa itt an gjeng'e på a taktòke.

close trǿ på annas tæ

"for tett mellom hus og folk"

An tar alli trǿ på annas tæ på heió.

check trǿ skóne

"gå inn" nye sko (slik at dei passar på foten)

Trǿ skóne laut an gjère fysst da våre våte.

check trǿ tilje

gå ("så lenge ein er i stand til å gå")

"Inkji så lengji eg kan trǿ tilje, vi' eg take heisen!"

close trǿ vèg'e

trakke ned djup snø (slik at det vert lettare å gå for dei som kjem bak)

check troddi

1. halsbetennelse
2. betennelse i brysta etter ein barnefødsel

1. Troddi kan gange i arv'e frå ættelé'e ti' ættelé'e, men an veks'e det av si.
2. Yngjebjør fekk troddi tvæ vendu, ett' ó Gunnår, å ett' enn' Vilborg.

check tròte út

trøytte nokon heilt ut

Det varte sagt 'an va' så spræk'e at 'an kunna tròte út kvæ det va'.

check tròte út

trøytte nokon heilt ut

Det varte sagt 'an va' så spræk'e at 'an kunna tròte út kvæ det va'.

check trú si

1. tiltru til seg sjølv (god eller dårleg)
2. som tyding 1 (men helst i samband med slagsmål)

1. Eg trúr mi filli ti' å få ti' detta.
2. "Trúr du di?", spúre Knút fyrr'ell han å Nikelos ruke ihóp.

check trú si ti'

tru seg til å greie

Eg trúr mi 'kji ti' kåme mi heim'tt'e mæ dei vónde fótæ. 'An trúdde si 'kji ti' bitale heile skullí mæ ei gong.

close trugjen talemåti

avtale eller utsegn som er til å stole på

close trøyte âv

avslutte arbeidet når ein mel korn

check trøyte néd

avslutte ein vev (ferdig med ei renning)

Eg hèv trøytt néd vèven nò.

close trøyte sí' tíd

leve på garden heile livet

Òlâv trøytte sí tíd på garæ.

check trøyte tí'í

ha vanskeleg for å få tida til å gå

Eg veit alli å trøyte tí'í itt eg æ så úrólèg for 'ó Bóa.

check tråsse seg fram

ikkje ta omsyn til andre (vere trassig)

Nò tråssa 'an seg fram ti' 'an fekk det som 'an villi.

check tukke ó' sta'i

flytje noko frå staden det stod på

Råsí tukka búí ó' sta'i.

check tung'e í si

1. slapp, ikkje i form
2. tung i kroppen

1. Det kan vère mangt som gjère at an æ tung'e í si, at an æ sjúk'e, at an hèv' arbeidt for hardt ell' at an æ nédfyri.
2. Den nýi snikkaren da ha' ti'sett, va' helst'e tung'e í si.

check túre i taddi

vere saman to kjærastar i taddâ

"Å túre i taddi hèv' kåm' av móti..." (stevline)

check turke né'å

bakketurke høy

Va' det støygt veir, turka da høytti né'å.

close tuslast bort (H)

visne bort

check tútandi vónd'e

rasande sinna

'U varte tútandi vónd på meg i gjår.

close tvadle det ti'

greier ikkje å gjere ordentleg arbeid
Sjå også tvadlen og tvoglen.

close tvau stig å tréi hoppi (H)

hoppe tresteg

close tvèrandi sprangji / rjúkandi sprangji

bruka om hest som spring svært fort

check tvislast bort (V)

skrumpe inn, svinne bort, forfarast
Sjå også mjåast bort.

Gamle-Angjær hèv' tvislast bort i det seiste. Grasi varte slègji så ungt, å då tikjest det plent tvislast bort fysst det turkar.

check tvó i tré'i

mellom to og tre år (bruka om td hestar)

Denné hesten kaupt' eg då 'an va' tvó i tré'i.

check tvætte seg ut

slite seg ut
Sjå også tvætte.

An må 'kji tvætte seg út fyre tí'í.

check två koppan

vaske opp (på kjøkkenet)

Å två koppan kunne vel adde, om da æ alli så tvoglne i hondó.

check två seg i hovdæ

vaske håret

Eg tvó meg i hovdæ førr'ell eg la meg. Mæ same 'u ha' tvègje seg i hovdæ, så flétta eg håri 'enni, då fekk 'u så véne krulla fysst 'u løyste opp fléttun ett'å.

check tydde ti'

I ferd med å verte (t.d. vaksen)

Torgrím va' helst'e líten det bil 'an tylte ti' vare vaksen.

check tý'e å blí'e

godmodig og blid

'An varte så tý'e å blí'e fysst 'an fekk tóbakk å kaffé.

check ty-frí

eit uttrykk ein seier når ein vil trekkje seg ut av leiken for ei stund

"Tý-frí! Eg lýt drikke nokå vatn", sa jenta å gjekk út ó' leikjæ.

check tyggje for..

tygge mat på førehand slik at han vert lettare å ete for td eit barn eller ein katt

Det va' jamt førr'e at fókk tugge for katten. Eg plag' tídt tyggje for katten.

close tykk mjåkk

mjølk med høg feittprosent

close tykke néd

bruka om væske som minkar i ein kjele når ein kokar lenge (td når ein lagar gomb eller brunost)

close tykke néd

bruka om væske som minkar i ein kjele når ein kokar lenge (td når ein lagar gomb eller brunost)

check tykke prím

koke prim

Det tèk'e mange tíma itt an ska' tykke prím.

close tykt ǿl

sterkt øl

check tykt som an stâi (V)

svært tykt

Håri 'enni va' tykt som an stâi.

check tylle mæ

minke

Det tyllte så mæ brauæ då mi våre så mange.

close tylt út'å

tett utpå (kanten)

close týne augó

bruke augo så mykje at ein får dårlegare syn; t.d. lese mykje

check tæ út

1. greie ut til endes (td om ei ætt, eller ei reise)
2. rette opp ein garnfloke
3. utnytte godt eit eller anna

1. 'U tædde út om den reisa, å varte alli færig. No hèv' 'an tætt det út plent så mykji 'an kan.
2. Nò hèv' eg ussa út gåni så eg lýt tæ det út ti' endis.
3. Eg hèv' plent tætt út genseren min.

check tåge seg

smørje seg inn med sauetalg for å få varme i kroppen
Sjå også tåg og bake seg mæ tåg.

Fysst Papa kåm ó' høyskóg om vetren å fraus 'å fótó, fann 'an fram tåg som 'an vermde opp å tåga seg unde fótó mæ.