Ordliste

  1. A
  2. B
  3. D
  4. E
  5. F
  6. G
  7. H
  8. I
  9. J
  10. K
  11. L
  12. M
  13. N
  14. O
  15. P
  16. R
  17. S
  18. T
  19. U
  20. V
  21. Y
  22. Æ
  23. Ø
  24. Å
  25. *
Tal ord på I: 136 | Totalt: 2440 | nullstill
Forklåring Døme
close i alder å æve

til alle tider, allstøtt

check i baktropp

i etterskot med arbeid (rekk ikkje det ein skal)

Eg æ så ivelesst'e mæ arbeid, at eg vare i baktropp mæ mykji.

check i birå'

i tvil

Eg va' så i birå' om mi sill' av på heií ell' barre vèr' heimi. Eg æ så i birå' om eg ska' halde på mæ desse spitingjinn.

close i bitrykk

1. nedfor, trist til sinns
2. i tvil

close i blǿmingjinn

i vårbløminga

check i bragji

i sine beste år (mest bruka om karar)

Båi sø̀nin mí æ i bragji å hav' sett sikkå opp kverrsitt hús.

check i brondó

lagringsplass for ved til dagleg bruk i eller ved åren (i tida etter at vedomnen vart vanleg å ha i stoga)

'Er æ så mørkt i stògunn seinhaustis, at du må inkji snåve i brondó itt du kjæm'e inn dynní. "Bóa sit i brondó å brenner seg 'å hondó" (rim).

close i den formédels tí

"akkurat då"

check i det bil

då, i den stunda

I det bil da vill' ti' heise flakji, kåm der nåkå frykteleg vindkost.

check i dras

i knas

Den véni koppen datt n'i tili å gjekk i dras.

check i ei brennòte

i brennhast, i rask rekkjefylgje, i eitt

Då eg ha' blærebitendelsi, laut eg springe å míge i ei brennòte.

check i ei sau

i eitt, omatt og omatt, stendig, i eininga
Sjå også sau.

Itt an eller mæ brusu, lýt an sópe tili i ei sau.

check i ei usse

t.d. uryddig i vid forstand

Adde leiingan låge barre i a usse, så eg brúka long tíd på å veivle da opp.

check i ein brakji

tora slår i eitt

Det hèv' vòre i ein brakji i heile ettenónæ, så eg hèv' drègje út mange av stǿpseló.

close i ein kjøyr'e

"i ein samanhengande arbeidsinnsats"

check i ein saur'e

"i ei suppe"

Spíkera å skrúva låge i ein saur'e.

check i ein smedd'e

uttrykk bruka om å gjere ting fortare enn ein kan forvente

Eg gjåre fem munnhorpu i ein smedd'e.

check i ein sodd'e

"i ein haug"

Búí ligg'e i ein sodd'e!

close i eit ba'

i eitt, omatt og omatt, gong etter gong, stendig, i eininga

close i eitt fòk

i eitt renn, i same rennet

check i eitt renni

utan opphald

Da héle det i eitt renni, trettendi ti' endis.

check i eksi

i oppøsing, i opphissing
Sjå også eksi og ekse seg opp.

Anne va' så i eksi, at eg tóre alli spørje om eg fekk låne pæninge av 'enni.

check i fauksen

i farten; stressa tilstand

Eg va' så i fauksen at eg sprang út i barre tofló.

check i feikten

"i farten" (ha det travelt)

Èg æ så i feikten i dag, for eg hève så mykji eg lýt gjère.

check i feikten

i farten, ha det travelt

'An va så i feikten for å finne a kåne.

check i fløymi

i flaum

Bekkjen gjekk i fløymi.

close i fòkji

i farten

check i fóræ

i lomma (innvendig lomme i dalebuksu)

Eg hèv' seslebókjí i fóræ.

check i frí

til rådvelde (om pengar)

'An ha' 'kji kå tvó hundre krónu i vikunn i frí.

close i fýelag

stor nok til å kome med fýâ (om elv)

check i fyrenótt

natt til i går

Det va' kalleg di det ringde i fyrenótt. Eg sòv alli heile fyrenótt.

close i føykjen

i farten

check i gér

i slag

'An va' så i gér då 'an kåm att'e frå Sǿlondó.

check i gjeiró

"i form"

Koss æ du i gjeiró i dag?

close i gjersló

i emning, noko som vert gjort

check i gjæsleskóg

utmarka der ein har husdyra på beite og gjæter dei (bruka berre i bunden form eintal)
Sjå også búskog'e

"I dag lýt dú Bóa i gjæsleskóg", sa Mamme då 'u vekkte meg.

check i gjår

i går
Sjå også i gjårførridagjen og i gjårmorgó.

