Ordliste

  1. A
  2. B
  3. D
  4. E
  5. F
  6. G
  7. H
  8. I
  9. J
  10. K
  11. L
  12. M
  13. N
  14. O
  15. P
  16. R
  17. S
  18. T
  19. U
  20. V
  21. Y
  22. Æ
  23. Ø
  24. Å
  25. *
Tal ord på *: 94 | Totalt: 2585 | nullstill
Forklåring Døme
close "dauve-nóttóvi"

tunghøyrd person (slang-uttrykk)

check "dú gódens mann!"

uttrykk når ein er noko forundra over eit eller anna

Dú gódens mann! - sossi hèv' eg alli vorte traktéla førr'e!

close "du snittar 'kji Vårherri"

"Du lurar ikkje Vårherre"

check "du vi' seie"

til dømes, for eksempel

Hèv' du pæninge ti' kaupe di, du vi' seie, enn bíl'e, æ du inkji fatikk'e.

check "kvæ det va'"

"kven som helst"

'An va' så gó'e kar'e at 'an trúdde si mót kvæ det va'.

close "lisle pusle seist'e"

"den minste og veikaste" (greier ikkje å fylgje dei andre; negativt uttrykk for den det gjeld)

check "så heitt eg røkk'e"

"så fort eg klarar" (ikkje idrott)

Eg legg'e inn dialektórd på www.vallemal.no plent så heitt eg røkk'e!

close (gange) at stògó

reise på besøk til ein person utan å ha gjort avtale om dette på førehand
Sjå også gange.

close (tar alli) rykkje si

treng ikkje uroe seg

'An tar alli rykkje si.

close (vère) smått fyri

ha dårleg økonomi

close (å have) vónd tíd

ha dårleg tid eller hastverk

check ....snort 'an

uttrykk i samband med å verte sinna eller å verte fornærma

'Ånund snort 'an Haddvår då 'an høyre nåkå úlíleg om seg sjav'e. 'Targjær snort 'an Tarjei då 'an kåm med nåkå håvdregne órd om den lange nòsí 'enni.

check ...dinsiss / ...dísiss

hans / hennes ("siss"-endinga vert bruka som ei presisering på at td. gjenstanden har ein stor affeksjonsverdi)

Du må passe væl på den sýâ, for den hèv' vòr' móidísiss.

check ât vère

verte fornærma, noko ein ikkje likar
Sjå også vare mæ.

Då mi tala om detta, tótte eg det ât vère.

check âv ette

hente, av garde etter

'An va' âv ette moltu, der sille vère så mykji i Stavedalæ. 'An va' âv ette a klyv mæ smø̀r å ost'e.

check âv i ryggjæ

verkande rygg når ein har arbeidd ein lang dag

Eg hèv' arbeidt så lengji tvíkruppen at eg æ plent âv i ryggjæ.

close ètandi vónd'e

svært sinna

check ète í seg

Når kyrne et ting av metal som ikkje kjem ut att. Då er oftast operasjon naudsynt.

Eg æ rædd'e Gullrós hèv' ète í seg, 'u fèr'e iallfall sò.

check ète ó' skuffunn (H)

ete eit noko enkelt måltid frå skuffen i matbordet (uttrykk frå eldre tid; oftast td flatbraud)

Gunnår åt ó' skuffunn, å reiste útt'e å arbeidde enn rykk'e ti'.

close ète ó' skuffæ (V)

ete eit enkelt måltid

close ète seg inn'å

ta seg til rette innpå annan manns grunn

check ète seg på

1. ergre seg mykje over noko (helst over lang tid)
2. vere sikker på

1. Mannen åt seg på grannen, som 'an sa at sló inn'å hass teig'e.
2. Eg èt'e meg på at ingjen kjæm'e meg i hug.

check ète seg ti'

trege, verte irritert (noko som plagar ein ei viss tid)

Det åt meg ti' at eg inkji líssågodt handla då eg fekk det góe ti'bó'i. Det åt 'an ti' at 'an sille gløyme dèt viktige mǿti.

close í an anné (V)

i einannan

check í si

i seg

'U fekk slig a ræsle í si då tóreveiri kåm. 'An æ så snill'e í si, 'an ligg'e i voggunn å der æ alli an lýd'e í 'ó.

check íkåmi

alt det ein får

Det va' líti vermdi mi finge i sommår, å di mi finge i júní, va' alt íkåmi, resten av sommåræ va' barre úveir.

close ív í

tvil om

Der va' 'kji ív í at detta va' rétt.

check íve seg í

vere i tvil, "skal, skal ikkje"
Sjå også íve og i ívelsi.

Mi íva åkkå kalleg í om mi tóre hoppe ive bekkjen.

close íver å bitt

"rubb og rake"

check 'kji ko barre / 'kji kå barre

ikkje anna enn berre...

D'æ 'kji kå barre a ivefær.

close 'kji kå kjepten å bakfǿtan

fæl i kjeften

Tóre æ 'kji kå kjepten å bakfǿtan.

check 'kji mæ måti / alli mæ måti

for mykje, meir enn passeleg mykje
Sjå også mæ måti.

