Ordliste

  1. A
  2. B
  3. D
  4. E
  5. F
  6. G
  7. H
  8. I
  9. J
  10. K
  11. L
  12. M
  13. N
  14. O
  15. P
  16. R
  17. S
  18. T
  19. U
  20. V
  21. Y
  22. Æ
  23. Ø
  24. Å
  25. *
Tal ord på Y: 32 | Totalt: 13638 | nullstill
Forklåring Døme
check ydde

bryte seg opp av jorda (td spirer eller strå)

Nò yddar konni i åkræ.

check yfse

leggje nevrar og torvhaldsstokk og torv på takutspring
Sjå også yfsingestein'e, yfsingji, yfsedryp, takdròpi og yfsingenævr.

An lýt yfse mæ dei beste nævró.

check yfsedròpi

drope frå takskjegget

Eikjâ låg unde yfsedròpó å trútna. Yfsedròpan drjúpe n'i krúnâ mí.

check yfsedryp

takdrypp Sjå også: takdròpi.

An kan inkji sitje i yfsedrypæ.

check yfsingenævr

taknever som ligg langs kanten av gavlen på taket (under yfsingesteinó)
Sjå også yfse, yfsingji, yfsedryp, takdròpi (H) og nævr.

Yfsingenævran ljóte vère stóre å góe.

check yfsingestein'e

steinane som vert lagde utpå kanten over gavlveggene på torvtak
Sjå også yfse, yfsingji, yfsedryp, takdròpi (H) og yfsingenævr.

Tvei av yfsingesteinó ha rapla néd.

check yfsingji

gesims, uttóka rundt heile huset
Sjå også yfsingestein'e, yfse, yfsedryp, takdròpi (H) og yfsingenævr.

På a tòke æ det yfsingan det leitar mest'e på.

close yksen

brunstig (bruka om ku som syner brunst)

check yl'e

varme, varm luft; bruka berre i eintal
Sjå også ylje.

Det mǿtte an yl'e då da stige ive durrstokkjen.

check ylja

noko oppvarma; gjeld iskaldt vatn som ein har gjort noko mindre kaldt

Vatni æ ylja, så det æ inkji spélegt å drikke.

check ylje

gjere til at iskaldt vatn vert noko mindre kaldt Sjå også yl'e.

Du lýt ylje detta ískalde vatni førr'ell du drikk'e det, Titta. Mi ljóte ylje detti vatni, hellis kunne mi få frost í åkkå.

close ylt út'å

ytst utpå (kanten)

check ympe

nemne såvidt (kome noko inn på det, men ikkje vere viljug til å seie alt)

'U ympa nåkå líti om det.

check ymse

skifte, variere; t.d. bruke høgre og venstre hand skiftevis

'U ymsar midjom spit å saum'e mæ 'u arbeier om kveldó. Det ymsar kvæ av åkkå som kjøyrer.

check yndi

godhug

'An ha' spisielle yndi for dei bånæ.

check yngd

ungdom

Du hève då yngdí, du æ ennå ung.

check yngjast

kjenne seg yngre
Bruka i uttrykket yngjast opp'tte.

An tikje an yngjest fysst an fær danse.

check yngjast opp'tt'e

kjenne seg yngre, kvikne til
Sjå også yngjast.

Gófa yngdest opp'tt'e fysst 'an fekk lèse Jens von Bustenskiold ti' jóle.

check yngje

mengd av eit eller anna

I vallemålæ æ a heil yngje mæ ord som fókk hav' gløymt.

check yngje

føde ungar; katten, hunden, reven og dei fleste andre mindre dyr "yngje"
Sjå også kjesle.

Kjettâ yngde oppi kvílunn.

check Yngjebjør

Ingebjørg

Yngjebjør æ ei av dǿttó 'enni Lív. Den lisle Yngjebjörí va' så tròta at det va' såvídt 'u stabba då da kóme av støyli.

check yrjandi / ørjandi

fullt av (td fisk eller makk)

Det va' yrjandi mæ fókk 17. mai.

check yrjandi líten / ǿrandi líten

ørliten

Gunleik ha' a yrjandi lítí fløyte som 'an blés på.

check yrve opp / ørve opp

1. hisse opp (ofte til å gjere noko ein helst ikkje vil gjere)
Sjå også ørve.
2. slå opp gammal skade

1. 'U va' 'kji så móta, men no hav' da yrvt æ opp, så nò vi' 'u.
Di mòge 'kji yrv' 'an opp mei' nò, så var' 'an 'kji havandi i húsi!
2. Yrver an opp an ska'i ell' an verk'e, så ílengjer an det. Du må 'kji yrve opp'tt'e såri, nò som det hèv' bigjynt ti' grò.

check yskje

ynskje

Mi ykste åkkå godt veir ti' heietúræ. 'An hèv'e ykst si lengji an ný'e traktór'e.

check yskji

ynskje

Fysst du kjæm'e mæ dei yskjæ, då kan eg inkji hjelpe di.

check yst i

ytst i

Tórsdalsdammen ligg'e yst i Finndalæ. Yst i fisketaumæ æ der a søkkji.

check ystegrís'e

ein neve med nyysta ost av søt mjølk; bruka berre i eintal
(Bruka til mat eller dessert. Sjå oppskrift i heftet "Gamle matoppskrifter og matskikkar frå Valle", utgjeve av Valle Bondekvinnelag)

Bå' unga å vaksne líke ystegrís'e. Ystegrís'e fær an alli kaupe i handelsbúó.

close ystehús

hus der ein yste geitemjølka (om gardar med geiteysteri)

check ystekopp'e
image

"osteform"

Eg hèv' tvei gamle ystekoppa heimi.

check ystestaup

ostekopp med handtak (bruka når ein hadde med ost i samband med likferd)

Ystestaupí æ jamnt brennemerkte.

check ysti

ytste

Den ysti hómen i vatnæ æ stǿst'e. Den yste búí 'å oddâ æ mí.