I gjår va' eg sjúk'e.

check i gjårførridagjen / i gjårfyrridagjen

dagen før i går; bruka berre i bunden form eintal
Sjå også i gjår og i gjårmorgó.

Birgjitt å Èlí tóke út i gjårførridagjen; alli sa da kòr da silli.

check i gjårførrikveldi / i gjårfyrrikveldi

"kvelden før i går kveld"

Det blés harleg i gjårfyrrikveldi.

check i gjårmorgó

om morgonen i går; bruka berre i ubunden form eintal
Sjå også i gjår og i gjårførridagjen.

Gýró å Hæge bigjynte å bake i gjårmorgó.

close i hakkji mæ

i krangel / usemje med

close i hèlóró

vere ør i hovudet; så ein ikkje veit kva ein seier pga ulykke, sjukdom o.l.

close i hepti

stansa av folk, stansa av hindring

check i hèvi

å vere i betring, kome seg att

Gunnår va' i hèvi då 'an kåm heim'tt'e frå sjúkehúsæ, fortålde Gófa.

check i hægdinn

såvidt, snautt

'An fekk i hægdinn a høysbýr i dei gjótunn.

check i høyskóg

Uttrykket er bruka om å køyre heim høy frå heia dengong bøndene slo der. Når der ikkje var veg, måtte høyet hentast med hest og slede på vinterføre. Høyet var hausta sommaren før, og lagra i bu eller høystakk. Snøføret var oftast ikkje godt nok før i februar, men uver kunne likevel gjere desse turane dramatiske for både mann og hest. Dei som hadde lengst veg starta i mørkret om morgonen, og kom heim att i mørkret om kvelden.

Det va' vóndt i høyskóg itt det va' snjóføykje.

check i håvsvimnæ

halvvaken

Eg va' 'kji plent vak'e, så eg svòra i håvsvimnæ.

check i ív

i tvil

Eg æ i ív om ko som æ best'e. Eg æ i ív om eg ska' fǿ den sauen.

check i ívelsi

i tvil
Sjå også íve seg í.

'U va' så i ívelsi om 'u sill' gange gymnasi ell' yrkjisskúlen.

close i jari

i jord

check i kappi

om kapp

Da stevjast i kappi. Den lisle jentâ ha' mót i bringe, 'u vill' i kappi mæ sólí springe (stevline).

check i kav
image

nedsøkkt
Sjå også kave (2).

Nò æ den hǿgri stivilen min plent i kav i søyledíkjæ.
Torgrím va' i kav i gjelli.

check i kjǿmdinn

i kominga
Sjå også kjǿmd.

Da sille vère i kjǿmdinn nò, ette som da hav' sagt.

check i kostæ

i full kost gjennom arbeidsdagen

D'æ mykji arbei for húsmoirí å hav' mange i kostæ.

check i kóvi

skort på luft (td om ved som er dekt av oske)

Ellen sloknar fysst vé'en ligg'e i kóvi. Lògan ljóte få røkkje sikkå, da mòge 'kji liggje i kóvi.

check i kúrt mak

i løynd, hemmeleg, løynleg

Detti lýt vère i kúrt mak, mi vi' alli seie det mæ nòken.

check i lag

i godt humør
Sjå også i úlag og lag.

Æ du alli i lag idag?

check i lauvskóg

uttrykk bruka i samband med å hente heim lauvkjervar frå skogen

Mi våre i lauvskóg i gjår å kjøyre heim'tt'e a lass mæ lauvkjervi.

check i lègâ

til sengs

'U va' så sjúk at 'u måtte i lègâ.

check i ljósi

før det vert mørkt om kvelden (uttrykket er ubunden dativ)

Eg vi' helst'e kåme heim'tt'e i ljósi, så eg sér ti' slípe ljæne.

close i mask

sund, i småbitar

check i morgó den dag

i morgon (uttrykk som tyder at noko må skje dagen etter)

I morgó den dag ordnar du detti, din filleveir'e!

check i morgóhindagjen

"dagen etter i morgon"

Èg kan inkji vèr' mæ i morgóhindagjen.

check i myrkri

i mørker (uttrykket er ubunden dativ)

Èg å Sigúrd tótte det va' gó'slegt å sitje i myrkri.