Det va' 'kji mæ måti det ringde i nótt.

check ó' båneeigninn

uttrykk bruka om kvinne som er for gammal til å få born

Turíd va' mest'e femtí då 'u gjipte seg, så 'u va' ó' båneeigninn.

close ó' egnó

ut or/frå eigedomen

check ó' fòtó

"på felgen" (bruka i samband med noko som ikkje er brukande, ikkje i stand, i dårleg forfatning, øydelagd)

Du hèv' gjengje mæ desse sokkó ti' da æ plent ó' fòtó. Det æ så mykji verre å stelle itt det æ ó' fòtó. Desse buksun have plent kåme 'ó fòtó, men nò hèv' eg kraka å bǿtt det líkaste eg kan.

check ó' lé'i

ut av ledd

Eg datt på skjí å vrei hærí ó' lé'i.

check ó' sta'i

1. "kome av flekken" (uttrykket er ubunden dativ)
2. flytje eit lite grann, kome ut av stilling

1. Det gjekk så seint mæ 'ó Augund, 'an kåm mest'e alli 'ó sta'i.
2. Den eini av dei evri honnsteinó hèv' kåme 'ó' sta'i. Òlâv flutte búí sí ó' sta'i, 'u stó' førr'e midt i råsfaddæ.

check ó' sýni

ut av syne

'U sleppt' 'ó alli ó' sýni.

close ó vóninn

uttrykk bruka om når ein har gjeve opp vona om eit eller anna

close ó' vónó

ikkje håp (om eit eller anna); td bruka i samband med kvinner som ikkje vert gravide

check òke si / uke si

1. flytje seg sidelengs når ein sit på ein benk eller pad
Somme seier "èke si".
2. gli eller skri på hardt og glatt underlag

1. An lýt òke si fysst der kjæm'e fleire fókk innat bóræ. Kunne di 'kji òke dikkå nòkå hít, så dei hí au få sitje?
2. Mi ljóte òke åkkå 'å fuinn né'etti.

check óm av / ómen av

veik ljod på lang avstand som såvidt høyrest

An høyrer ómen av trafikkjæ evst i líinn.

close òni í

glede av

close òpí jórd

nypløgd mark

check ǿr'e av si

kan ikkje vente, ivrig etter å kome i gang eller av stad
Sjå også ǿr'e.

Han æ så ǿr'e av si at eg ha' inkji trútt mi ti' å live i hóp 'an. Da æ så ǿre av sikkå i dei slektinn.

check ǿr'e etti

ivrig etter (ha lyst på)
Sjå også ǿr'e og slí'e.

Gýrí æ så ǿr ett'ó Lidvår.

close ǿr'e å bǿst'e

ivrig eller overivrig etter å få tak i ei jente (eller ein gut)

check ǿrte på seg

terge på seg

'An ǿrte på seg mange mæ kjeptæ sí.

check ǿrte seg opp

verte sinna

'An ǿrte seg opp på ungdóman som kjøyre plent vilt mæ skótera på heiinn.

close ǿrte seg på

verte vond på einkvan eller på grunn av eitkvart

check ǿrte seg út mæ

å mest ikkje vere på talefot med ein annan person pga usemje

'An ǿrte seg út mæ mange.

check ǿrte seg út på

vere svært trøytt psykisk pga ei sak eller ein situasjon

Bjúg ǿrte seg út på hesten si' 'an fekk slig mótbussu i skógjæ.

check ǿse opp

øse opp andre
Sjå også ǿse og ǿse seg opp.

Knút æ så fæl'e ti ǿse opp ungan.

check ǿse seg opp

hisse seg opp
Sjå også ǿse og ǿse opp.

Róe deg, Bóa, det nyttar alli å ǿse seg opp.

check 'pi

oppe i

Stakkan mí hange 'pi loptæ.

check 'pí

opp i

Nò må du 'kji ause 'pí mei', sekkjen æ fudd'e!

check 'pi midjom

plassen mellom klyvmeisane midt oppå hesteryggen når ein klyvjar
Sjå også midjom

Papa hèv' sagt at eg va' barre tvau år fysste gongjí eg va' av på heií, å då sat eg 'pi midjom på hesteryggjæ.

check 'U gjeng'e ti'....

uttrykk bruka om at klokka har passert ein heil time (dømet under tyder at klokka har passert 10)

Nò gjeng'e 'u ti' ellev.

check úkjúrs ting

dyr eller person som gjer mykje skade

Gullrós va' gó' ti' mókke, men a úkjúrs ting ti' springe gjærí.

check úlík'e si

bruka om å forandre utsjånad eller veremåte

Mæ åró varte 'u helst'e úlík si.

check úlíleg mæ (H)

erte, mobbe
Sjå også úlíleg

Pål va' så úlíleg mæ æ Sigríd.

check úmake seg

vere i aktivitet

'An fær úmake seg fysst an spring'e ette sauó i heiinn. D'æ godt å úmake seg itt an hèv' sète lengji.