close i nateskóg

i skog der ein kan plukke nøtter

check i nétti

til knes

'U vassa i nétti. Grasi gjekk i nétti.

check i nykkjingó

"i form"

Koss æ du i nykkjingó i dag?

check i ovlag

i spesielt godlag

Mannen kåm i ovlag út'å kveldi.

check i reiunn

i hardt arbeid (om hestar og folk)

Det æ tungt å vère i reiunn heile åri.

check i rísskóg

uttrykk bruka i samband med å dra til skogs etter ris for krøter og smòlogg i vårknípa

I vårknípunn måtte da stundom i rísskóg for å bergje dýrí.

close i same fòkji

i same omgang (medan ein er i farten)

check i same renni

på same tid, i same omgang

Eg va' av å plukka týtebèr, å glåpte au ette búinn i same renni.

close i same skòrinn

ikkje kome lenger, vere på same staden som før (har prøva, men utan verknad)

check i segl

1. opprømt, i høg stemning
2. svært engasjert td i ein debatt
3. i farten

1. Haddvår va' så i segl då 'an ha' fengje si kåne.
2. Tóre va' så i segl då da diskutéra sentrumsbyggji.
3. 'U va' så i segl då 'u kåm, at 'u ha' alli tíd ti' tale mæ åkkå, men laut avgari mæ same.

check i seini endâ

den seinare del av noko, på slutten av

I seini endâ av slagsmålæ varte det Kjètil som vann. I seini endâ av kampæ varte det a mål.

close i seiste slǿmdinn

i siste liten

check i sér

for seg sjølv, åtskilt.

Èg vi' have mitt i sér! Búsètan åte i sér.

check i sinn

nyleg, nokså nyss

Nò i sinn va' der an tòkedugnâ'e i Vaddebǿ.

check i skúli

til / på skulen

Èg plage kjøyre ungan i skúli. Eg gjeng'e i skúli kverr dag'e, detti åri.

close i snòreskóg

sjå etter rypesnarene

check i sodd'e

heilt knusa

Búí varte slègjí i sodd'e av råsinn.

check i sóleglæi

ved solnedgang

Skó' alli jenta i kyrkjeklæi, å alli slåttâ i sóleglæi (stevline).

close i stell

i god stand

check i stròkji

i fine klede, opplagd og i godlag (om karar)

Åni va' verkeleg i stròkji det kveldi.

check i sýndinn

lett synleg

'U stód plent i sýndinn på haugjæ.

close i sýninn

til synes

check i søkk å kav

1. ha for mykje å gjere
1.ha gjeldsproblem 
Sjå også kave (1).

1. No æ eg i søkk å kav i arbeid.
2. Æ an i søkk å kav i gjelli, så fær an alli fré'e i tankó.

close i takji mæ

å gjere noko

check i trekk

i strekk (samanhengjande td dagar)

Mi ha' sløyd'e fjórten dage i trekk.

check i tròtó

vere sliten

Mi gjinge i tròtó mæ dei tunge kjø̀tkassó.

check i túrevís

no og då, av og til

'U va' sjúk å låg i túrevis. Eg verkjer i ryggjæ túrevís.

check i úlag

i dårleg humør
Sjå også i lag og lag.

Jón æ jamt i úlag for tí'inn.

check i útíó

når det ikkje passar

Det tikjest treffe at sòme allstǿtt ljóte kåme i útíó.

check i úvýrunn

bruka om person som ikkje bryr seg om korleis det går med ein sjølv eller konsekvensane av det ein gjer (oftast bruka om personar som har mist kjærasten og kastar alle hemningar)

Tóne va' plent i úvýrunn då kjærasten ha' reist frå 'enni.

check i vandi

1. i beit for, vere i vanskar
2. i tvil

1. 'An kåm så i vandi for pæninge.
2. Eg æ så i vandi ko eg ska' bistemme meg fyri.

close i vé'eskóg

hente eller køyre heim ved

check i velten

falle ned på bakken (td pga glatt underlag eller slagsmål)

Tór dalga ti' mi så eg laut i velten.

check i vèt'e

i vinter
Sjå også vetr'e.

I vèt'e hèv' det vòr' líti snjór'e. Hèv du hoggje bjalka i vèt'e?

close i véunn

ved tregrensa

check i virkó

yrkedagane (måndag t.o.m. laurdag)

Eg gjeng'e kvendagsklædd'e i virkó.

close i visse

i pant

check i vodró / i vodrunn

1. senil, ikkje tilrekneleg, sinnsforvirra
2. gjere noko utan å tenkje seg om
Sjå også båndǿmi, fjatre, fjatren og vadre (tyding 2).

1. Ette dèt 'an ha' vòr' úti i FN-tæniste, va' 'an helst'e i vodrunn då 'an kåm heim'tt'e.
2. Koss' kunna du finne på detta; æ du plent i vodró?

close i ǿrvæna

i vilska, halvt medvitslaus

check idde seg ti'

verte oppøst eller sinna

'An idda seg ti' å tók út førr'ell eg fekk tale mæ 'an.

check iddi faren

motlaus, fortvila, tykkje leitt, vere nedfor

Moirí varte så iddi farí då Anlaug tók 'an Òlâv. 'An varte så iddi faren då 'an braut âv skjíne sí.

check iddi fata

vanskeleg tilstand

Da vorte iddi fata då húsí brunne å alli nòkå ting varte berga.

check iddi trú

vanskeleg for å tru

Dèt vi' eg iddi trú.

check iddi vòren

dårleg stelt (økonomisk eller fysisk)

Gunnår æ så halt'e å iddi vòren.

close imne etti

1. likne på (utsjånad, eigenskaper)
2. herme etter

close imne på

tenkje ut, planleggje, førebu

close imne ti'

1. vekse til, teikne til
2. lage delane ferdig (td eit bord, klede, sylv)

check inkji agong / alli agong

"endåtil ikkje", "ikkje eingong"

Eg fekk inkji agong lǿn av 'ó. Eg va' så sjúk'e at eg visste alli agong kor eg va'.

close inkji annas ti'

"ikkje brukande til anna enn å..."

check inkji antel

korkje

D'æ 'kji antel vént ell' godt bygt detta byggverkji du hèv' sett opp!

check inkji bil

svært lite bel, ein augneblink

Det va' inkji bil, så kåm Jø̀runden jótandi.

close inkji knite rímæ

ikkje greie å få eit vindauga fritt for rim og is sjølv om ein fyrer kraftig

check inkji ko / inkji kå

berre; berre bruka i nektande form

Det æ inkji kå èg som hèv' vòr' heimi i dag. 'An hèv' 'kji kå sjave si å takke! Eg hève 'kji vòre sjúk'e kå ein dag'e i år.

check inkji kåme avstâi

ikkje kome av flekken

Skóteren kåm inkji avstâi, 'an barre spóla seg né'í.

check inkji meikke si / alli meikke si

tillate seg mykje
Sjå også meikke.

Mi meikka åkkå alli nòkå ting då mi våre på færi. Eg vi' inkji meikke mi nòkå ting i jólinn.

check inkji ó' hondó

får ikkje gjort unna arbeidet

'U fekk alli arbei'i ó' hondó.

check inkji plent som 'an ska'

ikkje heilt normal i hovudet, psykisk utviklingshemma

'An æ masen, men an må vite at 'an æ 'kji plent som 'an ska'.

check inkji rå si / inkji rå ti' si

vere uklår i hovudet (bruka om born og vaksne)

Torjús rådde si inkji allstǿtt.

check inkji stór'e ti'

ikkje så veldig stor

Lisle-Gýró æ inkji stór ti', men 'u kan alt mókke.

close inkji vère for katten

vanskeleg å hamle opp med; gjeld personar

check inkji vère på...

ikkje like noko

Eg æ 'kji på 'an Einår. Eg æ 'kji nåkå på mjåkk.

check inkji vère rétt'e

uttrykk bruka om personar med mentale skavankar
Sjå også rétt'e.

An kunna 'kji trú at Anne va' rétt, sò som 'u bar seg då Bóa fǿre sund'e den rósutti bodden.

check inkji vère vandare í

ikkje nøye

Det æ 'kji vandare í dessa jakkunn, 'u æ så útslití at du kan barre kast' enni.

check innbille si

tru

Eg vi' innbille mi at denna bílen æ spræk'e.

check innmæ'nanné

innmed einannan

Støylan låge tétt innmæ'nanné.

close issa etti

ha lyst på

close isse opp

øse opp

check iv' ende

over ende

Eg snåva i a furerót å måtte iv' ende.

close iv'alt

svært, umåteleg, utruleg

close ivandi fudd'e

svært berusa av alkohol

close ive adde bríka

over alle grenser
Sjå også brík.

close ive adde pass

sers, makelaust

Det va' reint ive adde pass, slig konnåkr'e det va'.