check úre néd

leggje stein over eitkvart i ei steinur (helst kjøt eller fisk)

Mikkjål úra néd kjø̀ti ti' néste dag'e.

check út i stògun

1. på besøk til kvarandre om dagane (uttrykk berre bruka om kvinner)
2. i den andre stoga (der ein ikkje budde til vanleg)

1. D'æ 'kji så tídt nò leng'e at kvendí æ út i stògun om dagan.
2. Sjalefókkjí åkkå ljóte liggje út i stògunn.

check út ó' imnó

mislykka, under all kritikk (også bruka i abstrakt tyding)

Det va' plent út ó' imnó det 'an øyelâ økseskapti.

check út 'å teigjen

på slåtteteigen, på slåtteteigen på heia (heieslåtte)

Eg va' út'å teigjæ då eg høyre om den fæle úlykkâ. Sku mi have mæ åkkå nyste út 'å teigjen i dag?

check úti avrommó

på ein "uframkomeleg" plass, avsides

Tarjei hoggje vé'e langt úti avrommó.

close úti fúru

"utanom det vanlege"

Det va' nåkå úti fúru di feit Angjær va'.

check úti fyri

ute for (vere utsett for noko leitt)

Ja, alt 'an kan var' úti fyri...

check úti gusten

til inga nytte
Sjå også gust'e.

Å røykje æ å kaste pæningan úti gusten.

close útó' innó'

usannsynleg, urimeleg, utanfor samanheng

close útstukkjen av

"ætta frå"

Bjørgúv Uppstad va' útstukkjen av fókkeslagjæ frå Kvòsåk i Valle.

check út'tt'å

ut på att

Eg tenkte 'an va' leid'e skjeise, men no æ 'an alt út'tt'å.

close ýte av

telje frå

close ýte av

telje frå

check 'å ende

stå oppreist

Timrestokkan stóge 'å ende unde fossæ.

check 'å fótó

på føtene

Eg frýs'e 'å fótó.

check 'å fuí

1. tape i basketak
2. mislykkast

1. Bjynn måtte 'å fuí for 'ó Danil.
2. Taddeiv laut 'å fuí då 'an prǿva seg som kaupmann'e.

check 'å garæ

i næraste grannelaget

Da kóme så godt ti' 'å garæ.

check 'å hovdi

"på hovudet" (uttrykket er ubunden dativ)

'An stó' å hovdi opp'tt'emæ veggjæ, for 'an tótte gama sýne ko sterk'e 'an va'.

check 'å kveldi

ut på kvelden

Det lei' 'kji langt 'å kveldi fyrr'ell 'u kåm.

check 'å lén' å' ananné

på sida av kvarandre

Mi gjinge 'å lén' å' ananné å rǿa ihóp, det va' så lengji si' mi ha' treftst.

check 'å lénæ 'å

på sida av

'Å vístri lénæ 'å vègjæ låg der a gåmålt hús.

check 'å lòs / få 'å lòs

setje i gong noko (td setje i gong ein stein slik at han tek fart)

Då mi såge kòr stokkan hinge, finge mi heile timrevasen 'å lòs. Då bankjen kåm mæ ein å an håv'e millión'e, kåm konstgrasprosjekti 'å lòs.

check 'å nogló

uttrykk bruka i samband med å mest ha bruka opp alt ein har (forrådet har tròti)

No æ mi plent 'å nogló mæ høyttæ.

check 'å nýom

på nytt

Ai ai, no datt det néd, detti rakli åkkå, så mi ljóte ti' 'å nýom.

check 'å rǿvi

i aktivitet

Våre da 'å rǿvi nórd 'å Víkestøyl då du kåm?

check 'å sundi

måtte symje

Åne va' så djúp at eg måtte 'å sundi for å kåme ivi. Reissdýrí la 'å sundi ei gong å såme ive vatni.

check 'å trautinn

mest tomt for td mat
Sjå også 'å tròtó

Nò æ det mest'e 'å trautinn mæ suvlæ åkkå, koss sku mi då?

check 'å tròtó

"held på å tryte"

Nò æ det 'å tròtó mæ mjø̀lhítinn.

check 'å tverke

1. på tvers
2. "vere vrangt"
Sjå også tverke seg.

1. Stokkjen la seg 'å tverke i ånæ.
2. 'U æ allstǿtt 'å tverke.

check 'å vangji

1. framme, tilstades
2. mangt på same tid
Sjå også vère og på / 'å.

1. Hú va' så mykji 'å vangji det lengste eg minnest. Der va' mykji gó'e mat'e å vangji i dei bryddaupæ.
2. Eg hève så mange slags arbei 'å vangji. Dú hèv' så mykji 'å vangji at det æ 'kji létt å minnast.

check 'å vègjæ

i vegen (til hinder)

Æ det for mykji 'å vègjæ, så lýt an flytje det. Stundom kunn' fókk au vèr' 'å vègjæ.

close 'å vrongunn

på vranga (om klede)